Deco – Tân thời và cổ điển

bởi Thuỵ Du ·

Barca đỉnh cao giai đoạn 2004-2006 ngoài sự góp mặt của hai nhân tố là Ronaldinho và Eto’o thì còn có Deco. Bóng đá Confession có thể phân tích cho em sự khác nhau giữa Deco thời chơi cho Porto và Deco thời Barca, những điểm mạnh của cầu thủ này, những nét nổi bật về lối chơi, vị trí của anh ở 2 CLB, dưới thời 2 HLV có trường phái đối lập nhau Jose Mourinho và Frank Rijjkard không ạ? Cảm ơn.

Trước tiên, hãy nói một chút về Barca giai đoạn 2004-2006. Người đặt câu hỏi nói không sai, đây là giai đoạn thành công nhất của triều đại Frank Rijkaard (từ 2003-2008). Nhưng cũng cần phải nói thêm rằng, mùa giải đầu tiên của Frank tại Camp Nou cũng xứng đáng nhận được lời tán dương. Vì mặc dù khởi đầu cuộc hành trình với vô vàn khó khăn nhưng kể từ khi mang được Edgar Davids về trong kỳ chuyển nhượng mùa đông 2004, Frank đã làm thay da đổi thịt Barca, và đội bóng này cho người hâm mộ thấy một tương lai hứa hẹn đang chờ đón nó.

Barcelona

Mùa 2004-05, Barca mang về Camp Nou một loạt ngôi sao như Eto’o, Deco, Larsson, Giuly, Edmilson, Belletti và Sylvinho. Và mặc dù trong giai đoạn một của mùa giải Barca mắc phải cơn bão chấn thương (Motta, Gabri, Edmilson và Larsson) nhưng cuối cùng đội bóng vẫn lên ngôi Liga bằng thứ bóng đá vị mỹ. Nhưng thành công nhất chính là mùa giải 2005-06, Barca của Frank khuynh đảo cầu trường châu Âu để cuối cùng đăng quang Champions League tại Paris trong một trận cầu in đậm dấu ấn của Valdes. Barca mùa giải đó cũng bảo vệ thành công La Liga và thiết lập nên chuỗi 14 trận thắng liên tiếp (bao gồm trận thắng 3-0 tại Bernabeu, với khoảnh khắc Ronaldinho được người hâm mộ Real đứng dậy vỗ tay tán thưởng).

Giờ hãy bàn về Deco. Deco tạo dựng tên tuổi của mình tại Bồ Đào Nha trong màu áo Porto trước khi đến với Barca và cũng gặt hái thành công không kém ở đây. Barca chiêu mộ Deco vào mùa hè 2004-05 nhằm tăng cường lực lượng cho tuyến giữa sau sự chia tay của Edgar Davids và Philip Cocu.

Cùng với nhau, Deco và Ronaldinho làm ông trời đổ mưa.

– Felipe Scolari

Deco

Frank Rijkaard từng gọi Deco là “phong vũ biểu” của đội bóng, đủ thấy được tầm ảnh hưởng của anh quan trọng đến nhường nào. Deco chơi hay, Barca chơi hay; Deco chơi tệ, cũng như Ronaldinho chơi tệ, Barca chơi tệ và sự suy tàn của đế chế Barca triều đại Frank Rijkaard phần nào xuất phát từ sự tàn lụi dần dần của Deco và Ronaldinho.

Trong một ngày chơi đúng phong độ, Deco cùng Ronaldinho có thể khiến quỷ khóc thần sầu.

Tại Barca, Deco là một nhạc trưởng đúng nghĩa với khả năng cảm thụ chiến thuật nhạy bén, tinh thần cầu tiến, ý chí chiến đấu, một đôi chân nghệ sĩ được đúc nên bởi đất mẹ Brazil và đặc biệt luôn biết khi nào nên phạm lỗi với đối phương. Những nguồn tài liệu tân thời xì-tin luôn nhất mực cho rằng Deco là một tiền vệ hộ công đúng nghĩa chơi sau lưng các tiền đạo. Nhưng thực tế, Deco chơi bóng phần lớn thời gian trên sân với mang một vẻ lặng thầm và kín đáo, anh chơi ở vị trí khá thấp để có thể gọi là hộ công. Vị trí cùng với vai trò của anh trên sân khiến Deco rất khó có thể được định nghĩa là chơi hộ công.

Deco là “chính phủ” của “đất nước” Barca, thậm chí sâu sắc hơn cả Xavi những năm qua.

Có thể nói, Deco là điển hình của thế hệ tiền vệ tổ chức tấn công mới vào thế kỷ 21. Dòng chảy phát triển của tư duy chiến thuật bóng đá khiến cho những năm đầu thế kỷ 21, mẫu cầu thủ tổ chức tấn công – vốn từng là một biểu tượng bởi không chỉ tầm vóc sáng tạo mà còn bởi chân giá trị của bóng đá, bị khai trừ. Nhu cầu giờ đây là những tiền vệ cơ bắp, giàu sức chiến đấu. Những tay họa sĩ trở thành những kẻ thất nghiệp. Các HLV thời kỳ này chỉ mãi mân mê những tiền vệ kiểu box-to-box, trong khi những tiền vệ biểu tượng trước kia trở nên lỗi mốt.

Barcelona-Deco-01

Nhưng rồi thuyết tiến hóa đã lên tiếng. Những cầu thủ như Deco dần xuất hiện, nghĩa là Deco được xem như người đặt nền móng. Deco tiêu biểu cho những tiền vệ được gọi chung một cách nôm na là “CM” (Central Midfielder), vừa có thể chơi phòng ngự, vừa có thể tổ chức tấn công. Thoạt nghe thì tương tự như kiểu tiền vệ box-to-box, nhưng những cầu thủ dạng này luôn đậm đặc nét hoài cổ về mẫu tiền vệ tổ chức tấn công ngày xưa. Xavi theo Deco, Iniesta theo Xavi, Fabregas theo Iniesta, trào lưu ngày càng lớn mạnh. Cũng cần phải lưu ý rằng, khả năng phòng ngự của những cầu thủ như Deco nên được định nghĩa là dựa trên khả năng đoạt lại bóng thông qua kỹ thuật đánh chặn kết hợp với việc đội nhà dâng cao đội hình gây sức ép lên đối phương mỗi khi mất bóng – và vấn đề cốt lõi nằm ở khả năng kiểm soát bóng.

Nhắc đến Deco, không thể không nói về cách rê bóng khác kỳ quái của anh. Deco khống chế bóng bằng crăm-pông dưới gầm giày, đặt cả bàn chân lên quả bóng và kéo nó đi thay vì sử dụng mu bàn chân. Ngoài ra, anh qua người theo kiểu nhảy phóng lên thay vì chạy vượt qua.

Bây giờ, hãy tập trung về Deco của Porto để từ đó lý giải cho thắc mắc của người đặt câu hỏi.

Trong những năm dẫn dắt Porto với đỉnh cao là năm 2004, nhiều người cho rằng Mourinho ưa sử dụng sơ đồ chiến thuật 4-3-1-2. Tuy vậy, đây chỉ là một trong hai sơ đồ chiến thuật làm nên thành công mùa giải đó của Porto. Trên sân nhà và trước các đối thủ yếu, Mourinho ưa dùng 4-3-1-2. Các chuyên gia nhận định rằng đây là sơ đồ đơn giản nhất trong các đấu pháp mà vị HLV người Bồ Đào Nha từng áp dụng ở các đội bóng ông dẫn dắt. Đơn giản ấy vậy mà tinh vi. Hàng thủ 4 người luôn chơi dâng cao để gài bẫy việt vị. Hàng tiền vệ 3 người hoạt động như một khối duy nhất chứ không phải là một tập hợp của các cá nhân, đây chẳng khác nào một bức tường thành, tất cả sẵn sàng lui về phòng ngự khi cần thiết. Nhưng chi tiết quan trọng nhất trong cả bức tranh “xấu xí, thô kệch” ấy chính là Deco.

Deco

Deco là VIP. Anh đảm nhiệm vai trò tiền vệ tổ chức tấn công và cũng là cầu thủ tấn công quan trọng nhất, là chất kết dính giữa bức tường thành 3 người sau lưng anh với hàng công 2 người vốn dĩ luôn có sự hoán đổi vị trí cho nhau theo mệnh lệnh của Mourinho. Đây không hẳn là sơ đồ chiến thuật phòng ngự cực đoan. 4-3-1-2 của Mourinho ở Porto nên được gọi là sơ đồ phòng ngự kiểu tắc kè hoa. Triết lý chiến thuật luôn là làm nản lòng đối phương. Với các cầu thủ được huấn luyện khuôn mẫu, mệnh lệnh được thực thi nhất quán, Porto đơn giản là luôn biết cách thích ứng trước mọi tình huống mà đối thủ đặt ra.

Cũng từ tính thích ứng cao đó mà Mourinho dễ dàng hoán đổi 4-3-1-2 thành 4-3-3. Phải, Mourinho áp dụng cả sơ đồ 4-3-3 một cách không hề hiếm trong mùa giải 2003/04. Thậm chí, 4-3-3 mới thật sự là biết quyết làm nên chiến tích ăn 3 của Mourinho với Porto. 4-3-3 của Mourinho là sơ đồ phục vụ ý đồ phòng ngự phản công, được ông dùng trên sân khách, trước các đối thủ mạnh.

Deco-celebrating-with-his-FC-Porto-team-mates-the-2004-Champions-League-title.jpg.pagespeed.ic.18NdnxKKlb

Với 4-3-1-2, nếu đá trên sân khách, Porto sẽ thường xuyên bị khoét vào hai cánh bởi các đối thủ luôn có khuynh hướng tấn công khi được đá trên sân nhà. Do đó, 4-3-3 là giải pháp hợp lý trong bối cảnh này. Sơ đồ 4-3-3 ít bị phá vỡ cấu trúc trước sự “va đập” tấn công của đối phương, đồng thời cho phép triển khai nhanh chóng các pha phản công. Về cơ chế phòng thủ, 4-3-3 cũng tương tự 4-3-1-2, ngoại trừ hàng thủ không được cho phép dâng cao để gài bẫy việt vị. Đối với hàng tiền vệ, bộ đôi tiền vệ trụ làm nhiệm vụ phòng ngự, tiền vệ còn lại chơi cao bên trên đóng vai trò tổ chức tấn công, thực hiện những đường chuyền chết người cũng như sẵn sàng tham gia phòng ngự – đó chính là Deco. Và hàng công thì hai tiền đạo bám biên di chuyển khi triển khai phản công, trong khi tiền đạo cắm thì chỉ đơn giản là đứng chờ bóng.

Với Porto, Mourinho đã sử dụng thành công cả hai sơ đồ nói trên, từ đó dễ dàng trong việc chuyển đổi lẫn nhau trong cùng một trận đấu. Ví dụ rõ nét nhất là trong trận chung kết Champions League với Monaco. Alberto của Porto ghi bàn mở tỷ số ở hiệp 1, sau đó Mourinho chuyển 4-3-3 thàng 4-3-1-2 để phản công với chỉ 3 cầu thủ. Chung cuộc Porto thắng 3-0 và Mourinho giành cú ăn 3 vĩ đại.


Như vậy, với bản chất là một tiền vệ tổ chức tấn công kiểu mới khi vừa nồng nặc nét hoài cổ xưa cũ, vừa giao thoa phong cách mới sẵn sàng tham gia phòng ngự, sự tồn tại và đóng vai trò tối quan trọng của Deco trong hai triết lý chơi bóng phần nhiều đối nghịch nhau của Mourinho và Rijkaard không phải là một sự mâu thuẫn. Bởi như một lẽ tất yếu, trong hai hệ thống lối chơi của Porto và Barca, vẫn nhất thiết cần có sự hiện diện của khâu (giai đoạn) tổ chức/phát động tấn công, cho dù cường độ xuất hiện có thể chênh lệch đáng kể.

Khi ấy, Deco là quân cờ không thể thiếu.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Thuỵ Du
9 bài viết
“Ens hi deixarem la pell”
Phát bóng lên ^