Mổ băng: Thôi thì, lại vỗ tay cho Van Gaal!

bởi Dũng Lê ·

Không mấy khó hiểu khi trận đấu giữa Hà Lan và Mexico đã để lại trong lòng khán giả nhiều cảm xúc. Mọi cuộc lội ngược dòng, sau cùng vẫn khiến cho người ta phải “rung rinh”. Ngoài những tranh cãi về việc liệu pha bóng dẫn tới quả phạt đền định mệnh phút bù giờ (Arjen Robben ngã thật hay ăn vạ?) thì không thể phủ nhận rằng Louis Van Gaal đã có những thay đổi phù hợp để tạo ra áp lực lớn lên đối thủ.

Dirk Kuyt trong lần thứ 100 khoác áo ĐTQG chính là biểu tượng cho những thay đổi liên tục ấy:

Kuyt hiệp 1 đá hậu vệ trái, hiệp 2 lộn qua hậu vệ phải rồi cuối cùng lên đá tiền đạo. Nó phản ánh chiến thuật siêu quần của HLV Louis van Gaal: thay đổi loạn xà ngầu kiểu gì cũng thắng.

– Bình Bồng Bột, Facebook, 30/6/2014.

Vậy chính xác những gì đã diễn ra trên sân?

1. Mở đầu

ned mex xi

Nhà đài “việt vị” khi trình chiếu đội hình của Hà Lan trước trận là sơ đồ 4-2-3-1. Trên thực tế, Hà Lan vẫn ra sân với sơ đồ 3 trung vệ, trong đó Daley Blind tiếp tục đá vị trí lệch trái trong bộ ba này. Lý giải dễ hiểu nhất là anh đã thể hiện tốt ở vai trò này khi đối đầu với Chile, trong khi Bruno Martins Indi vẫn chưa đạt 100% thể lực sau khi bất tỉnh ngay trên sân trong trận Hà Lan thắng Úc 3-2 ở vòng bảng.

Mexico cũng sử dụng một sơ đồ 3-5-2 khác, vốn đã quen thuộc từ vòng bảng. Lão tướng Carlos Salcido thay thế Jose Vazquez ở vị trí tiền vệ mỏ neo – đây cũng là sự thay đổi duy nhất trong đội hình chính thức của họ.

Điều đã được dự đoán trước trận là dù Mexico không hẳn đã mạnh hơn Chile nhưng rất có thể họ sẽ gây ra nhiều khó khăn cho Hà Lan không kém gì đội bóng Nam Mỹ. Lý do nằm ở sự khác biệt giữa hai hàng thủ của hai đội bóng. Nếu như Chile luôn đẩy 3 trung vệ lên rất cao để đảm bảo cự ly đội hình nhằm phục vụ cho việc pressing mạnh mẽ từ phần sân đối thủ thì Mexico lại thường giữ một hàng thủ ở mức trung bình để phù hợp hơn với một lối chơi triển khai bóng khoan thai hơn, giàu tính tổ chức ngay từ tuyến dưới.

Nói một cách ngắn gọn, hàng thủ Chile luôn để lại một khoảng trống to lớn sau lưng và đó là miếng mồi ngon lành cho đôi chân tốc độ thượng thừa của Robben. Ngược lại, Mexico không dành cho cầu thủ của Bayern Munich những khoảng trống như vậy.

2. Mexico tấn công – Hà Lan phòng thủ

Mex atk shape

Hình minh họa phía trên là hình ảnh thường thấy khi Mexico tổ chức tấn công. Họ chậm rãi luân chuyển giữa bóng giữa ba trung vệ – 1 trong số đó luôn luôn lùi rất thấp để tránh việc bị phản công nếu mất bóng như đã nói. Điểm đáng chú ý lại nằm ở cách di chuyển không bóng thú vị của hai tiền vệ trung tâm bên phía Mexico.

Khi rơi vào thế phòng thủ, Hà Lan bố trí ba tiền vệ trung tâm theo công thức 2 trụ (Nigel De Jong và Georginio Wijnaldum) – 1 tiền vệ phía trên (Wesley Sneijder) để kèm một-chọi-một với bộ ba sắp xếp ngược lại của đối thủ (1 trụ – 2 dâng phía trên). Đây là cách để họ bắt chặt các tiền vệ của đối thủ tương tự như trong hiệp một trận gặp Chile.

Vấn đề ở chỗ, thay vì giữ vị trí gần tiền vệ trụ Salcido như một hình tam giác ngược, cả Hector Herrera lẫn Andres Guardado đều dâng lên rất rất cao, ngang với cặp tiền đạo áo xanh lá. Điều này khiến cho hai tiền vệ trụ của Hà Lan bị kéo hẳn về ngang các trung vệ.

Khoảng trống khi ấy để Mexico ban bật lên tới giữa sân trước khi tiếp tục phối hợp cao trở nên vô cùng dễ dàng. Vấn đề ở chỗ họ đã không thực sự có một bài bản nào khác để tiếp cận trực tiếp với khung thành đối thủ. Đây dù sao cũng chỉ là một cách để đưa-bóng-lên-vạch-giữa-sân mà thôi.

Sự phung phí ý tưởng này thể hiện qua việc sau khi bóng được đưa tới khu vực vạch giữa sân, Herrera và Guardado sẽ lùi lại để nhận bóng. Lẽ ra với hàng thủ dâng cao của Hà Lan, họ nên có những đường chuyền dài kết hợp những pha di chuyển thẳng vào sau lưng các hậu vệ để tìm kiếm cơ hội.

HL high def line

Vì sao Hà Lan lại có một hàng thủ dâng cao tới vậy? Phải chăng họ bị Mexico “hút” về phía trước? Có thể, bởi qui tắc của Hà Lan thực chất nằm ở việc cự ly đội hình luôn phải được đảm bảo khi phòng thủ. Đó là lý do họ chơi rất thấp trước Chile và Tây Ban Nha – những đội dâng cao. Ở trận gặp Mexico – một đội lùi thấp, các hậu vệ đã buộc phải dâng lên để giữ khoảng cách với tiền vệ thủ.

Một ví dụ cho việc khoảng cách đội hình luôn được giữ gìn một cách rất kỷ luật có thể thấy trong các pha phòng thủ biên của Hà Lan, ví dụ:

HLMx def block

3. Mexico phòng thủ – Hà Lan tấn công

Chúng ta chờ đợi nhiều hơn ở các cầu thủ áo cam khi họ tổ chức tấn công, nhưng phương án đưa ra là rất thiếu hiệu quả.

Khi Hà Lan tấn công, De Jong (Blind sau đó) trở thành tiền vệ trụ duy nhất, còn Wijnaldum dâng cao hơn, thi đấu ngang Sneijder và lệch về bên phải, trong khi cựu cầu thủ của Inter Milan thi đấu lệch về bên trái.

Việc Mexico lùi sâu đã khiến những pha phất dài vượt tuyến của Hà Lan không còn hiệu quả, và họ buộc phải tổ chức dần dần bằng những pha bóng ngắn. Đây chính là lý do vì sao chúng ta có cảm giác rằng Sneijder thi đấu tốt hơn so với các trận vòng bảng – đơn giản bởi anh có “đất” để thể hiện mình.

HL atk shape 1st

Sneijder đã thực hiện 53 đường chuyền trong trận này, dĩ nhiên là nhiều hơn con số trung bình 38,5 đường chuyền/trận ở vòng bảng.

Tuy nhiên, việc dàn trận tương đối cứng nhắc này của Hà Lan là hoàn toàn không hiệu quả. Ở giữa sân, Sneijder và Wijnaldum bị “đè” về số lượng bởi 3 tiền vệ trung tâm áo xanh lá. Điều tương tự diễn ra với cặp Persie – Robben. Kuyt và đặc biệt là Verhaegh không tạo ra được cơ hội thường xuyên trước cặp Aguilar – Layun.

Hà Lan khi này trông chờ rất nhiều vào những pha đột phá cá nhân của Robben hoặc Van Persie, nhưng Mexico cũng có cách làm tương đối hiệu quả: luôn luôn có từ 3 đến 4 cầu thủ áp sát rất nhanh ngay khi một trong hai cái tên này có bóng, khiến cho họ không thể tạo ra đột biến.

HLMx Persie mark

4. Bốn wingback đối đầu

HLMx starting

Như các bạn đã thấy, trong hình minh họa phía trên có hai vòng tròn màu cam và hai vòng tròn màu trắng. Hai vòng màu cam được khoanh vào hai wingback của Hà Lan, trong khi đó hai vòng màu trắng được khoanh vào hai wingback của Mexico.

Vì sao cần phải chú ý về họ? Rất đơn giản, hãy nhìn vào vị trí họ đứng trên sân, bởi điều đó thể hiện chính tâm thế của họ trong trận đấu này.

Một hình ảnh nữa để cách bạn dễ dàng nhận ra hơn:

HLMx HL shape Kuyt

Có thể dễ dàng nhận ra là so với đồng đội cùng vị trí ở cánh đối diện, Dirk Kuyt và Miguel Layun thường dâng cao hơn rất nhiều. Điều này chịu sự ảnh hưởng nhiều hơn bởi cặp cầu thủ người Hà Lan. So với Paul Verhaegh ở cánh phải, Kuyt – wingback trái của Oranje trận này – có tâm lý dâng cao một cách chủ động hơn rất nhiều khi đội có bóng. Đây là điều dễ hiểu bởi anh vốn là một tiền vệ cánh/tiền đạo, còn Verhaegh chủ yếu thi đấu ở vị trí hậu vệ phải.

Đó là lý do và cơ hội cho việc Layun chủ động dâng cao hơn so với Paul Aguilar ở cánh còn lại. Layun trẻ trung dĩ nhiên cũng ăn đứt cầu thủ 30 tuổi mặc áo cam và anh đã có 3 pha qua người ở cánh này, dù không tình huống nào trong số đó dẫn tới một cơ hội thực sự. Ở biên đối diện, dĩ nhiên Aguilar bận rộn hơn trong việc đề phòng Kuyt.

Rõ ràng Verhaegh đã không mang tới được sự cân bằng như Daryl Janmaat trong các trận đấu trước đó. Công tồi, thủ kém, sẽ là không quá khó hiểu nếu anh không có cơ hội nào để đá chính một lần nữa ở kỳ World Cup này.

5. Chấn thương của De Jong

Giả sử Nigel De Jong không gặp chấn thương bất ngờ trong hiệp một, rất có thể sự giằng co giữa hai đội (vì cứ tấn công thì không hiệu quả, phòng thủ thì vẫn chặt chẽ) sẽ còn kéo dài hơn nữa. Nhưng rồi anh gặp vết đau, Blind được kéo lên trám vào chỗ của anh, Bruno Martins Indi vào thay Jong và đá trung vệ lệch trái – vị trí của Blind ở đầu trận.

Dù tiền vệ thủ là vị trí chủ yếu của Blind tại Ajax Amsterdam nhưng rõ ràng hiệu quả trong lối chơi của anh là không tốt, nếu chưa muốn nói là thua xa De Jong. Cùng Wijnaldum, Blind đã… để cặp Herrera – Guardado tung hoành. Giovanni Dos Santos trong một tình huống lùi lại nhận bóng đã đột phá qua Blind, sút ngay trước mũi giày Wijnaldum để lập công – nói lên tất cả, phải không?

Giovanni Dos Santos, Daley Blind, Georginio Wijnaldum


Quá tệ

Thống kê của Squawka cũng đã cho thấy sự lỏng lẻo của cặp đôi này: họ chỉ có đúng một lần tắc bóng thành công trong trận, và pha bóng đó ở tận… biên trái.

Blind + Wijnaldum tackles

6. Những sự thay đổi của Van Gaal

Dĩ nhiên, tân HLV của Manchester United không thể ngồi yên. Ông lập tức có sự thay đổi để cải thiện cho hàng công theo phương pháp đã làm trong trận gặp Australia: Memphis Depay vào sân, sơ đồ chiến thuật chuyển sang 4-3-3. Robben giờ đá lệch hẳn sang cánh phải sở trường. Kuyt chuyển sang cánh phải đá hậu vệ ôm cánh. Indi giờ là hậu vệ trái.

Qui tắc cho hàng tiền vệ vẫn tương tự: khi thủ, Blind và Wijnaldum đá thấp sau lưng Sneijder; khi công, Blind giữ nguyên vị trí còn Wijnaldum dâng lên đá ngang Sneijder.

HL 433 after goal

Ở thời điểm này, Hà Lan dâng lên rất cao nhưng vẫn đảm bảo con người ở khâu phòng ngự. Depay và Robben đẩy lùi cặp wingback của Mexico về sân nhà. Nhìn chung đội bóng áo xanh lá vẫn đứng vững và có những pha phản công nhanh, nhưng không còn sắc bén nữa khi lần lượt Dos Santos và Oribe Peralta bị thay ra.

Cảm thấy sức ép là chưa đủ, Van Gaal quyết định tiếp tục thay đổi. Vào khoảng phút thứ 70, ông đưa ra chỉ đạo cho Wijnaldum lùi về đá hậu vệ phải, còn Kuyt lúc này lên đá ngang Van Persie. Hà Lan chuyển sang sơ đồ 4-4-2/4-2-4.

Ở khâu phòng thủ, họ chủ yếu gồm 4 hậu vệ và 2 tiền vệ trung tâm vào bóng quyết liệt. Hai cầu thủ chạy cánh Depay và Robben có thể sẽ lùi về để sẵn sàng nhận bóng phản công.

Khi có bóng để triển khai tấn công, họ phân chia trách nhiệm tương đối rõ ràng: hai trung vệ và tiền vệ Blind sẽ “ở nhà”…

HL 424 atk

… còn Sneijder dâng cao để tổ chức tấn công; Kuyt và Persie “cắm trại”, Robben và Depay cố gắng đột phá cá nhân.

HL 424 atk phase

Cầu thủ hói đầu với đôi chân pha lê đã thực sự quay lại với hình ảnh một cơn lốc gây khốn khổ cho Mexico bên cánh của anh. Tổng cộng 5 pha qua người thành công đã được Robben thực hiện trong 30 phút cuối cùng của trận đấu.

Robben dribbles vs Mex 60m

30 phút, 5 lần qua người

Cách chơi của hai hậu vệ biên bên phía Hà Lan là rất khác nhau. Trong khi Indi chủ yếu phất bóng dài nhắm thẳng vào hai tiền đạo thì Wijnaldum vẫn có tâm thế của một tiền vệ nhiều hơn khi anh thường xuyên di chuyển bó vào trung tuyến để tham gia tranh chấp.

Quyết định đưa Klaas-Jan Hunterlaar vào sân của Louis Van Gaal xứng đáng được khen ngợi. Một phần vì ông đã mạnh dạn rút Van Persie – cầu thủ không tạo được ấn tượng trong 75 phút trên sân; một phần vì “Thợ săn” sau đó đã tỏa sáng rực rỡ với một bàn thắng và một pha kiến tạo.

Nhiều người có thể phàn nàn rằng hai bàn của Hà Lan là “nhạt nhẽo”, tuy nhiên cần nhìn nhận rằng nó đã đến sau những áp lực liên tục và mạnh mẽ của họ lên đối thủ.

7. Kết luận

Miguel Herrera có thể tranh cãi rằng trọng tài đã xử lý sai trong quả phạt đền quyết định, nhưng rõ ràng trong trận đấu trí này, Louis Van Gaal mới là người thắng cuộc nhờ lòng dũng cảm. Ông cho thấy rằng mình không cần phải thay đổi liên tục như Jorge Sampaoli (Chile) nhưng vẫn sẽ có được những chỉnh sửa tốt trong thời điểm phù hợp.

NHM của Manchester United, các bạn có thấy kích thích không?

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^