Mổ băng: Pep sáng tạo nhưng Bayern chỉ thắng nhờ bản lĩnh

bởi Dũng Lê ·

Pep Guardiola đã gây bất ngờ cho rất nhiều người với một cách dàn trận tương đối lạ lẫm cho những ai không phải khán giả Bundesliga, nhưng hàng phòng thủ kín kẽ của David Moyes đã bảo toàn cho mành lưới của Manchester United. Chỉ tới khi Bayern Munich “lùi một bước” trong hiệp hai, họ mới có nhiều cơ hội hơn để “tiến hai bước”, dù hai bàn thắng đầu của Die Roten phần nhiều vẫn do bản lĩnh hơn là chiến thuật.

1. Lahm và Alaba – chìa khóa sáng tạo của Pep

Chúng ta đều đã biết rằng David Alaba trước kia là một tiền vệ trung tâm nhưng ngoài khả năng sút xa, anh không có gì nổi trội nên HLV Jupp Heynckes đã định hướng để anh chuyển xuống đá hậu vệ biên (hiện tại ở ĐT Áo, Alaba vẫn thường xuyên đá tiền vệ). Ngược lại, Philipp Lahm vẫn luôn được biết tới như một trong những hậu vệ biên xuất sắc nhất thế giới, nhưng kể từ khi Guardiola lên nắm quân tại Munich, anh thường được sử dụng trong vai trò tiền vệ trụ/tiền vệ trung tâm.

Sự đa năng của bộ đôi này có lẽ chính là yếu tố khiến Guardiola quyết định tạo ra một cách dàn trận tương đối bất ngờ. Khi dàn trận triển khai trên phần sân đối phương, thay vì sử dụng phương án quen thuộc – hậu vệ biên dâng cao, ôm biên còn tiền vệ biên cắt vào trung lộ – thì Bayern lại ngược lại: các tiền vệ biên ôm chặt cánh, trong khi hai hậu vệ biên di chuyển bó vào trung lộ như những tiền vệ trung tâm đích thực.

Notice the positioning of Lahm and Alaba in build-up – narrow, low, level to Kroos, almost like midfilelders – when Ribery and Robben wide. Ensuring possession not conceded while preparing for their runs forward later.
Nhật, Facebook, 10/4/2014.

Sơ đồ vị trí trong báo cáo của UEFA đã khẳng định điều này:

Bayern - Man Utd Shape


Guardiola presents: The W-W formation

Một vài hình ảnh để thấy rõ được cách triển khai của Bayern (hãy so sánh vị trí của Lahm và Alaba so với Kroos):

Lahm & Alaba 1

Lahm & Alaba 2

Đem so sánh với các vị trí Alaba nhận bóng trong trận lượt đi, sự khác biệt là vô cùng rõ ràng:

Alaba different role vs Man United

Đây có thể coi là một phương án nhằm đương đầu với cách phòng thủ “xe buýt hai tầng” vốn dĩ quá dễ để đoán trước của United. Về lý thuyết, hai hàng ngang phòng ngự với cự ly ngắn sát khung thành De Gea sẽ khiến Mario Gotze và Thomas Muller (hai tiền vệ trung tâm “gốc”) khó khăn để tìm khoảng trống, trong khi chắc chắn một tiền vệ tấn công của United (Wayne Rooney) sẽ đeo bám khiến tiền vệ điều phối (Toni Kroos) gặp khó khăn. Sự xuất hiện của Alaba và Lahm ở trung lộ, vì thế, đã tạo ra một ảnh hưởng lớn.

Tuy nhiên Manchester United đã phòng ngự rất tốt với số đông che chắn trước khung thành David De Gea. Patrice Evra đã chơi rất xông xáo, có 5 lần tắc bóng thành công để phần nào hạn chế sức công phá của đối thủ. Anh đáng khen cũng bởi sự hỗ trợ rất hạn chế của Shinji Kagawa – người lẽ ra nên được đổi vị trí cho Danny Welbeck.

2. Sự ảnh hưởng của sáng tạo lên cách tấn công

Như đã nói, với việc có thêm hai mắt xích để kiểm soát bóng ở trung lộ, Bayern dễ dàng dồn đối thủ về phần sân nhà, thậm chí là… ép toàn bộ vào vòng cấm địa không mấy khó khăn.

Tuy nhiên Franck Ribery và Arjen Robben cũng đã phải hi sinh tương đối cho cách dàn trận trên khi họ có rất ít khoảng trống để thể hiện những pha bứt phá sở trường, ngoài ra việc không có người hỗ trợ ở biên đã đẩy họ, cả trên lý thuyết lẫn thực tế, vào vai trò “ôm” hai cánh.

Biểu đồ dưới đây của Stats Zone – FourFourTwo đã cho thấy rằng Robbery chủ yếu chỉ nhận bóng ở những vị trí rất sát với biên, thay vì có những chạm ở trung lộ một cách thường xuyên như thường lệ.

Robbery PR

Sự thay đổi này là tương đối bất ngờ, nhất là với Robben – một người luôn sẵn sàng di chuyển cắt ngang mặt sân để trở thành một tiền đạo ảo.

3. Sự ảnh hưởng của sáng tạo lên cách phòng ngự

Việc Lahm và Alaba bó vào trung lộ tạo ra hệ quả là Jerome Boateng và Dante thường xuyên rơi vào tình trạng phải tự mình xông pha sang hai biên để truy cản đối thủ phản công, còn Lahm và Alaba sẽ lùi về bọc lót ở giữa.

Trong trường hợp United triển khai tấn công dần dần thay vì phản công, Lahm và Alaba sẽ trở về vị trí hậu vệ biên thông thường, nhưng đôi khi thói quen di chuyển dọc cũng khiến họ rơi vào những vị trí không tốt.

Lahm & Alaba 3

Ví dụ như ở hình ảnh trên, Alaba đã lùi về nhưng lại… bỏ trống cánh trái.

4. “Ngọa hổ” Bayern

Người Việt Nam ta thường quen gọi đội bóng xứ Bavaria là “Hùm xám” nên sẽ là không quá khi gọi cách tiếp cận trận đấu của họ trong hiệp hai là “ngọa hổ”.

Sự thay đổi một cách tương đối toàn diện này tuy là cần thiết bởi những bế tắc hiệp một, nhưng dường như Pep đã quá… mạnh tay.

Rất đơn giản, Bayern sẽ… dồn rất nhiều người về sân nhà, cho phép đối thủ triển khai bóng ở phần sân của họ và vạch giữa sân, nhưng khi đối thủ dâng cao đến quá 3/5 sân, họ sẽ lập tức tập trung pressing mạnh mẽ với số đông. Sau khi dành được bóng, họ sẽ lập tức chuyền dài hoặc chọc khe nhanh cho các chân chạy phía trên.

10 men BM


Xòe bàn tay, đếm ngón tay

Mục đích là tương đối rõ ràng: Thay vì dồn đối thủ về phần sân nhà, Bayern chủ động… dụ đối phương dâng cao để có khoảng trống cho Robbery, Muller thực hiện sở trường của mùa trước – phản công nhanh. Sở trường càng được… David Moyes hỗ trợ khi ông thay Darren Fletcher ra khỏi sân.

Vấn đề nằm ở việc Bayern đã tập trung quá nhiều con người theo trái bóng và họ dễ dàng bị hút theo đối thủ. Bàn mở tỉ số của Evra chính là một hệ quả của vấn đề này:

BM narrow

Tuy nhiên nhìn chung họ cũng đã hoàn thành mục tiêu khi tạo ra được một tâm lý dâng cao cho… đối thủ.

Mu high lines

Đây thực chất là điều dễ hiểu bởi chính United đã chủ trương pressing từ xa ngay trong hiệp một:

MU high pressure

Cách thay đổi này có thể nhìn thấy rõ qua một vài chi tiết, ví dụ như việc Bayern chỉ sử dụng 209 đường chuyền trong hiệp hai, so với 319 trong hiệp một. Một ví dụ khác là sự tham gia của cặp trung vệ vào thế trận cầm bóng:

Dante heatmap

Boateng heatmap

Các bản đồ nhiệt bên trái – hiệp một cho thấy rằng Dante và Jerome Boateng đã chạm bóng khá nhiều ở những vị trí cận vòng tròn giữa sân, trong khi đó ở bên phải – hiệp hai, họ ít chạm bóng hơn và vị trí chạm bóng cũng thấp hơn rất nhiều về phần sân của đội nhà.

5. Kết luận

Pep Guardiola đã giành chiến thắng, nhưng không phải nhờ những sự thay đổi chiến thuật của mình. Trên thực tế, đây không phải lần đầu tiên ông thử nghiệm cách vận hành hàng công trên. Trong các trận gặp Leverkusen hay gặp Schalke ở đầu mùa, Bayern cũng đã chơi tương tự.

Nhưng như nhà báo Michael Cox viết trên blog ZonalMarking, Pep sẽ rất cần có những cẩn trọng, bất chấp việc ông có rất nhiều cầu thủ giỏi và đa dạng trong tay. Chính việc thử nghiệm quá nhiều đã khiến Barcelona trong những năm cuối của ông “chệch đường ray”. Hai bàn thắng của Mario Mandzukic và Thomas Muller chủ yếu mang tính tâm lý hơn là trình độ. Evra và Nemanja Vidic là những người mắc lỗi kèm người trực tiếp, nhưng rõ ràng với trình độ và áp lực quá lớn Bayern tạo ra trong hiệp hai, thật khó để các ông già chống cự. Tất cả các ngôi sao Munich đều đồng quan điểm rằng họ đã may mắn khi nhanh chóng gỡ hòa, nhưng chiến thắng là tất yếu.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^