Từ Olympic 2012 đến World Cup 2014: Điểm yếu ở cốt lõi bóng đá Brazil

bởi Nhật ·

Đây là bài dịch lại một bài viết của Jonathan Wilson – tác giả cuốn sách Inverting the Pyramid – tại: http://www.guardian.co.uk/football/blog/2012/aug/14/olympics-exposed-flaw-brazilian-football

Bài viết này đã được lên báo từ năm 2012, nhưng tôi cho rằng những vấn đề của Brazil được nêu ra trong bài viết này vẫn còn đó tại World Cup. Chính sự máy móc nhắc tới trong bài, cộng với bố trí sai lầm của Luiz Felipe Scolari đã dẫn tới sự quá phụ thuộc vào Neymar: khi cậu bé vàng của Brazil chấn thương, họ phải chịu thất bại.

Vấn đề dành cho Selecao trước thềm World Cup 2014 là đoàn kết các cầu thủ của mình dưới một lối chơi, một triết lí bóng đá chung.

Scolari

* * *

Những cầu thủ đầy triển vọng, ít nghi ngờ, những chiến thắng chắp vá đánh dấu bởi các khoảnh khắc xuất sắc, những kỳ vọng quá đà… và kết quả là một thất bại thuyết phục trước đội bóng có chất lượng đầu tiên mà họ gặp trong giải. Vòng chung kết Olympic của Brazil kết thúc trong nỗi thất vọng. Sau khi sự tức giận ban đầu về thất bại trong trận chung kết với Mexico qua đi thì họ phải tiếp tục đứng dậy. Brazil rất muốn đạt huy chương vàng Olympic lần đầu tiên, nhưng trên hành trình tới World Cup 2014 tại sân nhà, Brazil chỉ có một giải Confederations Cup để thực sự thi đấu và cọ xát. Thế nên, kì Olympic này cũng là một sự chuẩn bị.

Tuy nhiên những gì trước mắt lại cho thấy điều ngược lại. Một mặt, Brazil rõ ràng có trong tay một thế hệ cầu thủ rất tài năng. Nếu sân nhà và khán giả nhà là nguồn cổ vũ, động viên các tuyển thủ thực sự chứ không phải là một sức ép quá lớn thì Brazil hoàn toàn có thể đăng quang World Cup lần thứ sáu. Nhưng kì Olympic vừa qua đã bộc lộ điểm yếu trong chính cốt lõi của nền bóng đá Brazil, điểm yếu đe dọa sẽ liên tục ghìm chân Brazil.

Như Tim Vickery đã giải thích tại ấn bản số 6 của tạp chí The Blizzard, nền bóng đá Brazil đã thay đổi vào những năm 70. Một trong những lí do giải thích cho cuộc đảo chính của quân đội vào năm 1964 là để bổ nhiệm những “nhà kĩ trị” nhằm quản lí đất nước chống lại khủng hoảng, lạm phát gia tăng. Dần dần, các chuyên viên – quan chức xuất hiện trong các lĩnh vực khác của đời sống, kể cả bóng đá. Luôn có một nhu cầu kiểm soát và giám sát – và quan điểm này càng được ủng hộ sau kì World Cup 1974 khi Hà Lan đại thắng trước hai đại diện của phong cách Nam Mỹ là Argentina và Uruguay, sau đó tiếp tục đánh bại Brazil với cách tiếp cận trận đấu mang tính hệ thống rất cao (tức là cả đội được tổ chức và triển khai dưới một hệ thống chiến thuật thống nhất – Bóng đá tổng lực – người dịch). Kể từ giây phút đó, những “nhà kĩ trị” tay lăm lăm tập hồ sơ tiến lên làm chủ.

Người Brazil có quay lại phong cách cũ trọng về kỹ thuật cá nhân của mình dưới quyền Tele Santana tại World Cup 1982 – và ở một chừng mực nào đó vào năm 1986 – nhưng những “nhà kĩ trị” vẫn luôn có tiếng nói lớn hơn. Họ đã giúp Brazil giành hai chức vô địch World Cup và đưa Brazil góp mặt tại một trận chung kết khác; cùng với đó là cải thiện dần dần thành tích của Brazil tại đấu trường Copa America: cho tới năm 1997 (một phần do Brazil không thực sự chú trọng tới giải đấu này) Brazil chưa từng giành chức vô địch khi giải được tổ chức ở nước ngoài, sau đó thì họ giành được 4 chiếc cúp trên tổng số 5 chiếc trong 5 kì tiếp theo.

Vickery cho rằng, trái với điều mọi người thường nghĩ, người Brazil thực sự quan tâm tới chiến thắng hơn tất thảy nơi nào khác. Thất bại trước Uruguay tại chung kết World Cup 1950 vẫn còn được xem là một thảm họa tầm cỡ quốc gia. Số lượng khán giả đến sân biến đổi đáng kể theo đà phong độ của đội bóng. Tuy vậy, thành công cũng chưa đem lại cho Brazil sự yêu mến; người ta vẫn còn đang mơ về thời Brazil đạt được ba danh hiệu World Cup từ 1958 tới 1970. Dunga, người đã giành một danh hiệu Copa America và một Confederations Cup, bị sa thải khỏi chiếc ghế HLV trưởng Brazil vì đội bóng của ông đã chơi tệ trong một hiệp của World Cup, chủ yếu là do lối chơi của ông truyền dạy cho các học trò được cho là mâu thuẫn với hình ảnh của bóng đá Brazil.

Emerson Leao, thủ môn của đội tuyển Brazil tại World Cup 1974 và 1978 và là người chứng kiến sự thay đổi trong tư duy bóng đá nhận xét:

Ngày nay nền bóng đá chỉ toàn những tay kĩ trị, thậm chí còn bị điều khiển bởi thương mại và quảng cáo nữa. Bóng đá không còn vì sự lãng mạn nữa rồi. Kĩ trị là cái gì chứ? Là mấy người học từ trường học, từ bảng đen phấn trắng hoặc máy tính ra chứ không phải là từ sân cỏ. Tôi sẽ nói luôn thảm hoạ của bóng đá Brazil: ở các đội trẻ của các đội bóng chuyên nghiệp, các huấn luyện viên 100% là những nhà kĩ trị. Các vị chủ tịch tin vào những con người này, bởi vì họ đến và giơ ra một bản kế hoạch tập luyện tuyệt vời. Có lẽ cách trình bày của họ không gay gắt như tôi. Những nhà kĩ trị đó là những người phù hợp với nhu cầu kinh doanh thương mại. Nhưng bạn phải biết cách sử dụng và đối xử với cầu thủ, phải sử dụng tâm lí.

Một thế hệ đã lớn lên xem quảng cáo Nike có những chàng trai vô tư với những mái đầu lạ mắt thực hiện các pha biểu diễn kĩ thuật điêu luyện tại sân banh, trong thành phố, tại những tàu chở tù nhân và tự hỏi nếu vậy thì làm sao có thể có những Dunga và Cesar Sampato, hay Edminson và Gilberto Silva, hoặc Ze Roberto, cả Felipe Melo nữa, án ngữ cố định trước bộ tứ vệ. Những quảng cáo của Nike không gây ra mâu thuẫn cốt yếu của bóng đá Brazil, nhưng chúng đã làm nổi bật, thậm chí nhấn mạnh thêm mâu thuẫn đó.

Brazil's Neymar at the end of the Olympic final

Neymar, chàng trai trẻ tội nghiệp, bị bủa vây bởi dư luận. Chàng cầu thủ tài năng này được/bị kì vọng phải phô diễn kĩ năng. Đội của anh thắng là chưa đủ; anh còn phải có những khoảnh khắc thiên tài cho phù hợp với mẫu lý tưởng của các nhà quảng cáo. Phải nói rằng anh không may khi chơi bóng vào thời của một thiên tài người Argentina: anh cũng phải khẳng định với người Brazil rằng anh giỏi tương đương, hay ít ra là sẽ sớm giỏi như, Lionel Messi. Việc Pele cố gắng chứng minh Neymar ngang tài Messi không cải thiện được tiếng tăm của ông khi đóng vai “chuyên gia phân tích”, mà còn phản tác dụng, đặt thêm một gánh nặng lớn nữa lên vai Neymar và kéo sự chú ý ra khỏi một vấn đề lớn hơn nhiều cần được giải quyết.

Áp lực đúp lên bóng đá Brazil đã dẫn tới một lối chơi làm cho ta nhớ tới miêu tả của Arrigo Sacchi về Real Madrid trong kỉ nguyên Galacticos: đội bóng chỉ toàn các “chuyên gia”. Có những người chuyên rê bóng và dứt điểm, và có những người chuyên chơi lùi để bọc lót các khoảng trống cho những người ở loại đầu tiên tự do làm việc. Lối bóng đá đó đơn giản và tỏ ra hiệu quả trước các đối thủ yếu, nhưng lại mong manh yếu ớt trước các đội bóng mạnh, thông minh hơn: kể cả trước khi bị Mexico hạ gục, Brazil đã gặp khó với Ai Cập và Honduras trước khi gặp vận may rất lớn trong trận bán kết với Hàn Quốc, đội bóng đáng ra phải có được 2 quả phạt đền. Điều đó cũng giải thích vì sao nhiều tiền vệ trụ của Brazil lại chỉ là chuyên mỗi thu hồi bóng như Lucas (sau này ở ĐTQG là Luiz Gustavo – người dịch) hoặc chuyên chạy khắp sân như Ramires (sau này là Paulinho – người dịch), trong khi số lượng tiền vệ kiến thiết lùi sâu theo kiểu Falcao và Gerson trước đây lại thấp.

Trong khi bóng đá thế giới ngày càng nghiêng về hướng đa dạng hoá, tức là yêu cầu cầu thủ phải đóng nhiều vai trò trên sân, thì lối bóng đá trên có cảm giác như là một phong cách xưa cũ. Cái cũ – cái mới đã gặp nhau một năm trước (tức 2011) tại Pereira, Colombia trong trận tứ kết U20 World Cup. Tây Ban Nha, với hệ thống chiến thuật tốt của mình, cầm bóng, chuyền qua lại, các cầu thủ di chuyển vào những vị trí phù hợp và đã ghi được hai bàn xuất phát từ những đường tạt của hậu vệ biên dâng cao. Brazil, với sự xuất sắc tới từ những cá nhân Oscar, Willian, Henrique và Duda cũng đã ghi 2 bàn, sau đó giành chiến thắng trên chấm 11m. Chất lượng các cầu thủ tấn công của họ là không còn gì bàn cãi, nhưng chiến thắng đó vẫn có gì đó không thuyết phục. Brazil là đội đoạt cúp, nhưng Tây Ban Nha mới là đội hay nhất giải.

Brazil Spain U20Brazil vô địch U20 thế giới 2011, nhưng Tây Ban Nha mới là đội hay nhất giải

Brazil đã thấy được là chỉ có những cá nhân xuất sắc là không đủ, tại kì Copa America 2011. Neymar và Ganso đều được ra sân, và cả hai đều gặp khó trước những đội phòng ngự chặt chẽ, rắn, khó chịu mà họ từ trước tới nay chưa gặp bao giờ ở Brazil. Brazil hai lần không thể đánh bại được Paraguay và Venezuela trước khi dừng bước ở vòng tứ kết. Sự tranh chấp quyết liệt từ các cầu thủ phòng ngự không hẳn là vấn đề, mà vấn đề là khả năng áp sát, bít kín các khoảng trống của đối thủ theo cách mà họ không quen, trong khi các trọng tài không sẵn sàng thổi phạt khi có tác động nhỏ. Sự khó chịu mà ban huấn luyện Brazil thể hiện trước tổ trọng tài của Mark Clattenburg tại trận chung kết Olympic là một biểu hiện như vậy, khi trong trận đấu đó Brazil liên tục gặp bế tắc, không có chỗ để rê dắt cũng như không có thời gian để chuyền.

Vấn đề lớn hơn là quyết định khó hiểu của Mano Menezes khi đưa Alex Sandro xuất phát thay Hulk, giống như trận bán kết với Hàn Quốc. Có lẽ đó là nỗ lực để lấp lại khoảng cách giữa hàng hậu vệ và tuyến trên, có thể đó là do ông lo ngại về việc Neymar không tham gia hỗ trợ phòng ngự, không theo hậu vệ phải của đối phương (Oh Jae-suk của Hàn Quốc, Israel Jimenez của Mexico), nhưng kết quả là Brazil trở nên vô cùng mất cân bằng, với việc Romulo và Oscar liên tục phải dạt phải để trấn giữ khoảng trống trước mặt Rafael. Như Rupert Fryer đã chỉ ra, vì thiếu người ở trước mặt bên cánh phải nên hậu vệ phải của Man Utd mới phải quay vào trong và chuyền cho Sandro, từ đó dẫn tới bàn thắng mở tỉ số cho Mexico.

Về mặt nhân sự mà nói, Brazil tỏ ra khá tốt trong sự chuẩn bị trước thềm World Cup 2014. Bộ tứ tấn công Neymar, Oscar, Hulk và Leandro Damiao là một sự kết hợp giữa tốc độ, sức mạnh và kĩ thuật cá nhân, được kết nối lại bởi nhãn quan chiến thuật từ Oscar. Lucas và Ramires – cả hai đều không phải những người chuyền dài tốt – sẽ trấn giữ trước bộ tứ vệ. Marcelo ở cánh trái và Dani Alves hoặc Maicon ở cánh phải là những hậu vệ biên có xu hướng tấn công tốt nhất hiện tại. Thiago Silva cần một đối tác cùng cặp trung vệ (Juan? Dede? David Luiz?) trong khi vấn đề thủ môn tỏ ra đau đầu khi Julio Cesar sa sút phong độ và không có một ứng cử viên rõ rệt nào để trực tiếp thay thế anh.

Olympics Day 15 - Men's Football Final - Brazil v Mexico

Oscar, Neymar và Hulk nhận huy chương Olympic 2012

Tuy vậy, hầu hết các đội bóng đều sẽ rất sung sướng khi có trong tay những cầu thủ như vậy. Vấn đề của Brazil, chính là làm sao kết hợp tất cả lại thành một khối thống nhất với một triết lí, lối chơi thống nhất, hoàn thiện.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Nhật
72 bài viết
“Cây viết, admin của blog Myfootballramble và 4231.vn”
Phát bóng lên ^