Chấn thương gân kheo và những điều cần biết

bởi Tommy Thai Vu ·

Bóng đá và y tế luôn là một mối quan hệ cực kỳ mật thiết với nhau. Nếu như bóng đá cần y tế để làm những cầu thủ khỏe lại thì y tế cần bóng đá để phát triển thêm hiểu biết và khả năng đối phó của mình. Và chính vì thế, chủ đề làm rất nhiều người đau đầu trong y học bóng đá đó chính là chấn thương gân kheo, hiện đang được quan tâm nhiều nhất.

Gân kheo nằm ở đâu?

Là nhóm gân nằm sau đùi, gân kheo chịu trách nhiệm ‘đính kết’ nhóm cơ bắp chịu lực ở sau với xương và do đó, nó là nhóm tổ hợp cơ lớn, chịu tác động lẫn nhau và rất dễ tổn thương vì áp lực không được chia đều lên hầu hết cả nhóm.

hamstring_muscles

Môn phẫu thuật học xem gân kheo là cả nhóm cơ sau đùi để dễ dàng hơn trong việc phân loại. Tại đây, gân kheo được chia ra làm ba cái tên khác để chỉ đích danh chúng, gồm semimembranosus (cơ bán mạc),  semitendinosis (cơ bán gân) và biceps femoris muscles (cơ hai đầu đùi).  Chấn thương gân kheo tùy mức nặng hay nhẹ, chính là chỉ đến những tổn thương chung của cả ba nhóm cơ này.

Gân kheo không ảnh hưởng đến việc di chuyển nhẹ nhàng như đi bộ. Nó được dùng để giúp cho đầu gối chịu bớt lực hơn khi hông bắt đầu được dùng nhiều cho việc vận động. Chính vì thế, gân kheo lại trở thành nhóm cơ quan trọng nhất trong việc con người sử dụng sức mạnh lên cơ thể họ, nhưng chạy nhảy, leo trèo, bơi lội. Sức mạnh (sức chịu đựng) của gân kheo càng cao, người ta có xu hướng hoạt động nhanh hơn, dứt khoát hơn và bền bỉ hơn dưới áp lực của bản thân hoạt động đó.

Ngày xưa, khi giao đấu với nhau, các hiệp sĩ trung cổ sẽ dùng một lưỡi kiếm bén ngọt cắt đứt hoàn toàn nhóm cơ này để kẻ thua cuộc sống bằng nghề đánh đấm trở nên tàn phế. Những tay đàn áp nô lệ dùng hình thức cắt gân kheo sau đùi để nô lệ không thể trốn thoát dưới ách cai trị của chủ lâu đài. Từ hamstrung (đe dọa giết chóc) trong tiếng Anh, chính là đến từ những hành vi này, có cấu trúc giống hệt hamstring (gân kheo).

Chấn thương gân kheo

Bộ môn thể thao dễ dính chấn thương gân kheo nhất – dĩ nhiên, chính là bóng đá. Bởi sức vận động không ngừng nghỉ, không chuẩn bị sẽ được diễn ra một cách vô cùng liên tục trong cả trận đấu, bạn phải chuẩn bị cho mọi trường hợp bất ngờ có thể xảy ra để phản ứng với nó. Chìa khóa để thắng một trận bóng có khá nhiều, nhưng đơn giản nhất để ghi bàn đó là bạn tạo ra sự bất ngờ. Nhiệm vụ của những cầu thủ phòng ngự là phải chuẩn bị chống lại sự bất ngờ đó, càng nhanh càng tốt.

Soccer - World Cup France 98 - Second Round - Argentina v England

Khi các cầu thủ tấn công bất thình lình tăng tốc độ, nhóm cơ gân kheo bắt đầu chịu những tác động cũng bất ngờ không kém. Đôi khi là kéo căng ra với những cú bắt tốc đoạn dài, hoặc co lại cực tiểu nếu nó là một pha vào bóng rút chân.

Tất cả những động tác đó đòi hỏi sự dứt khoát, hoàn hảo, mạnh mẽ, nhanh nhẹn và có yếu tố bất ngờ. Vì thế, gân kheo chịu gần như toàn bộ sức mạnh và độ dẻo dai để có thể thực hiện tốt nhiệm vụ đó. Nói một cách khác, khi sức mạnh toàn nhóm cơ đùi trước, cơ bắp chân và dây chằng không đủ sức để san sẻ áp lực cho gân kheo, bạn sẽ nhanh chóng dính phải chấn thương này bất chấp gân kheo của bạn khỏe đến đâu.

Chấn thương gân kheo xảy ra một cách thường xuyên, thậm chí dẫn đến ám ảnh sự nghiệp của các cầu thủ.

Trường hợp nghiêm trọng nhất mà chúng ta có thể còn nhớ, đó chính là trường hợp của Michael Owen. Trước khi bị chấn thương rách dây chằng gân kheo, cầu thủ này là một con quỷ tốc độ. Nếu ai đó nói với tôi Ghost Rider có khả năng di chuyển nhanh hơn, tôi sẽ bảo với họ rằng vứt xe xuống mà chạy bộ với Owen!

Owen dính chấn thương rách dây chằng gân kheo, bao gồm cả ba nhóm cơ chính và nó hoàn toàn bị dãn ra đến mức cực đại. Khi ‘chuyển giao’ món hàng này cho Real Madrid, Liverpool thừa biết họ sẽ không thể hồi sinh sự nghiệp của thần đồng 21 tuổi. Vấn đề là vì sao Owen không bao giờ lấy lại được tốc độ của mình? Vì dây chằng sinh ra bản thân của nó không có khả năng tự hồi phục, và việc chữa dứt hẳn những tổn thương liên quan đến bó cơ này là việc bất khả. Dù rất nỗ lực tập luyện và trị liệu, song Owen chỉ còn là cái bóng của mình để rồi đi dần vào quên lãng.

Một trường hợp khác là Lionel Messi của mùa giải 2012/13. Khi đó, người ta cứ nghĩ rằng anh lười và tránh ra sân để nhận thất bại thảm hại trước Bayern. Tuy nhiên, chấn thương gân kheo không phải là cái gì đó gây đau một chỗ để mà tiêm thuốc rồi vào sân chạy với một đôi chân không còn cảm giác. Chấn thương này nặng đến mức bản thân Messi đã phải đánh cược cả sự nghiệp của mình chỉ để xuất hiện vài phút trước khi tiếp tục tái phát, khiến Barcelona lo chổng vó với tình trạng sức khỏe của cầu thủ con cưng.

Và tất nhiên, để tìm sự giải đáp cho câu hỏi tại sao Messi lại chấn thương gân kheo vào thời điểm đó, các bạn cứ nhìn phong cách thi đấu của anh ấy đi thì biết. Hoàn toàn sử dụng tốc độ đoạn nhỏ và khả năng vặn mình liên tục để tạo ra sự bất ngờ trong cách di chuyển, và chắc chắn nó sử dụng 100% sức mạnh của gân kheo!

Lionel+Messi+Barcelona+Injury

Mức độ chấn thương và phác đồ điều trị

Có ba mức độ chấn thương gân kheo bao gồm:

+Mức độ một: Căng cơ, giãn cơ và bong gân

+Mức độ hai: Rách một phần cơ gân kheo

+ Mức độ ba: Dây chằng gân kheo triệt thoái, đứt toàn bộ cơ gân kheo và không thể hồi phục được

Các phác đồ điều trị thông thường được sử dụng với mức độ một và hai, bao gồm nghỉ ngơi, hạ nhiệt, nén cơ  và tập luyện trở lại. Với mức độ ba, việc điều trị vô cùng vất vả và cần sự kiên nhẫn. Tất nhiên nếu rơi vào trường hợp thứ ba, đi lại được là tất cả những gì mà bệnh nhân của chấn thương này mong muốn.

Nghỉ ngơi: Bao gồm việc hạn chế đến mức tối đa sử dụng các hoạt động thể chất. Nên ngồi im một chỗ càng tốt. Trong thời gian này, các loại thuốc giảm đau được cân nhắc sử dụng để bạn có thể đi lại nhẹ nhàng thực hiện những sinh hoạt tối thiểu.

Hạ nhiệt: Đá và các vật chất làm lạnh sẽ được sử dụng trong thời gian nằm dưới phác đồ điều trị này. Nó sẽ giúp các nhóm cơ bớt sưng tấy và nhanh chóng phân bào tạo ra sự tái tạo nhỏ bên trong. Tránh để đá hoặc vật chất làm lạnh tiếp xúc trực tiếp tới da, sẽ gây ra những hậu quả khác.

Nén cơ: Một chiếc kẹp băng cố định sẽ giúp các bó cơ kết chặt lại với nhau, tiêu giảm phần lớn sự giãn ra của cơ và từ đó giảm các cơn đau co rút.

Tập luyện: Khi các cơn đau đã giảm, tập luyện nhẹ nhàng để nó làm quen lại với cơ chế vận động luôn là cách tốt nhất để phục hồi bản thân, thể chất lẫn cơ gân kheo sau chấn thương.

Messitraining

Chấn thương gân kheo đặc biệt nguy hiểm vì nó không thể bình phục 100% nếu không có đủ thời gian cho cơ thể tự làm lành. Việc thúc ép sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng và thường là các CLB muốn thúc ép họ trở lại bằng các tuyên bố trước trận đấu. Dĩ nhiên, người hâm mộ bóng đá sẽ rất vui mừng khi cầu thủ con cưng “bình phục” nhanh đến vậy. Nhưng họ không bao giờ biết, rằng chính những cầu thủ đó đang đánh đổi cả sự nghiệp của mình trước một nguy cơ kinh khủng.

Hãy luôn kiên nhẫn với bất kỳ một chấn thương gân kheo nào, các bạn nhé!

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Tommy Thai Vu
36 bài viết
“Bóng thì tròn còn đầu người thì hẹp...”
Phát bóng lên ^