Ajax những năm 1970: Khác biệt trên bàn cờ

bởi Thang Nguyen ·

Em chào các anh, ngoài các câu lạc bộ ở các giải Anh, Tây Ban Nha, Italy,e còn thấy Hà Lan là một thế lực ở châu Âu mà ít người quan tâm đến, Bóng đá Confession có thể phân tích cho em điều làm nên sự thành công của Ajax Amsterdam vào những năm 70 và 90 của thế ki 20 được không? Cám ơn.

Câu hỏi của bạn dài quá, mình xin phép được nói về Ajax thời 70 trước.

1. Như các bạn đã biết, bản chất của chiến thuật bóng đá là sự tận dụng tối đa không gian mặt sân. Ở châu Âu thập niên 70, có lẽ cũng giống như khi Isaac Newton và Gottfried Leibniz gần như đồng thời tạo ra tích phân cùng một lúc, thì Valeriy Lobanovskyi và Rinus Michels cũng đồng thời đưa ra một giả thuyết bóng đá tương tự nhau. Theo cả hai ông, nếu biết cách “kéo dãn” không gian mặt sân khi có bóng và “thu hẹp” không gian mặt sân khi mất bóng, các đội bóng sẽ dễ dàng dành chiến thắng. Điểm khác biệt ở hai thiên tài bóng đá này là Lobanovskyi triển khai lý thuyết của mình dựa trên công nghệ và khoa học, còn Michels dựa trên tổ chức.

Rinus_Michels_1982

Vậy “thu hẹp” không gian mặt sân nghĩa là thế nào? Đối với Michels, đó là việc dâng cao hàng thủ để bắt việt vị các cầu thủ tấn công của đối phương. Xu hướng này bắt nguồn từ lối chơi pressing mạnh mẽ của tiền vệ trung tâm Johan Neeskens, ông thường bám đuổi đối phương tới tận phần sân của họ, vậy nên hàng thủ cũng phải dâng cao để đảm bảo khoảng cách đội hình.

Tất nhiên, họ phải luyện tập rất nhiều để thành thạo với lối chơi dâng cao, nhưng điều quan trọng là Michels hiểu rằng các cầu thủ Hà Lan không thể chơi bóng rộng trên cả mặt sân như người Brazil hay Argentina được. Sử dụng bẫy việt vị hiệu quả chính là một cách “thu hẹp” không gian mặt sân, bởi bất cứ ai vượt ra ngoài khoảng không gian đó cũng sẽ mắc bẫy.

Nhìn chung, đội hình mà Michels xây dựng ở Ajax có một cầu thủ đặc biệt ở dưới cùng, (trong hình là Hulshoff, người mà Michels tin dùng là Vasovic). Cầu thủ này hoạt động giống như một libero, “quét” hết những sai sót của hàng thủ. Khi bẫy việt vị hoạt động, anh ta cũng phải nhanh nhạy di chuyển theo để đảm bảo kiểm soát không gian hiệu quả.

Ngoài nhiệm vụ phòng thủ, bẫy việt vị cũng có thể dùng để phản công, Khi bẫy việt vị thành công, Michels thường cho các cầu thủ của mình tiếp tục dâng cao tấn công và tận dụng lợi thế về quân số. Nếu không tạo được cơ hội từ những tình huống như vậy, hàng thủ của Ajax lại lùi về gần khung thành để “kéo dãn” không gian mặt sân, giúp đồng đội giữ bóng dễ dàng hơn.

Ajax 702. Một điểm đột phá trong phương pháp di chuyển của Ajax và Hà Lan là họ có thể di chuyển theo chiều dọc. Boris Arkadiev, ông tổ của passovotchka cho phép các cầu thủ tấn công đổi chỗ cho nhau, Hungary thập niên 1950 cho phép tiền đạo Nandor Hidegkuti lùi xuống ở vị trí tiền vệ công, sơ đồ 4-2-4 của người Brazil cho phép hậu vệ cánh tấn công, nhưng ở bóng đá tổng lực, tất cả cùng xảy ra một lúc, hậu vệ có thể đá tiền vệ hoặc tiền đạo, tiền đạo cũng có thể lùi xuống phòng thủ.

Ví dụ như ở trong sơ đồ, Suurbier, Haan và Rep có thể đổi chỗ cho nhau ở cánh phải, Hulshoff, Blankenburg, Neesken và Cruyff ở trung tâm và Krool, Muhren và Keizer ở cánh trái cũng tương tự như vậy. Điều này tạo ra sự bất ngờ cho những hàng thủ phòng ngự dày đặc, bởi họ sẽ không xác định được ai là người cần kèm.

Tuy vậy, sự di chuyển của bóng đá tổng lực dựa trên phản ứng với các hoàn cảnh khác nhau – Haan sẽ lùi xuống nếu thấy Suurbier tiến lên – chứ không dựa trên kế hoạch đã được thiết lập từ trước. Đó cũng là một điểm khác biệt giữa Michels và Lobanovskyi.

3. Sự di chuyển nhịp nhàng này, cũng như sự di chuyển đổi chỗ cho nhau của các cầu thủ Ajax và Hà Lan thời bấy giờ dựa trên một quá trình luyện tập rất lâu dài. Ajax, với lò đào tạo Jong Ajax nổi tiếng, đã có một lứa cầu thủ thông minh và chơi bóng với nhau trong một thời gian rất dài, đủ để có thể hiểu ý nhau một cách bản năng. Khi người này dâng cao, người khác sẽ phải lùi xuống, đảm bảo cho hệ thống vận hành hiệu quả nhất.

4. Để đảm bảo được rằng một cầu thủ có thể di chuyển ít nhất 60 phút mỗi trận không phải là dễ. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, vấn đề thiếu thốn lương thực khiến cho bóng đá tổng lực không thể xuất hiện. Tuy vậy đến đầu những năm 1970, nạn đói ở châu Âu nhìn chung được đẩy lùi, khoa học dinh dưỡng và thể chất cũng phát triển hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các cầu thủ Hà Lan.

Nhưng cũng giống như Lobanovskiy ở Liên Xô, Rinus Michels cũng chú trọng tới chế độ luyện tập cho các cầu thủ. Cả hai ông đều nhận ra rằng cầu thủ cũng là những vận động viên, rất cần thể lực và sức mạnh, và cả hai đều mời những chuyên gia điền kinh hàng đầu khi đó tới làm việc. Kết quả, các cầu thủ được tăng cường thể lực hơn hẳn.

Ngoài ra, cả hai ông cũng viện đến sự trợ giúp của các dược sĩ để mang về những loại thuốc tăng cường thể lực và giảm mệt mỏi. Phần này vẫn còn tranh cãi khá nhiều, nhưng có vẻ không ít lần cả hai đã cho các cầu thủ dùng các loại thuốc mà ngày nay có thể gọi là doping.

BÌNH LUẬN

TỪ KHOÁ LIÊN QUAN
TÁC GIẢ
Thang Nguyen
13 bài viết
“Tea & Busquets”
Phát bóng lên ^