Pressing là gì?

bởi Dũng Lê ·

Xem bóng đá cũng được kha khá nhưng thật sự thuật ngữ chơi bóng “pressing” đến giờ mình vẫn chưa hiểu được hết. 4231 có thể giải thích rõ cho mình về lối đá này được không? Nếu nhớ không nhầm thì phòng ngự cũng có thể chơi “pressing” phải vậy không? Cám ơn 4231.

Hợp gió quá, mới hôm qua mình có được nghe nói về một khái niệm mang tên “Gegenpressing” của Borussia Dortmund nên cũng nghiên cứu về khái niệm này nói riêng và pressing nói chung. Hi vọng bài trả lời sẽ thỏa mãn được các bạn.

Bài viết cũng nhân tiện đưa thêm các khái niệm trong Football Manager – game quản lý bóng đá hay nhất mọi thời đại, nếu có bạn nào cũng chơi thì hi vọng bài viết sẽ giúp các bạn chơi tốt hơn bằng cách xây tactic kỹ hơn.

1. Pressing là gì?

Pressing typesPress” tiếng Anh là “ấn”, chắc ai cũng biết rồi. “Pressing” trong bóng đá có nghĩa là “Gây sức ép” hoặc “áp sát”. Như hình minh họa thứ nhất ở góc trên bên trái, các bạn có thể hiểu được một cách đơn giản rồi: Pressing xảy ra khi một cầu thủ không có bóng của đội A áp sát cầu thủ có bóng của đội B, gây áp lực và đương nhiên để nhằm giành lại bóng.

Điều mình muốn nhấn mạnh là pressing không phải một lối chơi, mà chỉ là một công cụ nhằm mục đích là giành lại bóng, cũng đơn giản như những đường chuyền để luân chuyển bóng giữa đồng đội với nhau hay cú sút để ghi bàn.

Pressing không đi kèm với tắc bóng. Các bạn chơi FM sẽ dễ dàng nhận ra rằng phần tactic (chiến thuật) luôn phân chia rất rõ ràng giữa close down (áp sát – tương đương press up) và tackles. Nếu bạn close down (áp sát) và chọn stand off opponents (gườm gườm đối thủ?) thì các cầu thủ trên sân sẽ theo kèm nhưng không lao vào tắc bóng ầm ầm, còn nếu close down + hassle opponents thì các cầu thủ của bạn sẽ lập tức lao vào tranh chấp không thương tiếc. FM lại càng rõ ràng hơn khi có 2 lựa chọn: stay on feet và get stuck in, cho phép chỉ đạo cầu thủ tắc bóng quyết liệt bằng cách chuồi xoạc liên tục hoặc đứng trên chân và áp vào tì người, đọ vai. Ngoài ra chưa kể FM còn cho phép bạn lựa chọn close down hoặc own half (chỉ trên phần sân của mình) hoặc whole pitch (trên toàn sân).

Phải nói rõ như thế vì mình cho rằng hiện nay rất nhiều bạn lẫn lộn giữa các công cụ kỹ thuật của cuộc chơi. Nói đến pressing không ít bạn nghĩ ngay tới tới Real Mou-drid mỗi khi gặp Barca, tức là phải lao vào ầm ầm xoạc ầm ầm, thực ra là không chỉ vậy. Nó phong phú hơn rất nhiều.

2. Các hình thức pressing tiêu biểu:

Sau tất cả những phần trên, hẳn các bạn cũng đã bắt đầu có ngờ ngợ ra những kiểu pressing rồi phải không? Rất phong phú đấy.

Hình thức đầu tiên mà mình muốn nói đến không gì khác ngoài mẫu chiến thuật 1-kèm-1, mà tiêu biểu là Catenaccio 1.0 thời những năm 30-40 của thế kỷ trước. Khi ấy HLV Karl Rappan đã thiết lập một hệ thống kèm người theo từng cá nhân và mỗi người của đội A với Catenaccio nguyên bản sẽ chịu trách nhiệm gây sức ép liên tục lên một người. Mình cũng đã minh họa bằng hình vẽ 1-on-1 pressing/marking rất đẹp như tranh Leonardo Da Vinci.

Tuy nhiên những thay đổi về sơ đồ vận hành chiến thuật cũng như cách di chuyển không bóng dần trở nên tự do đã khiến cho việc kèm 1-đối-1 trở nên khó khăn và Catenaccio-Đỉnh-Cao đã được ra đời vào cuối những năm 1940 – đầu 1950 với sự thay đổi lớn nhất nằm ở việc vai trò “libero” được khai sinh. Đường nhiên có nhiều điều để nói, nhưng riêng về cách pressing, kèm cặp thì libero cũng rất đặc biệt: họ không chịu trách nhiệm kèm người 1-đối-1 như các đồng đội khác trong Catenaccio mà sẽ hỗ trợ áp sát cùng một đồng đội, tạo ra thế 2-đối-1 và nâng cao hiệu quả kèm người. Hình minh họa thứ ba phía dưới hẳn cũng đẹp như tranh Van Gogh.

Hẳn các bạn đều đã biết sự ra đời của Bóng Đá Tổng Lực (BĐTL – Total Football) đã giết chết Catenaccio. Vì sao vậy? Đơn giản là vì trong BĐTL, các cầu thủ trên sân hoàn toàn có thể hoán đổi vị trí với nhau liên tục, không phụ thuộc vào tên vai trò như “tiền đạo” “tiền vệ” “hậu vệ” gì sất. Nói vui nhé, Catenaccio có 1 libero thì BĐTL có tới 10 libero. 9 người còn lại không biết kèm 1-đối-1 kiểu gì, libero không thể chạy quanh theo mãi.

Và điều quan trọng hơn, nói BĐTL có gốc gác họ hàng xa gần với Catenaccio cũng không sai, bởi nó cũng dựa trên một qui tắc là pressing liên tục. Nhiều bạn hay nhầm rằng BĐTL là bóng đá tấn công tổng lực, thực chất nó lại là tổng lực trên cả hai nhiệm vụ cả công cả thủ. BĐTL của Hà Lan dưới thời Rinus Michell là đỉnh cao nhất khi họ có một tập thể quá đồng đều, nhất là nền tảng thể lực từng cá nhân phải nói là vĩ đại.

BĐTL của Hà Lan là pressing liên tục cộng thêm những pha tắc bóng nảy lửa trên toàn mặt sân, nói theo FM thì nó sẽ là công thức sau: Close Down [Always + Whole Pitch], Hassle Opponents, Get stuck in. Video sau hẳn sẽ cho các bạn thấy rõ điều này:

Trong bóng đá ngày nay thì pressing ngày càng trở nên quan trọng hơn, nhất là sau sự thành công của Barcelona dưới thời Josep Guardiola. Lại hẳn một chuyện ai cũng đã biết: Barca-Pep được phát triển dựa trên nền tảng của BĐTL, triết lý được Thánh Johan mang từ Ajax/Hà Lan sang Catalonia. Vậy chính xác nó thế nào?

Có hai câu nói của Guardiola đã tóm gọn được triết lý của ông về pressing: “Nếu đối thủ không kiểm soát bóng thì chúng ta không thể thủng lưới/thua” và “Giành lại quyền kiểm soát bóng không nên ở khoảng cách 20m từ khung thành đội nhà mà phải là 60m”. Câu nói thứ hai thực chất là sự học hỏi lại hoàn toàn của BĐTL (như các bạn đã xem ở video trên), còn câu nói thứ nhất đã cho thấy một mục đích rõ ràng của ông: Cướp bóng để kiểm soát bóng.

Triết lý của Barca-Pep là tiki-taka, một phần lớn dựa vào nền tảng kỹ thuật, tốc độ cá nhân của mỗi cầu thủ nên họ thường không phải những cầu thủ cao to. Đây là lý do vì sao Barca rất ít khi có những vào bóng kiểu cục súc cơ bắp (trừ Puyol…), bởi bản chất cầu thủ của họ sinh lý chẳng bằng ai. Thay vào đó họ chỉ bám sát dựa trên tốc độ và nhanh chóng bám vào bóng bằng hai người trở lên trước khi cướp lại. Người ta đã rút ra được qui tắc 6 giây của Barca, tức là trong vòng 6s kể từ sau khi mất bóng, lập tức phải có tối thiểu 2 người bám theo trái bóng. Các bạn có thể xem video này để hiểu rõ hơn:

Tiếp theo chính là Counter-Pressing (hay tiếng Đức là Gegenpressing, thường gắn với Dortmund). “Counter” đương nhiên là “phản”, nhưng vì sao lại “phản”? Rất đơn giản, kiểu pressing này không nhằm mục đích phòng thủ, tức trái hoàn toàn với những kiểu khác.

Bạn có để ý rằng trong tất cả những kiểu pressing tiêu biểu mà mình nói phía trên như Catenaccio, Total Football, Barca-Pep thì mục đích đều để “không thua” không? Tức là tóm lại là để thủ. Còn Phản-Pressing là để công. “Phản” không chỉ có nghĩa là “ngược lại”, mà còn có nghĩa là “phản công”.

Rất đơn giản thôi, hãy xem bất kỳ trận đấu nào của Dortmund hoặc hãy xem các trận đấu giữa Real Mou-drid và Barcelona và tiêu biểu nhất chính là hai trận bán kết Champions League mùa trước khi Bayern Munich nghiền nát Barcelona với tổng tỉ số 7-Up. Họ có thể áp sát theo nhiều cách khác nhau, 1-đối-1, hấp tập thể, tắc xoạc thô bạo hay tì đè chọc ngoáy, nhưng mục đích tiên quyết là ngay sau khi có bóng họ sẽ lập tức tổ chức phản công. Video này sẽ giúp các bạn nhìn ra điều đó rõ hơn:

Nhiều người cho rằng, với sự xuất hiện của Mario Mandzukic hiện đại thay cho Mario Gomez truyền thống thì Jupp Heynckes cũng đã học hỏi (hay các bạn fan Dortmund đùa vui là ăn cướp) gegenpressing để tạo ra một quyền lực tuyệt đối của châu Âu. Sự thật… cũng đúng thế, nhưng không thể phủ nhận tài năng của ông khi cải tạo các ông mãnh lười áp sát, phòng thủ như Ribery/Robben thành những công nhân đích thực khi mất bóng. Các bạn đã nhận ra vì sao Jose Mourinho lại khoái Hazard, Willian hay Schurrle hơn Mata chưa? Nếu chưa thì hãy xem lại trận Chelsea 0-0 Arsenal tại giải Ngoại Hạng hồi cuối năm ngoái nhé.

Atletico Madrid năm nay cũng là một đội đang làm rất tốt counter-pressing trong các trận cầu lớn.

3. Điểm yếu của pressing:

Dễ dàng nhận ra là áp sát nhiều thì phải chạy nhiều, chạy nhiều thì hao sức nhiều, hao sức nhiều mà nền tảng đội ngũ không có là đi toong. Jurgen Klopp đang bị chỉ trích nhiều vì điều này bởi người ta cho rằng ông đã lạm dụng gegenpressing khi chỉ xài duy nhất một cách chơi này cho mọi trận đấu, khiến thể lực cầu thủ bị bào mòn nhanh chóng. Gặp bảng tử thần Champions League, các cầu thủ chính phải đá liên tục nên cũng dẫn tới chấn thương hàng loạt luôn. Còn yếu tố nào khác thì chưa biết, nhưng nhìn việc Mourinho chỉ dùng cách pressing này trong các trận gặp Barca đã cho thấy rằng ông cũng nhận ra được mặt trái về thể lực của nó.

À suýt quên, không thể bỏ qua vấn đề ngay trên sân. Pressing bằng nhiều người đồng nghĩa rằng đội ngũ dễ bị hút theo bóng, trường hợp gặp một cầu thủ vừa cầm được bóng vừa chuyền dài tốt (lật cánh) thì lập tức đội sẽ bị hở hẳn ra.

Xong. Viết xong cũng thấy chưa yên tâm nhưng tạm hài lòng.

* * *

Bonus công thức tactic FM cho các bạn khoái mò mẫm:

Catenaccio: Man Marking; Close Down Own Half; Hassle Opponents + Stay On Feet (tackles easy-normal); Counter-Atk; Stick to Position (never roam). Riêng libero zonal marking + tackles hard.

Total Football: Close down Whole Pitch, Hassle Opponents + Get Stuck In (tackle hard); Roam freely.

Barca-Pep: Close down Whole Pitch, Hassle + Stay On Feet; pass shorter, retain possession, work ball into box; tempo slow.

Counter-Pressing: Close down own half/whole pitch, hassle (get stuck in hay stay on feet tùy); pass more direct/pass to space; Tempo Higher/Much Higher.

Cũng có thể chưa đầy đủ lắm nhưng nhìn đống instruction thì chắc các bạn cũng tự set được nếu đã hiểu bản chất.


BÌNH LUẬN

TỪ KHOÁ LIÊN QUAN
TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Có thể bạn quan tâm
Phát bóng lên ^