Jose Mourinho, triết lý và con người

bởi Dũng Phan ·

Jose Mourinho Chelsea vs Manchester United 2014

Jose Mourinho là một thương hiệu mạnh của bóng đá thế giới. Người tới nhanh như một cơn gió và đã gây dựng nên bản thân hệt như một cơn lốc xoáy. Trong vòng chưa tới 10 năm, trở thành một trong những HLV được thèm khát nhất thế giới, thành công nhất thế giới, được yêu quý mà cũng bị ghét bỏ nhất thế giới, một gã hậu bối trẻ tuổi sinh sau đẻ muộn nhưng nhanh chóng leo lên ngồi cùng mâm với những chiến lược gia đại tài trước đó như Arrigo Sacchi, Marcello Lippi, Fabio Capello, Carlo Ancelotti, Alex Ferguson hay Arsene Wenger…

Nhiều người bảo Mourinho may mắn vì gặp các đội bóng lắm tiền. Không phải, Mourinho vô địch Champions League với Porto cũng đâu có nhiều tiền, và cũng nên nhớ rất nhiều kẻ lắm tiền nhưng không thành công. Ví dụ rõ ràng nhất ngay chính ở Chelsea, cũng nhiều tiền và các cầu thủ giỏi do Roman Abramovich đưa về sẵn sàng nhưng HLV tiền nhiệm của Mourinho là Claudio Ranieri vẫn thất bại. Mou tới và The Blues phủ xanh Châu Âu. Tiền chỉ phát huy tác dụng tối đa khi nó nằm dưới tay Mourinho.

Để bàn về triết lý của Mourinho, tôi sẽ đi sâu từ cái gốc rễ tới cái ngọn. Gốc rễ chính là con người thật của Mourinho và cách ‘đối nhân xử thế’ của người đàn ông này để phát huy điểm mạnh của các học trò (nằm ở phần 1, phần 2 và phần 3 của bài viết). Ngọn của triết lý Mourinho là chiến thuật (phần 4 bài viết).

1. Con người Mourinho

Mourinho hơn tất cả các vị HLV tài danh từ cổ chí kim ở chỗ ông là bạn thân của giới truyền thông. Mourinho là HLV gây tranh cãi nhất thế giới, với ông mỗi cuộc họp báo là một cuộc chiến, mỗi trận đấu khẩu là một cuộc chơi gây sóng gió cho đối thủ, và mỗi lời nói ra đều đầy thâm thúy, hài hước mà cũng cực kỳ nguy hiểm.

Lịch sử sẽ nhắc về Mourinho như là một cuộc cách mạng trên băng ghế HLV, trước ông, các HLV đều mờ nhạt hơn các học trò. Khi ông đến, tất cả không thể nổi hơn ông thầy. Con người Mourinho thích áp lực, ông nhận mọi áp lực, chế giễu từ các đối thủ để bảo vệ cho học trò, ông là mẫu HLV “ngoài lạnh trong nóng” đích thực, người 4 lần rơi nước mắt vì Inter Milan, người quỳ gối trên Bernabeu khi lớp vỏ siêu nhân rụng xuống. Ông chua ngoa trên chiếc micro ở phòng họp báo, nhưng cũng run rẩy trên bờ vai Materazzi ngày chia tay nước Ý.

Kết luận về tài năng của Mourinho có một câu rất hay: Mou giỏi vì biết mình giỏi! Mou thông minh và cáo già, âm mưu trập trùng. Ví dụ vụ tẩy thẻ cho Sergio Ramos, Xabi Alonso hay thương vụ bán Juan Mata gần đây. Vì thế Mourinho kiêu ngạo và bảo thủ. Đây chính là điểm yếu quan trọng nhất cho những thất bại của Mourinho sau này ở Real Madrid khi dùng cái tính cách ương ngạnh đó để thách thức các giá trị truyền thống của Madrid.

2. Người khiến các học trò sẵn sàng chết vì mình

Ngông cuồng như Zlatan Ibrahimovic, điềm đạm như Frank Lampard, phóng khoáng như Didier Drogba, hiền lành như Alvaro Arbeloa, Wesley Sneijder và cả…ma cô như Marco Materazzi, tất cả bọn họ đều trực tiếp hoặc gián tiếp nói với báo chí “Tôi sẵn sàng chết vì Mourinho”. Điều gì khiến một vị HLV luôn xuất hiện trên mặt báo với rất nhiều ngôn từ xấu xí từ giới truyền thông lại có thể khiến cho những học trò phải hết sức vì mình như vậy?

Mourinho Drogba Terry

Tôi đã theo dõi Chelsea trước khi Mourinho tới lần đầu tiên, Terry chơi rất tệ, vào tay Mou, đá như lên đồng. Sau này có Drogba, Lampard, Robben… đều từ bàn tay Mourinho lên hàng siêu sao. Bây giờ thì như chúng ta thấy là có Eden Hazard. Hãy nghe Drogba nói:

Chúng tôi đều có triển vọng, nhưng Jose rất giỏi trong việc phát huy triển vọng đó. Với một cầu thủ như Eden Hazard, nếu anh ấy lắng nghe Jose, nếu anh ấy ăn và học những gì Jose bảo, anh ấy sẽ rất, rất xuất xuất sắc. Bạn cần thời gian để hiểu được mọi thứ. Đội bóng tiến bộ, có những cầu thủ mới, nhưng họ đều rất tài năng.

Mourinho biết cách khơi dậy tiềm năng ẩn giấu bên trong mỗi cầu thủ bằng con mắt lành nghề của mình. Với nền tảng ấy, ông tạo nên những kẻ xuất chúng!

Nhưng thành tích lớn nhất mà Mourinho làm được từ ý hai của bài viết này theo tôi chính là truyền tinh thần “đá đến chết” cho các cầu thủ của Inter Milan mùa giải 2009-2010. Mùa giải họ ăn ba. Với Mou, Inter rũ bỏ được phong cách bạc nhược và sự “khôn nhà dại chợ”. Chỉ còn đó tinh thần chiến đấu hừng hực và lối đá máu lửa. Như chính Zanetti tâm sự:

Ông ấy truyền cho chúng tôi niềm tự hào màu áo Nerazzurri!

Quả là cả một đoàn quân Internho!

3. Tôn nghiêm và kỷ luật

Tôn nghiêm là nền tảng quan trọng nhất cho Mourinho ở một đội bóng. Việc trảm Iker Casillas ở Real Madrid trong mùa giải cuối cùng ở đất Tây Ban Nha chính là một lời tuyên bố đanh thép nhất mà Mourinho từng thực hiện để xây dựng triết lý này. Trước đó, ông cũng đã từng “xử” cầu thủ trẻ Pedro Leon vì việc không tuân theo chỉ đạo trong một trận đấu. Với sự tôn nghiêm nhằm phục tùng chiến thuật đội bóng, những mệnh lệnh của Mourinho – người tự tin hiểu rõ mọi thứ về đối thủ – đã đưa đội bóng do ông dẫn dắt biến thành cỗ máy chiến thắng, với tất cả những chiến thuật, con ngươi, lối đá được thực hiện theo những gì Mourinho chỉ đạo.

Tài năng đưa đến cho Mourinho sự tự tin. Tôi luôn có cảm giác, mỗi trận đấu với Mou là một ván cờ. Mà ông là kẻ đánh cờ với các nước đi sắp sẵn trong đầu. Điều ấy khiến ông cần những quân cờ biết nghe lệnh.

4. Triết lý bóng đá thực dụng, chiến thắng bằng mọi giá

Với ba điểm nêu trên, Mourinho thực hiểm điểm thứ tư. Chúng ta có thể nói rất nhiều về phong cách, chiến thuật, hay lối chơi của Mou. Nhưng điểm xuyên suốt, và sợi chỉ đỏ cho triết lý của Mou chỉ có 11 chữ trên mà thôi.

– Mourinho luôn ưa thích những cầu thủ đa năng có thể chơi tốt nhiều vị trí, có thể lực và tinh thần mạnh mẽ. Ông thường xây dựng đội hình với phong cách “ba thủ môn và hai cầu thủ chất lượng cùng một vị trí”.
– Mourinho có hai câu nói nổi tiếng về cách mạnh chiến thuật của bóng đá hiện đại. Nơi vị trí tiền vệ phòng ngự được ông đưa lên hàng đỉnh cao:

Hai tiền đạo là quá nhiều còn bốn tiền vệ là quá ít.

Nếu tôi dùng hàng tiền vệ hình tam giác, Mekelele lùi sâu và hai người còn lại đá ngay phía trước anh ta, Chelsea sẽ luôn chiếm ưu thế trước các đội trung thành với sơ đồ 4-4-2 kiểu cổ điển. Mọi thứ đều khởi đầu với Makelele.

Đó là câu Mou đã nói 10 năm trước. Tầm nhìn của Mourinho về bóng đá thực dụng với các tiền vệ phòng ngự là như thế.

Một câu nói cũ của Mourinho mà hẳn trong chúng ta ít người nhớ

Muốn chiến thắng bạn cần tạo nhiều áp lực lên đối thủ và phải kiểm soát mọi tình thế có thể diễn ra trên sân cũng như kiểm soát chính bản thân bạn.

Giải nghĩa điều này, Mourinho xây dựng một hàng tiền vệ tranh chấp tốt, phòng thủ và gây sức ép liên tục và sở hữu nhưng đôi chân chuyển từ phòng ngự sang tấn công nhanh khủng khiếp. Porto, Chelsea đều xây dựng theo cách này (điều này cũng phần nào lý giải việc Mou ko dùng Mata). Nhưng theo tôi, đỉnh cao cho triết lý nhanh trong phòng ngự và phản công này của Mourinho chính là sơ đồ 4-2-3-1 ở Real Madrid mùa giải 2011-2012, khi mà chỉ có số phận mới ngăn Mou và Real giành La Decima năm ấy.

Thắng 1-0 là dễ nhất. Kết quả cuối cùng mới quan trọng.

Mourinho không cần đẹp, chẳng cần sexy. Ông giăng “thập diện mai phục” khắp sân bóng. Và rình rập một cách tinh quái để tiêu diệt đối thủ bằng một nhát đâm duy nhất. Hơn cả, Mourinho sẵn sàng phòng thủ tiêu cực và sẵn sàng đá rắn khi cần thiết (các trận đấu với Barca 3 năm qua là minh chứng rõ ràng nhất). Ông cực kỳ coi trọng ba vị trí: thủ môn chính – trung vệ kèm người và hậu vệ cánh. Các đội bóng của ông luôn sở hữu ba người này nằm ở top 5 thế giới. Sự chắc chắn và sự linh hoạt – tôn chỉ của Mou thể hiện qua ba người này.

Mourinho như một chú tắc kè hoa trong việc trình diễn chiến thuật. Có ai biết Mou đã chơi bao nhiêu thứ sơ đồ trong suốt 10 năm qua? Ông không hề đóng đinh với những gì mình có. Tôi cho ví dụ khi ở Chelsea lần đầu, Mou ưa chơi 4-3-3 với hai cánh khi ấy là Robben và Damien Duff. Sang Inter, ông vác về Mancini và Quaresma với hy vọng tái hiện hình ảnh ở London, và thất bại. Nhưng không cưỡng cầu, Mou thay đổi chiến thuật sang 4-2-3-1. Inter chiến thắng.

Kết

José Mário dos Santos Mourinho Félix – kẻ ngạo nghễ đứng sau chúa trời, người đứng giữa ranh giới tình yêu và thù hận của các fan hâm mộ bóng đá, kẻ ưa chinh phục, một đại trượng phu thích phiêu lưu khắp Châu Âu, một bậc kì tài chiến thuật, một tên ba hoa, nhưng là một tâm hồn bốn lần khóc vì Inter Milan.

Yêu ông hay ghét ông? Tùy ở bạn, nhưng thế giới bóng đá này nhờ Mourinho mà thêm rất nhiều gia vị!

BÌNH LUẬN

TỪ KHOÁ LIÊN QUAN
TÁC GIẢ
Dũng Phan
72 bài viết
“Azzurri, Los Blancos, Pirlo.”
Phát bóng lên ^