Brazil công bố danh sách dự World Cup: Có gì khó hiểu?

bởi Dũng Lê ·

Những người theo dõi bóng đá Việt Nam hẳn từng không ít lần nghe câu “Chừng nào nước sông Lam còn chảy thì xứ Nghệ vẫn chưa hết nhân tài.” Trùng hợp thay, Sông Lam Nghệ An – lò đạo tạo tài năng bóng đá Việt Nam trứ danh – cũng mang cùng một màu áo với ĐTQG Brazil – xứ sở của những thiên tài bóng đá thế giới. Có lẽ chúng ta cũng nên tự suy ra rằng, “chừng nào nước sông Amazon còn chảy thì Brazil vẫn chưa cạn hiền nhân.”

Thế nên không quá khó hiểu khi HLV Luiz Felipe Scolari đã trở thành một chủ đề tranh cãi khi công bố danh sách chính thức ĐTQG Brazil dự World Cup 2014.

Chủ đề là gì? Là vì sao Miranda (Atletico Madrid) bị gạch tên sau một mùa xuất sắc, trong khi Dante và Henrique được chọn? Là vì sao Filipe Luis (cũng Atletico) bị gạch tên sau một mùa xuất sắc, trong khi Maxwell được chọn? Là vì sao Philippe Coutinho (Liverpool) và Lucas Moura (PSG) bị gạch tên, trong khi Bernard được chọn?

Và vẫn còn đâu đó những lời bàn tán về… Ronaldinho, Kaka, Leandro Damiao, Lucas Leiva… Ở đây chúng ta sẽ không bàn tới những nhân vật thuộc về quá khứ từ một tới n năm trước này (dù họ còn trẻ hay đã già).

Ronaldinho, Kaka - Brazil


“Hè qua nhà anh xem bóng nha chú em!”

Hệ thống chiến thuật Felipao

Như đã nói, việc Brazil có quá nhiều nhân tài là một lợi thế lớn để bất kỳ HLV nào cũng có thể thỏa sức lựa chọn nhân sự tùy theo phong cách. Chúng ta từng mê đắm với Brazil kỹ thuật truyền thống, nhưng cũng đã chứng kiến Brazil “thô kệch” dưới thời Carlos Dunga. Thế nên để bàn luận về cách Felipao chọn người, cần nắm được nền tảng tập thể ông xây dựng.

Sau không nhiều những thử nghiệm về mặt sơ đồ, Brazil đã khá ổn định về sơ đồ chiến thuật cũng như phong cách chơi bóng trong suốt một năm qua (từ Confederations Cup 2013).

Dưới đây là biểu đồ trận Brazil gặp Nhật tại Confeds Cup 2013 do nhà báo Michael Cox vẽ. Hãy nhìn vào những hình tròn vàng, những mũi tên xanh, bởi đó chính là hình ảnh của Brazil.

Brazil vs Japan - Confederations Cup 2013

Trước hết, phong cách của Brazil – như đã xác lập từ Confeds Cup – là tấn công và chủ động với một tốc độ cao.

Trước hết, hãy nói về cách họ phòng ngự: chủ động. Brazil, với một tập thể giàu tốc độ và sức mạnh, luôn dâng hàng thủ lên rất cao và chủ động pressing ngay từ phần sân đối thủ. 4 cầu thủ tuyến trên (1 tiền đạo và 3 tiền vệ công) sẽ chủ động theo sát bóng và lao vào tranh cướp, trong khi đó 1 trong 2 tiền vệ trung tâm cùng 2 hậu vệ biên sẽ theo chặt các cầu thủ mang tính phương án triển khai bóng.

Lẽ dĩ nhiên, khi gặp một đội bóng có khả năng kỹ thuật tốt, lớp càn quét từ xa này vẫn có thể bị xuyên qua, nhưng khi ấy 1 trong 3 cầu thủ phòng ngự (tiền vệ trung tâm còn lại – người có xu hướng thủ) sẽ chủ động dâng lên vào bóng trực tiếp, 2 người còn lại sẽ đảm nhận bọc lót.

Một trường hợp duy nhất mà Brazil thực sự bị đẩy lùi về phần sân nhà là khi gặp Tây Ban Nha trong trận chung kết Confeds Cup 2014, tuy nhiên họ sẽ tiếp tục giữ một hàng thủ dâng cao (hầu như không xuống dưới quá vạch vòng cấm) và tiếp tục triển khai áp sát. Neymar, thường đá tiền vệ công lệch trái, sẽ được ưu tiên không cần về phòng thủ, trong khi Hulk ở cánh đối diện sẽ lùi lại để các tiền vệ tịnh tiến sang lấp biên trái.

Còn khi họ tấn công? Các cầu thủ ở tuyến dưới Brazil sẽ lập tức chuyển bóng cho 1 trong 3 tiền vệ công – đều là những người có khả năng cầm bóng rê dắt (Hulk, Neymar, Bernard…) hoặc có khả năng phân phối, chọc khe (Oscar, Neymar). Hai hậu vệ biên sẽ lập tức dâng cao để tận dụng khoảng trống khi các tiền vệ công lệch biên cắt vào trung lộ. Tiền vệ trung tâm không có thiên hướng phòng thủ sẽ dâng cao và xâm nhập vòng cấm để trở thành một lựa chọn kiến tạo.

Với cách chơi này, có thể dễ dàng nhận thấy rằng Felipao đã tìm ra những mảnh ghép hoàn hảo cho từng vị trí đội hình chính. Hãy điểm mặt họ từ dưới lên.

Brazil's players line up for a team photo before their Confederations Cup Group A soccer match against Japan at the Estadio Nacional in Brasilia

– Thủ môn: Julio Cesar – Tuy đã già nhưng anh lại là người có khả năng phán đoán và ra vào tốt, ngoài ra những pha phát động dù bằng tay hay chân đều rất chính xác, nhanh nhạy.

– Cặp trung vệ: Thiago Silva và David Luiz – Họ thực sự có tất cả những gì Felipao cần. Khả năng tranh cấp một chọi một tuyệt vời, tốc độ cực tốt, khả năng phán đoán tình huống cũng như thể lực luôn sung mãn. Luiz thường là người dâng lên càn quét còn Silva bọc lót (Stopper & Coverer).

– Hậu vệ biên: Marcelo và Dani Alves – Không còn nghi ngờ gì nữa, đây là hai trong số những hậu vệ biên tham gia tấn công hay nhất thế giới ở thời điểm hiện tại. Tốc độ và kỹ thuật giúp họ trở thành những mũi khoan phá phụ đáng sợ hai bên biên. Họ càng phù hợp khi chiến thuật của Scolari cho phép cả hai dâng cao chơi bóng trên phần sân đối thủ (Complete wing-back).

– Tiền vệ thủ: Luis Gustavo – Anh chơi như một mỏ neo (Anchor man) với trách nhiệm chính là thu hồi bóng và bọc lót. Gustavo hoàn hảo khi có khả năng phán đoán tình huống tốt, đủ thể lực để che chắn cho hậu vệ biên (khi họ dâng cao) và cũng sẵn sàng lùi về trám chỗ khi một trung vệ xông lên tranh chấp từ xa.

– Tiền vệ trung tâm: Paulinho – Vai trò của anh mang tính “con thoi” (Box-to-box midfielder), vừa hỗ trợ phòng thủ vừa phải dâng cao liên tục, nhưng cũng phải sẵn sàng che chắn biên khi các hậu vệ biên dâng cao. Đòi hỏi lớn nhất cho vị trí này là thể lực và lựa chọn vị trí. Paulinho không chỉ đáp ứng đủ mà còn trở nên xuất sắc với nền tảng kỹ thuật tốt.

– Tiền vệ công: Oscar Dos Santos – Cầu thủ có vẻ ngoài hiền lành này đóng vai trò người cầm nhịp hàng công cũng như dẫn dắt pressing từ xa (Supporting attacking midfielder). Oscar đã và đang thể hiện hoàn hảo vai trò này ở ĐTQG và cũng được Jose Mourinho tin dùng ở đầu mùa giải 2013-14 một cách tương tự.

– Các vị trí tiền vệ công lệch cánh (Attacking inside forward) và tiền đạo cắm (Advanced forward): Neymar, Hulk, Fred – Đây là những người đảm nhận trọng trách ghi bàn và tạo ra cơ hội cho đồng đội, ngoài ra tham gia vào cách tình huống phòng ngự từ xa.

Và đây cũng gần như sẽ chắc chắn là đội hình chính của Brazil tại World Cup sắp tới. Khi họ đã có một sự lựa chọn ổn định, 12 suất còn lại sẽ chỉ còn là vấn đề dự phòng và đảm bảo cân bằng chiến thuật khi cần thay thế ngoài ý muốn.

Vì sao? Đơn giản bởi Brazil (như thường lệ) đang sở hữu những cá nhân xuất sắc và phù hợp với từng yêu cầu vị trí ấy. Cách chơi của họ sẽ tương đối giống Borussia Dortmund và Bayern Munich tại Champions League 2012-13 khi dựa vào việc thu hồi bóng bằng sức mạnh trước khi tấn công cực nhanh.

Điểm yếu của cả Dortmund và Bayern là khi họ dâng cao hàng thủ, các trung vệ của họ sẽ không thể đảm bảo được an toàn khi rơi vào các pha đua tốc độ, nhưng cặp Silva – Luiz có thể khiến Felipao yên tâm tuyệt đối.

Tranh cãi mà không tranh cãi

Với chất lượng nói trên, Brazil không cần những cái tên để thay đổi hoàn toàn phong cách tiếp cận trận đấu hay nền tảng chiến thuật, họ chỉ cần những cái tên mang tính thay thế trực tiếp về mặt con người.

Ngoài ra, cần nhắc tới một khía cạnh khác trong cách lựa chọn của Felipao:

Fernando Duarte nói đội bóng của Scolari được gọi là gia đình Scolari, nghĩa là lão ta chỉ dùng những người tuyệt đối tin tưởng. Không bao giờ có chuyện Scolari gạch tên đệ tử để nhường suất cho một thằng mới nổi 1-2 mùa bóng đâu.
– Thắng Nguyễn, Facebook, 8/5/2014.

Felipao - Brazil

Với hai chi tiết trên, hay cùng dạo qua những cái tên gây tranh cãi:

a. Maxwell vs Filipe Luis?

Filipe đã có một mùa giải tuyệt vời trong màu áo Atletico Madrid và gây những sự chú ý lớn, đặc biệt khi anh cùng Los Rojiblancos lọt vào Champions League sau khi loại Chelsea và được đồn là sẽ chuyển tới… Chelsea mùa sau.

Tuy nhiên, việc Filipe được chú ý nhiều (nhờ Atletico) dễ khiến người ta quên rằng Maxwell cũng đã có một mùa giải không quá thua kém cùng PSG.

Vấn đề ở chỗ, khi đem so sánh với tiêu chuẩn hậu vệ biên như đã nói phía trên, Maxwell lại là cái tên phù hợp hơn so với Filipe:

Tắc bóng Cắt bóng Bị qua người Key Passes Kiến tạo

Marcelo

2.7 1.3 0.5 1.5 6
Maxwell 1.5 1.2 0.4 1.4

2

Filipe 4.1 1.5 0.6 0.9

2

Filipe là một nhân tố hoàn hảo cho lối chơi dựa vào thể lực, sự chắc chắn và những pha tắc bóng tập thể của Atletico, thế nên không quá ngạc nhiên khi anh có thành tích tranh chấp trội hơn Marcelo và Maxwell. Anh dễ bị qua người nhất, nhưng chênh lệch không đáng kể.

Đáng tiếc là khi xem xét khả năng hỗ trợ tấn công, Filipe không thể hiện tốt như hai đồng đội – những người được cho phép dâng cao ở cấp CLB – khi có ít những pha chuyền để đồng đội dứt điểm hơn. Dù thi đấu nhiều hơn (30 trận) so với Maxwell (24 trận) nhưng Filipe cũng chỉ có 2 pha kiến tạo.

Vì thế, việc Maxwell được lựa chọn tưởng như gây tranh cãi nhưng lại là một lẽ dễ hiểu.

b. Philippe Coutinho?

Nói một cách ngắn gọn, Coutinho không có vị trí nào phù hợp tại ĐT Brazil, chưa kể tới việc phong độ của anh tương đối thất thường mùa qua.

Brendan Rodgers đã thay đổi anh từ một tiền vệ kiến tạo cầm trịch (Advanced Playmaker) thành một tiền vệ tổ chức lùi thấp hơn (Deep-lying Playmaker) nhưng Coutinho lại không đủ sự toàn diện để bao bọc phòng thủ trong sơ đồ 2 tiền vệ trung tâm.

Nếu thi đấu ở vị trí của Oscar, Coutinho không đủ khả năng để dẫn dắt đội pressing.

c. Bernard vs Lucas Moura?

Việc Bernard được lựa chọn có thể giải thích rằng đó là theo thói quen dùng người tin cậy của Scolari, nhưng ít ai để ý tới một nhân tố khác: Willian.

Ngoài Hulk đã chắc chắn được đá chính, Willian mới chính là cầu thủ có nhiều khả năng được vào sân nhất ở vị trí tiền vệ phải trong trường hợp cần thay Hulk. Nếu xét Bernard như một “đệ tử” của Felipao, mọi thứ trở nên rất hợp lý.

Rất đáng tiếc cho Moura, nhưng dù sao anh vẫn còn trẻ và mục tiêu tiên quyết nên là giành một vị trí chính thức tại PSG đã.

d. Henrique, Maicon?

Henrique từng là một học trò cưng của Felipao tại Palmeiras, thế nên không có gì lạ khi anh được lựa chọn, dù Miranda là một cái tên nổi lên mùa qua cùng Atletico. Vấn đề ở chỗ, Henrique và kể cả Dante gần như sẽ không có cơ hội được ra sân bởi cặp Silva – Luiz là quá chắc chắn.

Trong khi đó, Maicon được góp mặt có thể coi là một sự may mắn khi Rafinha đã xuống phong độ rất nhanh trong thời gian cuối mùa qua, trùng với sự đi xuống của Bayern Munich.

Kết luận

Dù có thể tranh luận nhiều đến mấy thì ai cũng sẽ phải đồng ý rằng câu chuyện cãi vã chỉ là về những cái tên… dự bị. Felipao đang sở hữu một tập thể tuy không nhiều kinh nghiệm, nhưng lại cực kỳ tài năng ở từng vị trí.

Brazil mạnh hơn tất cả những đối thủ khác ở điểm này. Sự đồng đều ở đẳng cấp cao có thể sẽ đưa họ tới cúp vàng ngay trên đất mẹ.

Brazil celebration

*Số liệu của bài viết được khai thác từ WhoScored.com

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^