Chiến thuật 101: Trequartista (Phần 1)

bởi Nhật ·

Dịch từ bài luận văn “Il Trequartista” của Roberto Mancini.

Nếu như cây viết Dũng Phan cũng như những cây viết khác đã giới thiệu về vai trò huyền ảo “trequartista” dưới góc độ lãng mạn, đầy chất thơ, bài viết này của tôi sẽ giới thiệu cho các bạn về mặt chuyên môn. “Trequartista” anh là ai và anh làm gì trên sân?

1. “Trequartista” là gì?

Đó là một cụm tử chỉ một cầu thủ trên sân, hoạt động ở vị trí trung tâm, giữa sân, giữa hàng phòng ngự và hàng tiền vệ của đối phương. Một “trequartista” sở hữu những kĩ năng thuộc hàng thượng thừa:

  • Kĩ thuật cơ bản vững vàng, sẵn sàng áp dụng trong mọi tình huống
  • Vô cùng khó lường, đối phương không biết đường nào mà kèm cũng như dễ dàng bị “trequartista” đó bỏ lại đằng sau lưng.
  • Có thể “dọn cỗ” cho các tiền đạo theo nhiều cách khác nhau.
  • Đi bóng, rê dắt cũng như kĩ thuật cá nhân tốt, biết tự tỏa sáng.

Một đặc điểm nổi bật khác của “trequartista”: Anh rất ít khi tham gia giai đoạn phòng ngự cùng toàn đội.

2. Những gương mặt nổi bật trong lịch sử

Trong khoảng 20-25 năm qua (tính ở mốc năm 2001), Zico, Platini và Maradona là những “trequartista” xuất sắc nhất làng bóng đá. Nhưng tới những năm 90, sau thế hệ của ba danh thủ kể trên, vị trí “trequartista” bắt đầu gặp khủng hoảng khi các huấn luyện viên hi sinh cầu thủ “trequartista” trên sân nhằm giữ cân bằng cho đội bóng. Không rõ liệu quyết định này tới từ cơ sở lí thuyết đơn thuần hay là vì không còn cầu thủ nào đủ tài năng nữa, nhưng nó cũng dẫn tới một thời kì bóng đá được chơi bằng sức mạnh của cơ bắp và đậm chất toan tính.

Dù vậy, trong những năm gần đây (2001 – thời điểm Mancini viết bài này) có nhiều đội được xây dựng xung quanh một “trequartista” như Brescia và Juventus. Tuy nhiên, vị trí này đã trải qua một quá trình thay đổi mạnh mẽ: những “số 10” ưu tú của quá khứ như Zidane, Rivaldo, Rui Costa và những con người của thời điểm hiện tại thật sự là rất khác nhau, khi những người mới có kĩ thuật tốt kết hợp với năng lực thể chất cao hơn, tức là họ có thể tích cực tham gia tranh chấp bóng hơn.

Sự thay đổi về mặt thể hình, thể lực ở những “trequartista” thế hệ mới này giúp họ thích nghi với điều kiện bóng đá hiện đại, khi không gian và thời gian cho họ xử lí bóng đều giảm. Kĩ thuật không thôi là không đủ – “trequartista” (hay “fantasista”) mà không có những phẩm chất về thể chất cần thiết thì sẽ không bao giờ thành công được trong thế giới bóng đá ngày nay. Cũng vì vậy, những “số 10” càng khó có khả năng tạo ra khoảnh khắc ma thuật như trong quá khứ nữa.

Maradona & Zidane

Ít nhất thì điều này cũng có thể giải thích vì sao các đội tầm trung và thấp chọn bỏ “trequartista” trong đội hình. Tuy vậy, bản thân anh ta vẫn có thể đóng góp cho đội bóng với khả năng của mình. Vì vậy các đội bóng hiện đại sẽ “hỗ trợ” thay vì “gánh” anh – số 10 hiện đại.

3. Một chút quan sát chung về “trequartista”

a. Số liệu về “trequartista”

Để miêu tả một cách khách quan hơn xem một cầu thủ có thật sự là “trequartista” hay không, ta có thể sử dụng các số liệu gắn liền mỗi cầu thủ với mỗi vị trí trong tám vị trí sau: thủ môn, hậu vệ biên, trung vệ, tiền vệ trung tâm, tiền vệ cánh, tiền vệ tấn công/”trequartista”, tiền đạo lùi và tiền đạo; từ đó đưa ra nhận xét. Bài này sẽ sử dụng tần suất trận đấu, dựa trên vị trí của mỗi cầu thủ khi anh ta có bóng trên sân và thời gian cầm bóng trong mỗi một lượt. Như vậy, trong mỗi trận đấu, ta hoàn toàn có thể xác định vị trí của mỗi cầu thủ. Tới cuối mùa giải, ta có thể tính tần suất trận đấu trung bình dựa theo thông tin thu được từ mỗi trận đấu.

Như vậy, tại giải Ý hiện tại, chỉ có 11 người thực sự là “trequartista”:

  • Thomas Locatelli  của Bologna
  • Roberto Baggio của Brescia
  • Andrea Pirlo của Brescia
  • Manuel Rui Costa của Fiorentina
  • Clarence Seedorf của Inter
  • Zinedine Zidane của Juventus
  • Juan Sebastian Veron của Lazio
  • Johan Micoud của Parma
  • Lamberto Zauli của Reggina
  • Stefano Fiore của Udinese
  • Lamberto Zauli của Vicenza

Baggio & Pirlo

b. “Trequartista” chơi ở trong những hệ thống chiến thuật như thế nào?

Sự có mặt của “trequartista” không có nghĩa là phải chơi theo một sơ đồ nhất định, vì mỗi đội bóng thay đổi chiến thuật theo những cách khác nhau, hơn nữa vai trò “trequartista” cũng có nhiều sắc thái khác nhau.

Tuy vậy, hầu hết các đội sử dụng “tiền vệ tấn công” đều sử dụng sơ đồ 3-4-1-2 (ví dụ: Bologna, Parma, Inter hay Vicenza). Một số đội khác như Juventus hay Fiorentina dùng 4-3-1-2, tức là hậu vệ biên phải rất thành thục trong việc dâng lên tấn công, cũng như bộ ba tiền vệ trung tâm phải năng động trong việc phòng ngự và cắt bóng.

trequartista_bologna

Sơ đồ 3-4-1-2 của Bologna
Sơ đồ 4-3-1-2 của Juventus

Sơ đồ 4-3-1-2 của Juventus

Một số đội sử dụng 4-4-2, với một tiền vệ ở giữa sân được phép tự do di chuyển tấn công. Ví dụ như Veron ở Lazio:

trequartista_lazio

“Trequartista” cũng có thể xuất hiện phía sau lưng một trung phong cắm duy nhất. Ví dụ là Fiorentina và Brescia:

trequartista_fio

trequartista_brescia

Có một số “trequartista” được bố trí trong hàng tấn công của đội bóng sao cho vừa có thể thể hiện kĩ năng của mình trong phần sân của đối phương cũng như không ảnh hưởng gì về mặt phòng ngự cho toàn đội (do kĩ năng, ý thức phòng ngự kém). Recoba tại Inter, Leonardo tại Milan và Morfeo tại Atalanta là những ví dụ.

Totti tại Roma cũng là một trường hợp đặc biệt vì anh chơi giống như một “tiền đạo lùi” (second striker) hơn là “trequartista”, trong khi “tiền đạo lùi” trên lí thuyết là Delvecchio thì lại đá hơi lùi và lệch sang trái.

trequartista_roma

Dù sao đi nữa, “trequartista” là một người nghệ sĩ trên sân cỏ – những người biết rõ lúc nào, ở đâu có thể tự thoát khỏi sự kèm cặp của đối thủ, phụ thuộc vào tình hình cụ thể (vị trí của bóng, đồng đội và đối phương). Nói cách khác, người này có tầm nhìn 360 độ và mỗi khi có bóng, anh ta sẽ sáng tạo ra một điều gì đó mới. Tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét cách di chuyển và đặc trưng của “trequartista” trong hai giai đoạn: “có bóng” và “không có bóng”.

Đón đọc Phần 2: Đặc trưng chiến thuật của các “trequartista” trong từng giai đoạn của trận đấu tại 4231.vn!

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Nhật
72 bài viết
“Cây viết, admin của blog Myfootballramble và 4231.vn”
Phát bóng lên ^