BLV Bá Phú: “Làm bình luận viên còn khó hơn làm ca sĩ!”

bởi Dũng Lê ·

Ba phu 0

Được lựa chọn làm bình luận viên (BLV) “truyền lửa” cho khán giả của VTV trong dịp World Cup 2014, không khó để đánh giá rằng Nguyễn Bá Phú đang là một trong những cái tên hàng đầu ở công việc này. Nghề BLV bóng đá tại Việt Nam vốn gặp rất nhiều… “tai tiếng”, vậy làm sao Bá Phú có thể vượt qua những khó khăn để vươn tới những gì đang có? Phóng viên của 4231.vn đã tranh thủ khoảng thời gian ít ỏi trong lịch làm kín đặc của anh để tìm hiểu câu chuyện của anh.

“Anh Quân là người bắt cặp bình luận ăn ý nhất”

(Phóng viên:) – Chào anh Phú, anh có thể tự giới thiệu về bản thân với các độc giả của 4231?

(BLV Bá Phú:) Xin chào 4231, mình tên là Nguyễn Bá Phú, sinh năm 1990, hiện đang là bình luận viên bóng đá của hệ thống kênh truyền hình số vệ tinh K+. Về kinh nghiệm thì… mình sẽ không nói về kinh nghiệm bằng số năm, mà sẽ nói bằng số trận bóng đã bình luận. Mình đã tham gia bình luận trên dưới 300 trận sau hai năm nghề. Trận đấu đầu tiên mình bình luận là trận chung kết Cúp Quốc Gia Đức năm 2012.

Hiện tại các khán giả VTV đang được nghe giọng của anh trong các trận đấu thuộc khuôn khổ World Cup 2014, vì sao anh lại xuất hiện ở kênh này?

Trong kỳ World Cup này, VTV có gửi lời mời tới mỗi đài truyền hình để tạo ra một đội ngũ cho một tháng giải diễn ra. Mình đã vinh dự là một trong hai người được chọn để tham gia bình luận các trận đấu tại World Cup 2014.

Khối lượng công việc tương đối lớn, tới hôm nay World Cup đã diễn ra được 8 ngày và trong thời gian ấy mình tham gia bình luận 5 trận – một tần suất rất cao. BLV Stephane Guy của kênh Canal+ từng nói rằng mỗi BLV ở Pháp trung bình mỗi tuần chỉ bình luận từ 1-2 trận để đảm bảo chất lượng, thế nên con số 5 trận/8 ngày là vô cùng nặng nề. Mình cũng đang ốm luôn… (cười)

– Trong quá trình làm việc dịp World Cup này, anh ấn tượng nhất với những đồng nghiệp nào?

Có lẽ là BLV Tuấn Anh và BLV Tiến Dũng của VTV. Việc mỗi trận có 2 BLV thay vì chỉ 1 như thông thường dẫn đến một yêu cầu là cả hai phải có sự tương tác rất tốt. Với cả hai đồng nghiệp trên, mình cảm thấy có một sự trùng hợp trong tư duy, vì vậy việc phối hợp với họ trở nên rất hiệu quả. Bình luận đôi như hát bè ấy, người này ngân cao thì người kia phải bè thấp và ngược lại.

– Trước đây khi mới xuất hiện trên sóng truyền hình K+, anh cũng từng liên tục bình luận đôi cùng BLV Hoàng Anh Quân. Vì sao hai anh lại lựa chọn con đường này để khởi đầu?

Có một điều mà ai cũng dễ dàng nhận ra, đó là các BLV dang tiếng của thế hệ trước như Quang Tùng, Quang Huy, Anh Ngọc đều là những người làm đơn. Mình và Quân khi ấy muốn tạo ra một sự khác biệt nên đã lựa chọn làm đôi.

Anh Quân là người bắt cặp bình luận ăn ý nhất với mình từ trước tới giờ, có lẽ bởi mình và Quân cũng là hai người bạn chơi cùng và hiểu nhau. Ví dụ, khi bình luận đội, nếu một người đã nói ra một câu thì người còn lại sẽ phải tìm cách để bắt nhịp theo ý của người trước, đôi khi việc này làm cho câu cú trở nên dài dòng. Còn mình và Quân thì hoàn toàn không có sự “cố gắng” bắt nhịp ấy mà cả hai phối hợp với nhau rất tuyệt. Mình chỉ cần nói một câu ngắn là Quân có thể lập tức nối bằng một câu ngắn khác và ngược lại.

– Vậy vì sao hai người lại tách ra theo con đường bình luận đơn sau này?

(Cười) Công việc bình luận là một công việc mà chất lượng làm được đánh giá bởi rất nhiều phía. Ví dụ bản thân mình cảm thấy cả hai đã làm rất tốt, nhưng có thể khán giả lại thấy không tốt. Nếu khán giả thấy tốt rồi thì có thể cấp trên lại đánh giá là không tốt. Vì thế Quân và mình sau này đã tách ra.

Từng sốc khi khán giả chỉ trích, giờ thì…

– Trong nhiều năm qua và đặc biệt là ở một vài trận đấu cụ thể thuộc khuôn khổ World Cup 2014 được phát sóng trên VTV, rất nhiều chỉ trích đã được “ném” về đội ngũ BLV. Anh nghĩ thế nào về vấn đề này?

Mình thấy bình thường. Tất nhiên đây là ở thời điểm này. Trước kia mình và các bạn đồng nghiệp ở K+ cũng từng gặp phải nhiều chỉ trích khi mới vào nghề. Thậm chí không chỉ là người xem TV mà còn có cả những “gạch đá” từ đồng nghiệp ở những cơ quan khác. Đã có lúc mình cảm thấy rất sốc, nhưng dần dần mình cũng thay đổi được suy nghĩ và cách tiếp nhận trước những điều này.

Nhân đây, mình cũng muốn nhắn nhủ với chính các bạn khán giả là các bạn cần phải theo dõi xem liệu sau khi mắc sai lầm thì BLV ấy có sửa sai không, hay chí ít là có xin lỗi không? Với các bạn đồng nghiệp, thay vì nói xéo lẫn nhau, chúng ta nên gặp gỡ và góp ý thẳng thắn, có vậy mọi thứ mới trở nên tích cực hơn.

Ví dụ như câu chuyện Welbeck của BLV Khắc Cường, đó là một sai lầm, nhưng sai lầm là điều không thể tránh khỏi bởi chúng ta không phải là những cỗ máy. Cần phải quan sát những gì họ làm sau đó nếu muốn đánh giá.

Ngày xưa các BLV Quang Huy, Quang Tùng hay Anh Ngọc cũng không bị đánh giá quá chặt chẽ như… BLV Biên Cương ngày nay. Có cảm giác mỗi lời của anh ấy đều bị soi xét một cách quá đà.

– Đội ngũ BLV của K+ được đánh giá là trẻ trung, năng động và một trong những biểu hiện là việc thường xuyên tương tác với NHM bóng đá qua facebook. Tuy nhiên đây cũng chính là kênh… nhận chỉ trích nhiều nhất, anh có đồng ý không?

Thật ra thì những khán giả phản hồi trên facebook chủ yếu là những khán giả trẻ và đôi khi họ dễ bị cuốn theo những trò đùa cợt không nghiêm túc. Họ tương tác với K+ nhưng chưa chắc họ đã là những người trả tiền cho đầu thu tín hiệu K+, có thể họ chỉ là những người thường hay ra hàng café bóng đá để theo dõi các trận đấu thôi chẳng hạn. Tóm lại, những phản hồi qua facebook không đáng quí bằng những phản hồi khách hàng qua email và các đường dây nóng của K+. Họ mới là những khách hàng thực sự, với phản hồi thực sự cần được quan tâm.

Những phản hồi qua facebook cũng rất đáng quí, nhưng như mình đã nói, đôi khi nó không phản ảnh được một cách khách quan những gì bọn mình đã làm được.

– Trong chương trình “Người truyền lửa” của K+ vừa tổ chức, rất nhiều bạn khán giả đã tham gia và phần nhiều trong số đó đi đến kết luận rằng nghề BLV không dễ như họ tưởng. Anh cảm thấy thế nào về điều này?

Việc này là điều dễ hiểu. Mình nghĩ rằng, trước khi chỉ trích, không chỉ về vấn đề BLV bóng đá mà cả những vấn đề khác, các bạn hãy thử một lần công việc đó để có thể hiểu hơn những khó khăn trong nghề.

Ba Phu 1

Bá Phú (ngoài cùng bên phải) trong trường quay Super Match của K+

“Làm BLV còn khó hơn làm ca sĩ!”

– Sau thành công của thế hệ BLV K+ hai năm qua, đã có rất nhiều bạn trẻ bắt đầu nuôi giấc mơ trở thành một BLV bóng đá. Anh có lời khuyên nào cho những người muốn theo đuổi nghề này?

Làm BLV là một nghề đòi hỏi rất, rất cao. Ngoài đam mê bóng đá thì bạn phải xem xét thật kỹ lưỡng về bản thân. Làm BLV còn khó hơn làm ca sĩ! Ca sĩ thì phải có chất giọng, nhưng nếu kém một chút thì có thể bù bằng ngoại hình, vũ đạo, giai điệu. Còn BLV thì chất giọng là một thứ không thể bù lại được. Nếu không có một chất giọng phù hợp thì tốt nhất bạn không nên mơ ước làm BLV. Chưa kể, kiến thức bóng đá phải cực kỳ vững vàng và phải có sự nhanh nhậy trước mọi hình ảnh của trận đấu.

Mình có thể chia sẻ một cách để cách bạn xây dựng kiến thức, dựa trên sự liên kết của các thông tin. Ví dụ khi xây dựng kho tư liệu cho cá nhân, mình có tìm hiểu ra rằng tốc độ của Raheem Sterling (ĐT Anh) có thể lên tới 34,1km/h, mà cậu ấy là người gốc Jamaica, như thế có thể đem liên hệ rằng người Jamaica có một tốc độ rất đáng nể. Tất nhiên không cần phải nói là Usain Bolt cụ thể như thế nào, liên hệ với Sterling ra sao nhưng đó là một cách tốt để khiến thông tin trở nên có chiều sâu hơn và thuyết phục hơn. Hoặc ví dụ như khi bình luận về Chelsea, giả sử nhắc tới Eden Hazard thì cũng có thể nhắc tới việc cậu ấy là con nhà bóng đá “nòi” – cả bố, mẹ và các anh em trai của Eden đều là cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp. Chúng ta lại có thể liên hệ với một cầu thủ khác của Chelsea cũng là “con nhà nòi”: Frank Lampard, có bố cũng chơi bóng chuyên nghiệp. Vân vân.

Một BLV thì cũng phải có sự khác biệt nữa.

– Ý anh là một bản sắc riêng?

Chính xác.

– Anh có thể nói rõ hơn?

Có một câu nói của danh họa Picasso, từng được Steve Jobs trích lại, là: “Good artists copy, great artists steal” (Tạm dịch: “Nghệ sĩ giỏi là nghệ sĩ vay mượn, nghệ sĩ thiên tài là nghệ sĩ ăn cắp” – PV). Tất nhiên “ăn cắp” ở đây để trong ngoặc kép. Công việc BLV phải vay mượn và “ăn cắp” rất nhiều. Mình rút ra khái niệm về BLV của riêng mình là: muốn là BLV thì phải biết vay mượn, muốn là BLV giỏi thì phải biết “ăn cắp” . Nghĩa là tổng hoà của mọi kỹ năng. Phải “ăn cắp” từ kiến thức về luật, từ tâm lý cầu thủ, HLV, giọng nói, đài từ…

Rất nhiều bạn tham gia chương trình “Người truyền lửa” mùa thứ hai mắc phải vấn đề này. Các bạn bị ảnh hưởng quá nhiều bởi những người đi trước và sao chép y nguyên phong cách của họ. Khi nghe các bạn bình luận, lập tức người ta nghĩ ngay tới những “tiền bối” kia, như vậy là hỏng rồi.

Thế nên có một sự thật mình cũng muốn chia sẻ. Nghe có vẻ hơi khó tin, nhưng từ khi còn bé tí cho đến giờ, mình chưa xem quá 20 lần đầy đủ 90 phút những trận bóng đá quốc tế do BLV Việt Nam truyền tải. Không phải vì vấn đề chất lượng, mà cũng vì việc mình sợ bị ảnh hưởng bởi phong cách của họ. Có thể mình hơi ám ảnh về việc xây dựng một hình ảnh riêng biệt cho bản thân.

– Anh đã gặp những khó khăn gì trong quá trình làm nghề?

Cũng có những thời điểm, mình rơi vào trạng thái lạc lối với công việc. Mình bị trì lại, không biết làm sao để tiến bộ hơn. Có lẽ do làm quá nhiều. Có những khi bình luận một trận đấu mà mình nói y hệt những thứ đã từng nói ở trận khác. Nhưng giờ thì mọi thứ đang khá hơn, mình đang hệ thống lại cách làm việc để phát triển một cách tích cực.

Ba Phu 3

Bá Phú xuất hiện trên một poster của chương trình Người truyền lửa

Niềm tin & sự cân bằng

Thằng này sao càng ngày càng già, mà nó già với tốc độ ánh sáng luôn ý.

– BLV Trịnh Hoàng Nam (K+)

– Anh Phú có vẻ là một người đã suy ngẫm rất nhiều về công việc bình luận viên. Đây có phải một ước mơ từ thời niên thiếu của anh?

Ngay từ trước kia, mình luôn nghĩ rằng mình sẽ làm BLV. Để đi đến vị trí bây giờ, mình cũng đã phải trải qua nhiều thứ.

Đã có một giai đoạn từ năm 2006 mình viết rất nhiều về bóng đá. Mình viết đơn thuần chỉ theo đam mê và tình yêu. Cho tới năm 2009 hay 2010 – giờ mình không nhớ rõ nữa – mình có tham gia dự tuyển lựa chọn BLV cho game FIFA Online. Thực ra mình cũng chẳng chơi game này đâu, chỉ là mình nghĩ rằng nó có thể là một khởi đầu tốt. Mình là người trụ lại cuối cùng trong hơn 40 người dự tuyển. Tuy nhiên khi làm việc rồi thì có những lúc mình cảm thấy quá mệt mỏi. Hơn 6 tháng trời, mình làm việc mà không có một đồng lương. Hầu như ngày nào mình cũng phải đi một quãng được rất dài từ khu Cầu Giấy, nơi mình học, đến tận nơi làm việc tận Tam Trinh (hơn 17km – PV) nên sức khỏe bị ảnh hưởng rất nhiều. Cuối cùng mình xin nghỉ việc vì cảm thấy không thể “cày” thêm nữa.

Sau đó mình cộng tác cho VOV. Mình tự hào là người viết kịch bản đầu tiên cho chương trình “365 ngày hạnh phúc”. Có lẽ bây giờ những người thực hiện chương trình ở VOV cũng không rõ việc này, vì đây là chương trình được VOV nhờ một đơn vị khác thực hiện và mình được chọn để làm kịch bản.

Tuy nhiên sau một thời gian dài làm việc, mình cảm giác rằng “lửa” đã cạn và quyết định cần có một thời gian để nghỉ ngơi. Mình đã bỏ hoàn toàn, chỉ đi học và thư giãn trong suốt một năm, không có bất kỳ sự theo dõi chủ động nào với bóng đá.

Thú thực trong khoảng thời gian này, việc theo học Quản trị kinh doanh đã khiến mình… tương đối lạc lối. Có lúc nghĩ thầm, không hiểu mình học cái này rồi ra trường sẽ làm gì, kinh doanh cái gì, ?

Tới năm 2012, mình quyết định tiếp tục theo đuổi ước mơ. Đã có những khoảng thời gian mà ngày nào mình cũng lên Google gõ “tuyển bình luận viên bóng đá”, kể cả khi biết chắc rằng sẽ không có gì cả. Trong thời gian này, mình đã nộp hồ sơ ở MyTV, VTV Cab… nhưng đều không thành công, cho tới khi gặp cơ hội ở chương trình “Người truyền lửa” của K+. Mình may mắn thành công trong cuộc thi này và nhờ đó đến với công việc BLV chuyên nghiệp. Dù khi được tuyển, mình còn một năm đại học nhưng mình đã bất chấp để đến với nghề.

Tất nhiên, mình vẫn giữ đúng lời hứa với bố mẹ để tiếp tục hoàn thành quá trình học và có được tấm bằng.

– Bố mẹ của anh nghĩ thế nào về việc anh theo đuổi nghề BLV?

Mình rất tự hào khi cả bố và mẹ đều luôn để cho mình thoải mái với lựa chọn của bản thân. Tất nhiên đấy vẫn là những người phụ huynh thường tham gia định hướng cho con em, chỉ cho mình là cơ quan này hay, cơ quan nọ tốt, nhưng khi mình đưa ra phương án cho bản thân và lập luận được rằng đó là một phương án tốt thì bố mẹ sẽ đồng ý để mình theo đuổi. Mình muốn cảm ơn bố mẹ vì đã cho mình tự do theo đuổi ước mơ.

Ba Phu 2

“Người nói nhiều nhất”

– Bản thân anh có thay đổi kể từ khi trở thành một BLV bóng đá chuyên nghiệp không?

Có, nhiều chứ. Hồi trước mình rất nhút nhát, bảo là sau này làm BLV bóng đá chắc chả ai tin nổi. Ngoại hình cũng thay đổi nhiều…

– Cuộc sống của anh có bị ảnh hưởng với công việc bận rộn?

Có, nhiều chứ. Phải làm quá nhiều nên mình đang bị mất cân bằng, thời gian dành cho bạn bè và gia đình cũng ít hơn. Đôi khi trong cuộc sống, chúng ta phải lựa chọn giữa những thứ ấy: sự nghiệp, bạn bè, gia đình. Hiện tại công việc của mình đang rất tốt, nhưng nếu xét về bạn thì mình đã không còn đủ thời gian cho họ, xét về gia đình thì có lẽ mình vẫn chưa trọn chữ “hiếu”.

Mình đang cố gắng tìm cách để cân bằng cuộc sống hơn. Nhiều người vẫn nói rằng luôn có cách để cân bằng những thứ ấy, nhưng hiện tại thì mình vẫn chưa tìm ra. Nhưng mình vẫn sẽ tìm…

– Thế còn chuyện tình yêu thì sao?

(Cười) Cũng khó nói. Mình rất may mắn vì bạn gái mình đã ủng hộ và hiểu cho mình ngay từ những ngày đầu mới yêu. Đôi khi cũng rất khó khăn. Bọn mình thường hay đi chơi vào ngày thường. Cuối tuần, mọi người được đi chơi, còn mình do đặc thù công việc nên phải đi làm, vì thế bạn gái cũng… đành phải ở nhà.

Nhân đây mình cũng muốn cảnh báo với các bạn gái: nếu muốn yêu BLV bóng đá thì phải cân nhắc thật kỹ! Nếu không thể thông cảm cho họ thì không thể yêu nhau được đâu. Quan hệ tình cảm rồi, có muốn đi chơi cuối tuần cũng chẳng được. (cười)

– Cám ơn anh về những chia sẻ rất chân thực này. Chúc anh thành công trong sự nghiệp và tìm ra con đường cân bằng cuộc sống!

Cám ơn 4231 và chúc các bạn thành công!

BÌNH LUẬN

TỪ KHOÁ LIÊN QUAN
TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^