Trước mùa giải mới – Napoli: Có nên nhắm tới Scudetto?

bởi Dũng Lê ·

Môi trường thuận lợi của Rafa

Ai cũng muốn chi thật nhiều để mua cầu thủ nhưng thị trường không dễ như thế, khi nào cả tôi và chủ tịch cùng đồng thuận thì chúng tôi sẽ mua.

– Rafael Benitez, Forza Italian Football, 30/6/2014

Aurelio De Laurentiis, Rafael Benitez - Napoli

Một phát biểu, nhưng rõ ràng đã có những vấn đề lớn được bộc lộ. Điều quan trọng nhất là trong suốt thời gian hơn một năm qua, cả HLV trưởng và chủ tịch của Napoli đều đã rất đồng tâm hiệp lực trong việc xây dựng đội bóng miền Nam Italia.

Chúng ta hẳn đều còn nhớ những cuộc đại chiến mà kết quả cuối cùng luôn là việc Rafael Benitez phải ra đi trong quá khứ, cụ thể là tại Liverpool và Inter Milan.

Một vấn đề cốt lõi nằm ở việc Benitez cảm thấy không được cung cấp đầy đủ thông tin nhằm điều hành CLB đến mức tối ưu. HLV người Tây Ban Nha này không phải một người luôn đặt nặng vấn đề phải được “toàn quyền”. Điều ông cần là một sự thống nhất trong cách hoạt động cũng như được thông tin đầy đủ về tình hình CLB.

Dĩ nhiên về lý thuyết, đây là điều tất yếu trong các vận hành CLB mà ở đó, bất kỳ ai cũng phải là một mắt xích. Tuy nhiên hệ thống là do con người lập ra và cũng như ở mọi nơi khác, luôn có những sự “du di” nhất định.

Trên trang web cá nhân, Rafael Benitez từng chia sẻ về sự khác biệt giữa cách vận hành các CLB bóng đá tại Anh, Tây Ban Nha và châu Âu nói chung. Ông đưa ra hai mô hình khái quát.

Với các CLB nói chung tại châu Âu, mô hình hoạt động chuyên môn phổ biến nhất là:

Mô hình CLB châu Âu

Mô hình này có thể dễ dàng nhận ra tại hầu hết các CLB tại Tây Ban Nha, Ý, Pháp. Một vài CLB tại Anh đang học theo hình thức này, trong đó tiêu biểu là Tottenham Hotspur. Ở một số CLB, vai trò của “giám đốc điều hành” được bỏ qua và thay vào đó, các chức danh GĐKT, GĐTC… được bổ nhiệm như những phó chủ tịch.

Tại Anh, mô hình thường thấy như sau:

Mô hình CLB Anh

Vẫn còn một số mô hình đặc trưng khác ở một số CLB có hướng đi mới (ví dụ: Liverpool hiện tại), nhưng đó là cách diễn giải tổng quát nhất mà Benitez nhận thấy.

Dễ đi đến kết luận rằng tại Anh, các HLV có tầm vóc lớn hơn trong bộ máy hoạt động so với các CLB tại Ý hay Tây Ban Nha. Đây chính là lý do vì sao Jose Mourinho luôn đòi hỏi “toàn quyền” tại các CLB ngoài nước Anh mà ông dẫn dắt kể từ sau Chelsea 2004-2007. Thậm chí vấn đề này đã trở thành mâu thuẫn cực đại tại Real Madrid khi Mourinho buộc Florentino Perez phải cho Giám đốc Kỹ thuật Jorge Valdano nghỉ việc để áp dụng mô hình “Anh hóa” mà Mourinho mong muốn.

Benitez đã chỉ ra rất rõ vấn đề của mô hình hoạt động của các CLB Ý, TBN thông qua trải nghiệm của ông:

Ở mỗi quốc gia lại có những vấn đề khác nhau về luật lệ, phân loại cầu thủ, còn mỗi CLB lại có những đặc điểm khác nhau về tài chính, đường lối… Khi tôi ở Ý, người ta hoàn toàn không có “đường lối” nào cả. Tôi chỉ được thông tin vào những ngày cuối cùng của thị trường chuyển nhượng, khi mà bỗng dưng họ đến và nói với tôi rằng đội cần phải tuân thủ Luật Công bằng Tài chính của UEFA… Ở TBN, sẽ có những thông báo liên tục từ các cán bộ của đội để giúp bạn cập nhật tình hình tài chính và bạn sẽ biết đội của mình đang ở vị thế nào. Nhưng cũng có lần, tôi bỗng nhiên thấy đội có một tân tiền đạo gia nhập trong ngày cuối cùng tháng Tám do chính Chủ tịch ký về, chỉ vì cậu ấy có thể mượn được, cậu ấy giá rẻ.

– Rafael Benitez trên trang web cá nhân

Chúng ta có thể dễ dàng thấy sự bất bình của Benitez với các CLB cũ, mà rõ ràng trải nghiệm của ông đã chỉ ra chính thị Valencia và Inter Milan. Chúng ta đều đã biết Benitez đã mâu thuẫn lớn thế nào với chủ tịch Massimo Moratti của Nerazzurri về vấn đề chuyển nhượng trước khi bị sa thải.

Ông đã dành những lời khen ngợi cho Valencia nhưng vẫn có một sự không hài lòng vì không kiểm soát hết được vấn đề mua bán cầu thủ. Vậy còn trải nghiệm của ông tại Anh?

Ở Anh, đặc biệt là tại Liverpool trong 3 mùa giải đầu tiên của tôi, Chủ tịch và Giám đốc Kỹ thuật liên tục thông báo cho tôi về những qui định cũng như những giải pháp để lựa chọn. Sau đó thì cấu trúc CLB đã thay đổi, và càng ngày thì “kế hoạch thương mại” càng trở nên lớn hơn với định hướng chuyên môn trong các quyết định.

– Rafael Benitez

Quay trở lại với Napoli ở thời điểm hiện tại, rõ ràng có một sự khác biệt trong cách hoạt động của CLB này so với các CLB khác. Ở AC Milan, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra vai trò to lớn của phó chủ tịch Adriano Galliani trong vấn đề chuyển nhượng (trả góp trong bao nhiêu năm). Tại Roma, khi liên tiếp những nhân tài đang đổ về sân Olimpico, giám đốc Walter Sabatini đang được khen ngợi. Điều tương tự diễn ra tại Inter, Fiorentina, Lazio, Juventus…

Còn khi bạn thắc mắc về Napoli, hãy kéo chuột lên và đọc lại câu trích đầu bài. Đã bao nhiêu lần bạn nghe thấy cái tên Riccardo Bigon trong những vụ chuyển nhượng của đội bóng này một năm qua?

Tóm lại, Rafa Benitez đang có một điều kiện làm việc hoàn hảo, hệt như “3 mùa giải đầu tiên” tại Liverpool trước kia. Ông nhận được niềm tin đối đa của chủ tịch, người hâm mộ. Dĩ nhiên đội bóng áo xanh không thực sự giàu có, nhưng những nền tảng tài chính của họ đang rất ổn. Vấn đề giờ chỉ là chuyên môn.

Hệ thống chiến thuật của “Ben hói”

Tôi sẽ luôn luôn cống hiến 100% cho đội bóng của mình, cho CLB và những CĐV. Đến những ngày cuối cùng. Cầm quân tại một đội bóng như Napoli, nơi cần giữ sự ổn định tài chính mà vẫn cạnh tranh thật không dễ dàng.

– Rafael Benitez

Thật vậy. Trong khi hầu hết những trang báo có thể tìm thấy trong những ngày này không có nhiều thông tin về Partenopei (cho đến khi họ hỏi mua Marouane Fellaini của đội-bóng-mà-luôn-được-đưa-tin-là-đội-nào-đấy), nhưng rất lạ là họ gần như luôn được coi là một ứng cử viên vô địch thực thụ.

Dĩ nhiên, có Benitez trong đội, coi như Napoli đã có một vị thế nhất định. Không phải ngẫu nhiên mà nhà cầm quân người TBN lại có thể giành danh hiệu ở mọi đội bóng ông từng cầm quân kể từ đầu thế kỷ tới nay. Cũng trong năm vừa qua, Benitez đã đưa Napoli tới danh hiệu Coppa Italia, điểm nhấn khiến người ta kỳ vọng rằng đội bóng áo xanh sẽ đến với Scudetto trong tương lai gần.

Benitez Laurentiis Napoli Coppa Italia

Benitez không thay đổi nhiều phương pháp chiến thuật trong những năm qua. Lối chơi ông đặt ra cho tất cả các đội bóng mà ông dẫn dắt đều giống nhau và tương đối dễ nắm bắt. Dĩ nhiên, việc một lối chơi không thay đổi suốt từ thời gian tại Valencia cho tới nay có thể khiến nhiều người đánh giá rằng ông bảo thủ hoặc không nắm bắt kịp thời đại, nhưng trên thực tế, những giá trị chiến thuật được ông lưu giữ vẫn rất hữu dụng cho tới ngày nay.

Benitez yêu thích sơ đồ 4-2-3-1 (hoặc 4-4-1-1, tùy theo ý thích gọi tên của mỗi người) với một lối chơi chắc chắn khi phòng ngự và triển khai tấn công với tốc độ rất cao. Ông đề cao tính tổ chức và chắc chắn khi đối phương có bóng, nhưng cho phép các cầu thủ thể hiện sự sáng tạo trong khâu tấn công nên dễ hiểu vì sao các tiền vệ, tiền đạo của Benitez thường rất thoải mái về tinh thần khi thi đấu (Juan Mata hay Eden Hazard chẳng hạn).

Rafael Benitez

Benitez thường ít có sự thay đổi quá lớn về mặt chiến thuật tiếp cận trận đấu mà thường chỉ “ém” các bài vở để chỉnh sửa trực tiếp cho phù hợp với những gì diễn ra trên sân. Đây có thể là một điểm yếu trong những trận đấu lớn, khi đội bóng của ông có thể dễ bị bắt bài, nhưng ngược lại nó giúp các cầu thủ quen thuộc hơn với lối chơi, thay vì phải thay đổi liên tục.

Vậy, chính xác mọi thứ diễn ra như thế nào? Hãy cùng lấy trận lượt đi bán kết Coppa Italia 2013-14, một trận Derby del Sole làm ví dụ.

Điều đầu tiên nằm ở hệ thống phòng thủ. Đây chính là lý do vì sao nhiều người cho rằng Benitez sử dụng sơ đồ 4-4-1-1. Hoàn toàn chính xác, một nửa.

Benitez là người đề cao việc phòng thủ khu vực thay vì liên tục bám đuổi các cầu thủ của đối phương. Ông rất ít khi yêu cầu một ai đó phải theo sát cá nhân đội bạn. Andrea Pirlo có lẽ là một trong những trường hợp hiếm hoi như vậy.

Benitez thường yêu cầu ba hàng ngang, trong đó có hai hàng 4 cầu thủ và một hàng 2 cầu thủ. Khoảng cách giữa các vị trí thường chỉ trong khoảng 5 đến 10 mét. Ông cho rằng đây là khoảng cách đủ để các cầu thủ có thể rời khỏi vì trí và áp sát đối phương nhanh chóng khí bóng vào khoảng không gian bản thân phụ trách. Cách làm này giúp cho đội bóng của ông không cần quá quan tâm tới đối phương, thay vào đó chỉ cần tập trung vào hệ thống của bản thân.

Napoli def block 3

Cũng trong hình minh họa trên, có thể dễ dàng nhận thấy rằng khối phòng ngự của Napoli rất hẹp. Bóng đang ở giữa sân, vì vậy hai bên cánh của Napoli hiện ra những khoảng trống tương đối lớn để đối thủ nhận bóng. Benitez luôn yêu cầu các học trò giữ vững khoảng cách này và di chuyển cả khối phòng ngự khi đối thủ tấn công vào hai biên.

Napoli def block 2

Với yêu cầu giữ cự ly đội hình một cách nghiêm ngặt, dễ hiểu khi hàng thủ Napoli luôn dâng cao. Đây cũng chính là cách Roma ghi bàn: khai thác khoảng trống lớn phía sau các cầu thủ phòng ngự của Napoli. Francesco Totti chọc khe, Gervinho bứt tốc và Roma đã dẫn trước trong trận đấu này.

Napoli highline exposed Roma

Nhìn vào các hình minh họa phía trên, các bạn cũng có thể thấy rằng Napoli thường không áp sát đối thủ cho tới khi bóng đi quá vạch giữa sân. Đây là nền tảng giúp họ “dụ” đối thủ dâng lên trước khi tiến hành tấn công nhanh ngay sau khi thu hồi bóng.

Đây chính là lý do vì sao Benitez ưa dùng những tiền vệ trung tâm như Xabi Alonso tại Liverpool; David Luiz tại Chelsea; đến nay là Gokhan Inler và Jorginho tại Napoli – họ có khả năng phát động tấn công cực nhanh với những đường chuyền dài với độ chính xác cao.

Các đội bóng của Benitez thường tấn công vào hai biên nhiều hơn so với tấn công trung lộ và sử dụng những pha di chuyển dọc để tạo ra khoảng trống.

Napoli wing atk

Trong hình minh họa phía trên, sau khi Lorenzo Insigne nhận bóng ở cánh trái, hậu vệ biên Faouzi Ghoulam lập tức dâng cao bên cánh trái, Gonzalo Higuain – Marek Hamsik – Jose Callejon lập tức di chuyển vào các nách (half-space) của hàng thủ đối phương.

Insigne khi ấy sẽ có rất nhiều phương án xử lý bóng:

  • Chuyền dọc biên cho Ghoulam băng xuống sát biên ngang (chồng biên);
  • Chọc khe cho Higuain ở góc gần khung thành;
  • Chọc khe cho Hamsik ở trung lộ;
  • Chọc khe cho Callejon ở góc xa;
  • Tự rê bóng cắt vào giữa và dứt diểm.

Phương án xử lý thường được quyết định ở cách theo kèm của đối thủ. Trong trường hợp Insigne bị áp sát truy cản bởi hậu vệ phải của đối phương, Ghoulam sẽ tự do. Nếu hậu vệ phải của Roma theo kèm Ghoulam còn một trung vệ băng ra áp sát Insigne thì ba bóng áo vàng trong vòng cấm sẽ luôn có một người thoải mái. Trường hợp cuối cùng, nếu 4 hậu vệ áo tối màu theo kèm 4 cầu thủ đang băng lên thì Insigne sẽ có khoảng trống để rê bóng đột phá, bởi khi ấy hàng thủ của Roma sẽ bị đẩy xuống sát đường biên ngang.

Có thể tạm gọi cách tấn công nhanh này của Benitez là phương pháp “phản công 5 người”. Ông luôn khuyến khích tiền vệ tấn công của mình di chuyển rộng sang hai biên, còn các tiền vệ biên khi ấy sẽ di chuyển vào trung lộ một cách linh hoạt. Một điều cần lưu ý khác là khi một hậu vệ biên đã dâng cao, Benitez thường yêu cầu hậu vệ ở cánh còn lại giữ một vị trí an toàn ở gần giữa sân thay vì đồng loạt lên cả hai bên.

Viết đến đây, tôi lại nhớ tới Fernando Torres.

Nhân sự là tất cả

Với cách chơi tương đối cơ bản như đã phân tích phía trên, vấn đề mà Benitez luôn cần có là một tập thể đa dạng và có chiều sâu. Các vị trí tiền vệ biên, tiền vệ công và tiền đạo có thể nhanh chóng bị vắt kiệt thể lực trong khoảng 75-80 phút vì cường độ làm việc lớn. Chưa kể tới việc “phản bài” chiến thuật của đối thủ ở giữa sân khiến Benitez luôn có nhiều mẫu tiền vệ trong tay.

Thế nên các cổ động viên của Liverpool tại Việt Nam luôn đùa rằng, cần lập ra một hội những người chờ đợi sự thay đổi của Benitez vào khoảng thời gian từ phút 70 đến phút 75. Yossi Benayoun, Ryan Babel, Jermain Pennant hay Craig Bellamy là những quân bài dự bị mà ông thường xuyên sử dụng.

Không quá ngạc nhiên khi tại Napoli, các cầu thủ tấn công thường có số lần vào sân từ ghế dự bị rất nhiều và rất đều nhau:

Napoli atkers

Chú thích:

  • (1): Tổng số lần ra sân trên tất cả các mặt trận
  • (2): Tổng số bàn thắng
  • (3): Số lần đá chính tại Serie A + số lần vào sân từ ghế dự bị
  • (4): Số bàn thắng tại Serie A

Trong số này, dù vẫn tỏ ra hữu dụng với kinh nghiệm ở những trận cầu lớn, nhưng Goran Pandev nhìn chung đã sa sút khá nhiều. Đây chính là lý do vì sao Benitez đưa về Michu. Gần như chắc chắn Pandev sẽ chuyển đi trong mùa hè này sau những phát biểu của HLV vô địch Champions League 2004-05 trên SkySports:

Michu là một cầu thủ có thể chơi ở hai vị trí. Cậu ấy có thể là một tiền vệ tấn công hoặc trung phong cắm. Cậu ấy có khả năng đột phá ghi bàn nhưng cũng biết cách phối hợp với các chân sút khác. Tôi đã nói với Michu rằng tôi mong chờ một lượng bàn thắng nhất định để thúc đẩy cậu ấy, nhưng trước hết phải hòa nhập với tập thể, làm quen với các đồng đội đã.

– Rafael Benitez

Với những cái tên như Callejon, Mertens, Hamsik, Insigne, Higuain và Zapata thì về cơ bản Napoli vẫn mạnh mẽ ở hàng công như mùa trước. Eduardo Vargas cũng sẽ là một cái tên tiềm năng nếu được giữ lại, điều này là rất khả thi bởi anh đã gây ấn tượng tại Valencia và ĐT Chile trong một năm qua.

Vấn đề của Napoli vẫn sẽ là hàng thủ. Hệ thống hai tầng của ông trước hết cần có thêm một lựa chọn cho vai trò càn quét. Valon Behrami về cơ bản có thể làm tốt điều đó, nhưng anh gần như không hề biết chuyền bóng cho chính xác và phải chuyển tới Hamburg. Không quá khó hiểu khi hiện tại Benitez đang theo đuổi hai tiền vệ trung tâm là Fellaini và Christoph Kramer.

Tuy nhiên, đau đầu nhất vẫn sẽ là hàng thủ. Lão tướng Maggio đã có những dấu hiệu xuống sức, chưa kể tới việc Juan Camillo Zuniga chấn thương trong phần lớn mùa giải 2013/14. Benitez đã theo đuổi Daryl Janmaat nhưng mất anh vào tay Newcastle. Hiện tại đang xuất hiện tin đồn Napoli hỏi mua Alvaro Arbeloa, nhưng đây chưa phải một lựa chọn phù hợp về đường dài.

Faouzi Ghoulam đang có những tiến bộ và có thể đặt một niềm tin ở đó, vì vậy đẩy Zuniga sang cánh phải cũng là một lựa chọn không quá tồi.

Vấn đề còn lại của Napoli là vị trí trung vệ. Henrique thường xuyên đá… hậu vệ phải mùa trước. Britos và Federico Fernandez đều chưa thực sự khiến ông thầy an tâm. May thay, Benitez vẫn có Raul Albion để tin tưởng.

Trong trường hợp ông có thể mang về Thomas Vermaelen hoặc Daniel Agger, Britos rất có thể sẽ phải ra đi. Lão tướng Giandomenico Mesto đã rất hữu dụng nhưng cũng đã đến lúc chia tay.

Trong khung thành, Napoli đã không thể kham nổi mức phí chuyển nhượng của Pepe Reina và đành quay về với lựa chọn có sẵn là Mariano Andujar, thủ môn dự bị thường xuyên của ĐT Argentina.

Napoli Benitez

Vấn đề của Napoli chính là những điều vừa nói trên: hàng thủ của họ gồm toàn những cái tên “tầm tầm”. Họ sẽ rất cần có sự trưởng thành nhanh chóng của Fernandez, sự hòa nhập nhanh của Henrique và vẫn cần một cái tên đáng tin cậy đeo găng trong tương lai.

Năm nay Napoli vẫn chưa “thanh lý” xong hàng tồn, dẫn đến việc phải tính toán chi ly các khoản phí chuyển nhượng. Liệu họ có thể chốt sổ trong hài lòng vào cuối tháng Tám?

Có lẽ, Benitez và chủ tịch De Laurentiis vẫn nên đặt mục tiêu là giữ vé Champions League để tích lũy tài chính, hơn là nhắm quá cao (Scudetto) rồi ngã quá đau.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^