Liverpool 0-1 Aston Villa: Không phải ngày của 4-2-3-1

bởi KP ·

So với mùa giải trước, Liverpool đã có cụm bốn trận khởi đầu mùa giải 2014/15 khá bấp bênh. Trong vòng một, họ thắng Southampton một cách rụt rè và thiếu tự tin ngay trên sân nhà. Tới sân Eithad, Liverpool khởi đầu tốt nhưng thua tâm phục khẩu phục trước khả năng tận dụng cơ hội quá tốt của các nhà đương kim vô địch.

Sau trận thắng Tottenham ở vòng ba ngay trên sân White Hart Lane với tỉ số thuyết phục 0-3, Liverpool đã khiến người hâm mộ nghĩ về trận thắng 0-5 mang tính bước ngoặt của mùa giải 2013/14 trước cùng một đối thủ.

Thắng đậm một trong những đối thủ trực tiếp cho vị trí top 4 và nhìn cả Manchester City lẫn Manchester United lận đận trước khi kỳ nghỉ bóng đá quốc tế bắt đầu, người hâm mộ Liverpool gần như có thể nếm được sự thay đổi của cơ may trong không khí.

Vào những lúc Liverpool tưởng bở, không còn chuyên gia tâm lý nào với chuyên môn cao hơn Aston Villa để đưa họ về với thực tại.

Liverpool và những xáo trộn ở tuyến giữa

Trước kỳ nghỉ quốc tế, Liverpool đã đạt được một kỳ công mà ít ai để ý tới: tìm ra một lối chơi lý tưởng ở tuyến giữa. Người xem lần đầu tiên thấy được hiện tượng này trong trận Liverpool tới làm khách trên sân Eitihad. Đó cũng là lần đầu tiên Rodgers trả Gerrard về với vị trí tiền vệ phòng ngự mà đến thời điểm này anh đã gọi là quen thuộc. Đá phía trước anh là Henderson (thường lệch phải) và Allen (thường lệch trái).

Defensive Phase versus Man City

Bộ ba này đã nắm bắt thuần thục cự ly thi đấu và khả năng canh nhịp pressing để kiểm soát tuyến giữa một cách hiệu quả cho Liverpool, trong cả thế công lẫn thế thủ.

Khi bị tấn công từ cánh phải, cầu thủ có bóng sẽ phải đối mặt Henderson với Gerrard trờ tới ở phía sau. Nếu như bị tiếp cận từ cánh trái, Allen sẽ gây sức ép và đồng thời Gerrard sẽ di chuyển sang để hỗ trợ Allen. Bộ ba Henderson-Allen-Gerrard tổ chức kiểm soát tuyến giữa như một con lắc, đung đưa theo hướng tấn công của đối phương để Liverpool luôn có lợi thế về quân số.

Cách tổ chức tuyến giữa này đã được lặp lại trong trận đại thắng Tottenham.

1_vs Tottenham Defense jpg

Với việc Gerrard đá trụ, có một khía cạnh sắc xảo khi Liverpool chuyển sang thế tấn công là những bước chạy vượt tuyến của Henderson. Khác với cách bố trí hai tiền vệ trụ đá trục đôi (double pivot) trong sơ đồ 4-2-3-1 mà Liverpool đã sử dụng trước Villa, một trong hai tiền vệ đá lệch trái và phải cao hơn tiền vệ trụ trong sơ đồ 4-1-2-3 hay 4-1-2-1-2 (hay là 4-4-2 kim cương) hoàn toàn có thể yên tâm đột phá vào vòng cấm do anh không phải lo đảm đương trách nhiệm phòng ngự. Liverpool có được bàn mở tỉ số quan trọng trong trận thắng Tottenham cũng là nhờ sự tự do trong cách di chuyển này của Henderson.

Bộ ba Gerrard-Allen-Henderson vừa vào guồng thì những trận giao hữu quốc tế làm hỏng tất cả. Với việc cả Allen lẫn sự thay thế trực tiếp của anh là Emre Can đều chấn thương, Rodgers chỉ còn hai lựa chọn:

  1. Để Lucas đá vị trí của Allen hoặc,
  2. Bãi bỏ cách bố trí tiền vệ 1-2 với Gerrard đá trụ.

Trước Aston Villa, Rodgers đã chọn phương án hai:

Ingame Attacking Phase

Henderson và Gerrard được xếp đá trụ trong sơ đồ 4-2-3-1 với Coutinho đá hộ công phía trên hai cầu thủ người Anh. Với việc Sturridge bị chấn thương thì cái tên Balotelli trên hàng công không gây quá nhiều ngạc nhiên. Điều đáng chú ý là việc Rodgers tự tin trao trận ra mắt cho cả hai tân binh: Adam Lallana, bản hợp đồng đắt giá nhất hè qua của Liverpool và Lazar Markovic, một cầu thủ trẻ 20 tuổi người Serbia. Nguồn cảm hứng của Liverpool và tuyển Anh, Raheem Sterling, được Rodgers cho nghỉ dưỡng sức.

Aston Villa: Phòng ngự vững chắc

Brendan Rodgers không thể gặp một người đồng nhiệm khó chịu hơn tại một địa điểm nhiều rủi ro hơn trong ngày thứ Bảy vừa qua. Mất tiền đạo chủ lực là Daniel Sturridge, mất hai tiền vệ thiện chiến là Allen và Can, Rodgers gặp Paul Lambert, người có thể gọi Anfield là sân nhà thứ hai khi trong ba lần tới làm khách trước đây ông chưa thua lần nào với hai trận hoà và một trận thắng.

Tận dụng sự lúng túng cố hữu khi không chiến của Liverpool, Lambert và các học trò đã có bàn dẫn trước từ sớm. Điều này tạo điều kiện cho đội bóng thành London triển khai lối chơi phòng ngự chặt chẽ.

3_Villa Defense jpeg

Khi Liverpool có bóng, Aston Villa chủ động lùi sâu và không bao giờ thực hiện pressing quá vạch vàng trong hình trên. Sự thụ động có chủ ý này của Villa lý giải chỉ số cầm bóng áp đảo của Liverpool, 75%, so với 25% của các học trò của Lambert như WhoScored đã thống kê.

Nhận ra điểm mạnh của 4-2-3-1 là những miếng tấn công từ hai cánh, Villa tổ chức phòng ngự với khối ba cầu thủ ở mỗi cánh nhằm vô hiệu hoá cả Lallana lẫn Markovic khi hai cầu thủ này có bóng. Với Westwood di chuyển hợp lý từ vị trí trung tâm tuỳ vào hướng tấn công của Liverpool, việc đội chủ nhà khó tìm đường vào khung thành thủ môn Guzan là điều hoàn toàn dễ hiểu.

Ẩn trong sơ đồ phòng ngự kỷ luật chặt chẽ của Lambert là ba cầu thủ, Weimann, Agbonlahor, và Richardson, với khả năng đi bóng và bứt phá tốc độ hiệu quả khi cần. Trong vòng 25’ phút đầu của hiệp 1, Liverpool nửa muốn dồn quân tìm bàn gỡ, nửa lo lắng bị phản công.

Với Lambert tại Villa, phong cách phản công nhanh dựa trên tốc độ của những “máy chạy” như Gabby Agbonlahor, Andreas Weimann, Fabian Delph… được lựa chọn. Họ thường co cụm trên sân nhà để hứng chịu những pha tấn công, qua đó dụ đối thủ dâng cao để dễ dàng phản công. Cách làm này đặc biệt hữu dụng trước những đội bóng lớn.

Dũng Lê & Bóng Đá, 14/9/2014

Mừng cho Liverpool là cả Lovren lẫn Sakho đều là hai trung vệ có tốc độ với biểu đồ nhiệt của cả hai cầu thủ do Squawka cung cấp cho thấy khả năng dạt cánh tốt khi cần hỗ trợ Manquillo và Moreno.

Ngoài một số tình huống cố định trong hiệp một, Aston Villa giành phần lớn thời gian của cả hai hiệp đấu phòng ngự số đông để bảo vệ tỉ số.

Dù Villa chơi tốt, đây là cách 99,99% các đội được cho là yếu hơn sẽ dàn quân để gây khó khăn cho Liverpool khi họ đá ở Anfield. Trên giấy tờ, Liverpool có thừa các nhân tố để có thể gây đột biến và xuyên phá khối phòng ngự của Villa.

Liverpool: Chuyền ngang, tạt bóng trong bế tắc

Một đặc thù của Liverpool khi bị dẫn trước là họ sẽ thi đấu bất cẩn và phung phí khi tổ chức tấn công. Thay vì những bài đá trung lộ theo đúng bản sắc của Rodgers, Liverpool trước Villa thường xuyên chọn giải pháp tạt bóng từ biên. Chưa bàn đến tính hiệu quả, chính số lần tạt bóng đã cho thấy Liverpool đã bế tắc như thế nào trước Aston Villa.

Theo thống kê của WhoScored, trong mùa giải trước, Liverpool là đội có chỉ số tạt bóng/trận thấp nhất giải với chỉ 17 lần tạt bóng/trận. Trong trận thua vừa qua, Liverpool có tổng cộng 31 quả tạt bóng vòng vòng cấm với độ chính xác dưới 20%.

Khi trả lời phỏng vấn sau trận đấu, Rodgers đã dẫn giải chất lượng phối hợp kém ở khu vực trước vòng cấm là nguyên do chính Liverpool thất bại.

Một thông số đáng báo động nữa là số lần Liverpool chuyền ngang trong bế tắc thay vì tấn công trực diện. Gần 25% số đường chuyền của Liverpool được Four Four Two xếp là square passes.

Sự trực diện và sắc bén ở khu vực trước vòng cấm được quyết định phần lớn bởi các nhân tố trên sân. Khi Henderson và Gerrard phải cân đối giữa trách nhiệm phòng ngự và tấn công, nguồn cảm hứng của Liverpool dựa vào ba cái tên còn lại của hàng tiền vệ: Coutinho, Lallana, và Markovic.

Sau một chuỗi các trận giao hữu trước mùa giải ấn tượng, Coutinho hiện vẫn chưa thi đấu đúng với kỳ vọng người hâm mộ dành cho anh.

Theo thống kê của Squawka, hơn 30% các đường chuyền của cầu thủ người Brazil là chuyền ngang. Anh có duy nhất một cú chọc khe vào phút thứ 15, và đó là một đường chuyền không chính xác. Thi đấu ở vị trí nhạc trưởng nhưng Coutinho thường chọn giải pháp chuyền an toàn thay vì tìm đường chuyền có thể xuyên phá khối phòng ngự của Villa.

Có lẽ một lý giải cho sự thiếu hiệu quả của Coutinho là ở cách Rodgers bố trí tuyến giữa của Liverpool trong sơ đồ 4-2-3-1.

Với việc Aston Villa đá với ba tiền vệ trung tâm là Cleverly, Delph, và Westwood, Coutinho thường xuyên phải lùi sâu để cân bằng quân số và hỗ trợ cặp tiền vệ trục đôi Henderson-Gerrard. Khi Coutinho di chuyển về sâu như vậy, anh nhường trách nhiệm tạo đột biến ở khu vực trước vòng cầm cho Markovic và Lallana. Khi hai tân binh vừa nêu không thể hoàn tất nhiệm vụ làm bóng, bản chất của sơ đồ 4-2-3-1 cũng hạn chế việc Coutinho có thể giữ vị trí gần vòng cấm của đối phương để có tương trợ.

Balotelli cũng không phải mẫu tiền đạo năng động như Sturridge (mặc dù anh có chịu khó di chuyển). Kết quả là Liverpool đành chịu trận với các miêng phối hợp chồng cánh đơn điệu giữa Lallana, Markovic và hai hậu vệ cánh.

Sterling mới là số 10 còn Coutinho là số 11

Không thể đánh giá thấp vai trò của Raheem Sterling trong đội hình hiện tại của Liverpool. Anh và Sturridge – hay là những gì còn lại của SASAS – vẫn là những cầu thủ tấn công hiệu quả nhất mà Rodgers có trong tay. Cả hai có lối chơi hiện đại, đầy tốc độ, trực diện, và hiểu quả. Chỉ trong vòng 23 giây sau khi ra sân, Sterling đã có pha bóng nguy hiểm từ hành lang trái khiến hậu vệ của Villa buộc phải phạm lỗi.

Sterling dù thi đấu bằng phân nửa thời gian nhưng tính về đóng góp, anh đã có bằng hoặc hơn những gì Lallana đã có trong hơn một tiếng đồng hồ anh có mặt trên sân.

Sterling vào sân cũng đồng nghĩa với việc Brendan Rodgers bố trí các học trò trở về với sơ đồ 4-4-2 kim cương quen thuộc với Sterling đá cặp với Balotelli cho tới khi Lambert và Borini vào sân thì anh trở về vị trí đỉnh kim cương sau cặp tiền đạo.

4-kim cương-2

4-4-2 kim cương gần như ngay lập tức giải phóng Henderson khỏi trách nhiệm phòng ngự với Gerrard đá trụ một mình. Tám phút sau khi Sterling vào sân, Henderson đã suýt có cơ hội đối mặt thủ môn nếu đường chuyền của Sterling chính xác hơn.

Một điểm thú vị là Coutinho khi chơi cùng với Sterling trong 4-4-2 kim cương là một Coutinho hoàn toàn khác. Anh di chuyển gần khung thành hơn trong khu vực hành lang cánh phải trước đó của Lallana và cũng mạnh dạn phối hợp, đi bóng vào vòng cấm hơn. Với lối chơi lả lướt của Coutinho, có lẽ anh phù hợp đá từ cánh hơn là đá theo số áo của anh ở khu vực trung tâm do hậu vệ khó bắt người từ cánh hơn là ở khu vực trung tuyến.

Thời gian và những khởi đầu nan

Liverpool của Brendan Rodgers chưa bao giờ là một CLB biết cách khởi đầu mùa giải bằng những trận thắng thuyết phục. Trong vòng năm trận đầu mùa giải trước, Liverpool cũng thi đấu không thuyết phục: họ thắng 1-0 ba trận đầu rồi lần lượt hoà Swansea và thua Southampton ngay trên sân nhà.

Có vẻ như Rodgers có một cách vận hành rất riêng biệt mà các cầu thủ, đặc biệt là các tân binh, cần thời gian để tiếp thu và thích ứng. Hiện thời, đó là cách giải thích phù hợp cho hai trường hợp của Adam Lallana và Lazar Markovic, hai cầu thủ có thừa khả năng, chỉ chưa biết cách thể hiện để phù hợp với Liverpool.

Trên lý thuyết, 4-2-3-1 là một sơ đồ có xu hướng tấn công nhiều hơn. Với việc sử dụng cặp tiền vệ trục đôi vừa công vừa thủ và cặp trung vệ chơi dâng cao như một cặp tiền vệ trụ thứ hai, 4-2-3-1 có thể thu hẹp mặt sân và dồn áp lực vào đối thủ đang trong thế bị ép. Không phải là một trùng hợp khi đối mặt với hai đội được cho là dưới cơ tại sân nhà trong mùa giải này là Southampton và Aston Villa, Brendan Rodgers đã sử dụng sơ đồ 4-2-3-1 trong khi ông lại chuộng 4-1-2-1-2 trước các đối thủ được cho là mạnh hơn như Tottenham và Manchester City.

Có lẽ Rodgers đã cho rằng cách bố trí bộ ba tiền vệ 1-2 phù hợp trước các đối thủ mạnh, và cách bố trí 2-1 là dành cho các đội yếu hơn. Xét kết quả của hai trận ông thử nghiệm cách bố trí sau, rõ ràng Rodgers còn nhiều việc phải làm.

Trên thực tế, ông thầy người Bắc Ireland trẻ tuổi này vẫn còn thời gian để tìm ra cách vận hành trơn tru cho Liverpool trong các trận đấu mà Liverpool mang nặng tâm lý phải thắng. Rodgers vẫn luôn thích chơi trò xếp hình với các hệ thống của ông như vậy: 5-3-2, 4-2-3-1, rồi thì 4-4-2 kim cương. Ai đã từng bảo ông là Steven Gerrard không thể đá tiền vệ trụ và việc sử dụng một cặp tiền đạo thay vì chỉ một tiền đạo cắm là lỗi thời?

Mấu chốt là làm sao để đạt được mục đích với số điểm mất là tối thiểu.

Lại nhớ Liverpool của mùa giải trước, mặc dù có khởi đầu tốt về điểm số, phải đến trận thắng Tottenham trên sân khách hồi giữa tháng 12 năm 2013, Liverpool mới thực sự bứt tốc…

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
KP
43 bài viết
“LiverpoolFC Vietnam Community. Facebook: @kpham.lfc”
Phát bóng lên ^