Đặc trưng chiến thuật Don Fabio

bởi Dũng Lê ·

Em đọc trên 4231, thấy ad Dũng Phan là 1 người phân tích chiến thuật rất tài tình, ad có thể phân tích giúp em về đặc trưng chiến thuật của Capello và những thay đổi để thích nghi trong những giai đoạn ông dẫn dắt Real Madrid cũng như đội tuyển Anh. Cảm ơn ad rất nhiều ạ.

*

Chắc em nhầm hàng sang thằng Dũng Lê rồi đấy em trai. Dũng Phan chỉ được cái tài đi lấy mấy giọt nước mắt li ti của mấy em gái, chứ chiến thuật thì phọt phẹt bỏ mịa.
– Dũng Phan, Facebook, 14/3/2014.

Xin chào, mình là Dũng Lê, người sẽ trả lời câu hỏi này theo “gợi ý” của anh Dũng Phan. Mình sẽ kết hợp cả hai vế của câu hỏi bạn đưa ra: lấy những thay đổi của ông ở các đội ông dẫn dắt để nêu ra đặc trưng.

Fabio Capello

Trước hết, mình muốn điểm qua một điều có thể nhận thấy theo những thông tin về Fabio Capello trên Wikipedia: Ông là mẫu người ưa thích sự đa năng, đa dạng và nhiều mặt (mình muốn tránh từ “hoàn hảo”).

Ví dụ, ông là một tiền vệ trụ theo thiên hướng phòng ngự nhưng mùa nào cũng trong sự nghiệp thi đấu, mùa nào ông cũng ghi trung bình 3-4 bàn trở lên (trừ hai mùa đầu khi còn là cầu thủ trẻ và hai mùa cuối khi đã là lão tướng). Ông là một cầu thủ có khả năng đánh chặn tốt nhưng cũng là một chân phân phối có hạng, đặc biệt chuyền tốt bằng cả hai chân. Hay cả việc ông theo đuổi một lối chơi khoa học, thực dụng, xù xì, đặt nặng hiệu quả hơn đẹp mắt ở mọi nơi ông huấn luyện cũng có vẻ mâu thuẫn với một người sở hữu bộ sưu tập các sản phẩm mỹ thuật trị giá khoảng 10 triệu euro.

Có rất nhiều HLV mà sự nghiệp thi đấu, tính cách ảnh hưởng tới phong cách cầm quân sau này, trong đó có thể kể tới Sir Alex Ferguson, Johan Cruyff, Pep Guardiola… và dường như Don Fabio cũng là một người như thế.

Từ sự “có hệ thống” trong cuộc sống và sự nghiệp, ông cũng có những “thói quen” đáng kể về mặt chiến thuật trong suốt sự nghiệp của mình.

Về mô típ nói chung, hẳn ai cũng đã nghe nhiều: Capello là mẫu HLV ưa thích sự khoa học, chặt chẽ, lối chơi đặt nặng theo phong cách “Muốn thắng thì trước hết phải không để thua”. Năm 2007, Jose Antonio Reyes từng công khai chỉ trích ông trên mặt báo vì lối chơi ấy:

Chúng tôi chơi phòng ngự vì đó là cách mà HLV muốn chúng tôi chơi để ngăn cản đối thủ ghi bàn. Nhưng cũng phải ghi bàn nữa vì hòa là không đủ. Nếu chúng tôi phòng thủ ít hơn chúng tôi sẽ có thêm tự do ở khâu tấn công. Chúng tôi là Real Madrid và không bao giờ nên phòng thủ.
–  Jose Antonio Reyes, ESPN, 22/1/2007.

Xét về mặt tư duy, việc ông đặt bút cho một nghiên cứu mang tên “The Zonal Marking System” (tạm dịch: “Hệ thống Kèm người Khu vực”) vào năm 1984 cũng đã cho thấy ông là một HLV có xu hướng hiện đại, nhất là khi chỉ hai năm trước đó ĐT Italia đã vô địch thế giới với Catenaccio – một phong cách bóng đá dựa vào kèm người một-đối-một (Man-Marking) hơn là kèm người theo khu vực (Zonal-Marking).

Tuy nhiên ở đây có thể xét tới các yếu tố cụ thể, mà đáng chú ý nhất là về yếu tố sử dụng con người trong chiến thuật của ông.

a. Hai tiền vệ trụ:

Đây là một đặc điểm mang tính “bất di bất dịch” trong suốt sự nghiệp của Capello và theo mình quan sát thì mãi tới tận tuyển Nga hiện tại điều này mới có thay đổi, nhưng về bản chất mục đích vẫn y hệt.

Bỏ qua giai đoạn tạm nắm quyền tại AC Milan năm 1987 thì giai đoạn ông cầm Rossoneri từ năm 1991 chính là khởi điểm cho phong cách chọn người này. Khi ấy, ông sử dụng cặp Frank Rijkaard và Demetrio Albertini đều-giữ-vị-trí-thấp thay vì xu hướng một người dâng cao – một người ở lại thường thấy ở các đội khác cùng thời.

Trừ lần đầu tiên dẫn dắt Real Madrid mùa 1997-97 (sử dụng ba tiền vệ để làm nền cho bộ ba tiền đạo Davor Suker – Predrag Mijatovic – Raul Gonzalez) thì ông hầu như giữ nguyên phong cách hai tiền vệ trụ ở mọi nơi ông dẫn dắt. Roma đăng quang Serie A mùa 2000-01 với Damiano Tomassi cặp với Cristiano Zanetti. Ở Juventus là Emerson – Manuele Blasi/Alessio Tacchinardi. Ở Real Madrid nhiệm kỳ thứ hai là Emerson – Mamadou Diarra.

Vậy phải chăng ông chỉ khoái những tiền vệ thiên hướng phòng thủ cục mịch? Khi được hỏi rằng liệu việc ông đặt ra danh sách mục tiêu gồm toàn Patrick Viera, Olivier Dacourt, Mamadou Diara… khi mới nhậm chức tại Real Madrid năm 2006 có cho thấy rằng ông chỉ ưa thích những tiền vệ trung tâm theo kiểu “cao to hôi”, Capello trả lời:

Nghe nè, nếu tôi có Makelele thì tôi đã chẳng cần Diara. Và Makelele không to lắm phải không? Đúng, tôi luôn muốn có những cầu thủ ở phong cách này bởi tôi nghĩ rằng một cầu thủ ở vị trí ấy [tiền vệ trung tâm] phải có cá tính, phải đọc được trận đấu, phải biết chọn vị trí cho bản thân. Nhưng chúng ta đang không nói về những cầu thủ khỏe mạnh, chúng ta đang nói về những anh chàng thông minh.

Anh bảo “to và khỏe”. Makelele chẳng to chẳng khỏe. Tôi muốn Diarra và Emerson. Những cầu thủ biết chọn vị trí cho họ trên sân thi đấu. Các anh cứ nói gì về việc ‘Capello thích một tiền vệ mạnh mẽ’ tùy ý, nhưng tôi đang nói về sự thông minh.
– Fabio Capello, FourFourTwo, 2008.

Rất rõ ràng, phải không? Nếu cho Capello và Manuel Pellegrini ngồi tâm sự về vị trí tiền vệ trung tâm, chắc họ sẽ tán dương nhau cả ngày.

Hiện tại ở ĐT Nga, ông sử dụng ba tiền vệ với một cầu thủ dạng mỏ neo như Makelele và hai cầu thủ theo xu hướng lùi sâu khi phòng ngự nhưng chỉ một dâng cao khi tấn công. Số lượng tăng nhưng mục đích vẫn tương tự: đảm bảo tối đa sức chống trả ở trung lộ, lý do có thể vì cầu thủ Nga trình độ không cao.

Russia - Capello


Đội hình chính hiện tại của Nga

Mục đích của việc sử dụng hai tiền vệ trụ của Capello, ngoài tối thượng là để phòng thủ chắc thì còn để tạo ra điều kiện cho các vị trí khác trở nên tự do hơn trong công tác tấn công. Điển hình là ở Roma 2000-01 là để Cafu và Vincent Candela không ngại dâng cao cũng như giải phóng cho Francesco Totti.

b. Một tiền đạo có khả năng liên kết lối chơi:

Như bạn đã biết, giai đoạn Capello bắt đầu cầm quân từ những năm 1980 cho tới đầu thập niên 2000 chứng kiến sự xuất hiện/tỏa sáng của hàng loạt tiền đạo ghi bàn như uống nước mỗi ngày. Vị trí chiến thuật của họ được gọi là “cây săn bàn” (“poacher”), tức vào trận chỉ nhăm nhăm ghi bàn và chấm hết. Nhưng Capello thì khá bài trừ dạng cầu thủ này.

Capello đã và đang gây tranh cãi ở Ý khi dùng Marco Delvecchio nhiều hơn Vicenzo Montella, ở Anh khi dùng Emile Heskey và Peter Crouch nhiều hơn Darrent Bent hay Jermain Defoe. Lại phải đặt câu hỏi, phải chăng ông ưu tiên chiều cao?

Câu trả lời là không, nếu xét việc ông ưa dùng Daniele Massaro (một tiền vệ cánh chuyển lên tiền đạo) ở Milan 1993-94 hay Aleksandr Kerzhakov ở ĐT Nga ngày nay. Cả hai đều chưa cao quá 1m80.

Điểm chung giữa Massaro, Delvecchio, Heskey, Crouch và Kerzhakov là gì? Có lẽ là việc họ đều không ghi quá nhiều bàn dù là tiền đạo, nhưng chắc chắn phải chỉ ra rằng họ có khả năng phối hợp với đồng đội, liên kết lối chơi chung tốt hơn so với những “cây săn bàn” chuyên dụng khác.

Không phủ nhận lý lịch chấn thương tồi tệ của Ronaldo nhưng yếu tố nói trên có thể là lý do khiến huyền thoại người Brazil bị Capello yêu cầu Real bán đi năm 2006 và thay bằng Ruud Van Nistelrooy. Ronaldo là không có đối thủ xét riêng về khả năng ghi bàn, nhưng xét về nền tảng phối hợp chung thì Van Gol tỏ ra trội hơn.

c. Thay đổi vị trí của cầu thủ:

Capello từng ép rất nhiều cầu thủ phải thay đổi vị trí thi đấu của mình.

Ở nhiệm kỳ dẫn dắt Real đầu tiên, ông làm người hâm mộ phát điên vì tài năng trẻ Raul sáng giá trong vai tiền đạo bị đẩy sang đá lệch trái, nhưng cũng có thể coi như vì bộ ba tiền đạo. Đến nhiệm kỳ thứ hai ở Real thì ông làm Robinho, Jose Antonio Reyes phát điên vì lúc đá cánh trái, lúc đá cánh phải dù vị trí sở trường của họ là ở trung tâm.

Khi dẫn dắt ĐT Anh, ông cũng nổi tiếng với việc cho Steven Gerrard đá cánh trái. Rất có thể vì ông muốn cặp trung tâm là Gareth Barry – Frank Lampard/Michael Carrick, vốn là những người có khả năng lựa chọn vị trí tốt hơn Gerrard.

Tới khi cầm ĐT Nga hiện tại thì Capello tiếp tục việc này. Aleksandr Kokorin, trung phong của Dynamo Moscow đang đá ở vị trí tiền vệ trái cho Nga; Viktor Fayzulin – tiền vệ cánh của Zenit đá tiền vệ trung tâm;…

Tóm lại, Capello thường mong muốn tận dụng các cầu thủ trong tay theo xu hướng đưa họ vào những vị trí ông mong muốn và cải tạo dần dần. Điều này trở nên hiệu quả khi ông cầm Nga – một đội bóng của những cá tính không mạnh, nhưng dùng ở các đội bóng lớn với những ông sao to thì quả khó khăn.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^