Làm sao để sống bằng bóng đá? – Michael Cox và hành trình đến với báo chí

bởi Dũng Lê ·

The Set Pieces

Là người đứng phía sau trang web chiến thuật bóng đá trứ danh Zonal Marking (ZM), Michael Cox được coi như trường hợp tiêu biểu về việc tận dụng cơ hội ở môi trường truyền thông hiện đại.

Michael CoxMột blogger trẻ, người tìm ra mảng nội dung chưa ai khai thác và nhanh chóng được tờ The Guardian mời về, hiện tại anh còn thực hiện các tin bài tường thuật Premier League cho ESPNFC. Vậy anh ấy đã khởi đầu như thế nào?

Tôi rời đại học và chắn chắn rằng mình muốn bước vào ngành báo chí. Có một vài cơ hội để làm được điều này, nếu có kinh nghiệm công việc, nhưng tôi nhanh chóng nhận ra rằng ở khoản kinh nghiệm công việc thì tôi chẳng thể gây ấn tượng. Đơn giản bởi nếu tôi không uống trà thì chẳng pha ấm trà nào cho ngon được, chẳng bao giờ có thể tiến gần tới những cơ hội ấy nếu không có kinh nghiệm.

Tôi nghĩ, tôi sẽ thử 6 tháng, tự lập blog cá nhân và xem nếu có thu hút được cái gì không.

Trừ một vài bài báo rất ngắn của David Pleat(1) thì hầu như không hề có những bài phân tích chiến thuật nào trên mặt báo bấy giờ. Anh có bao giờ lo rằng sẽ chẳng ai đọc bài của mình?

Tôi không mong đợi gì vào việc ZM nổi tiếng cả. Cảm giác như một phần thưởng nhỏ khi mọi người thích nó. Tôi từng nghĩ nó sẽ chỉ là một cái gì đó hết sức cá nhân mà thôi, thế nên nhiều bài viết thưở đầu rất kỳ cục.

Tôi đã làm một thứ với tên gọi “20 đội bóng hay nhất thập kỷ trước”, nhưng thực ra đó chỉ là những đội tôi thích mà thôi. Nghiệp dư cực kỳ! Ba tháng sau đó bắt đầu có người ý kiến rằng, “Vì sao anh lại cho Bologna 2001 vào mà không có đội hình vô địch World Cup 2006 của Italia?”

Thời điểm nào là lúc anh nhận thấy nó rất, rất nổi tiếng?

Tôi đã rất may mắn với những trận đấu trong năm 2010. Arsenal gặp Barcelona ở Champions League, đó là một trận đấu rất thú vị về chiến thuật. Có cả trận tại Champions League giữa Barcelona và Inter Milan, khi mà Barca đang sở hữu đội bóng hay nhất châu Âu với một khoảng cách xa xôi so với những đội khác, kiểu soát hoàn toàn thế trận, nhưng rồi Mourinho cứ để họ cầm bóng và đánh bại họ luôn.

Tôi vẫn nhớ cái cảm giác buổi sáng tỉnh dậy, nhìn thấy hơn 200 bình luận trên blog trong một đêm.

Có phải World Cup 2010 đã đưa anh lên tầm cao mới?

Phải, tôi cũng nghĩ thế. World Cup ấy, với tôi, thực ra tồi kinh khủng, bởi chất lượng chương trình truyền hình rất thấp. Tôi nghĩ bây giờ mọi thứ đã được cải thiện, nhưng vào thời điểm 2010 thì quả thực trên truyền hình chẳng có mấy tư liệu cho những người thích mò mẫm. ZM đã nhận được rất nhiều sự chú ý trong kỳ World Cup ấy, bởi nó dễ dàng trở thành một lựa chọn khác lạ so với các kênh thông thường.

zonal-marking

Măng-sét cũ của Zonal Marking

Đâu là thời điểm anh được The Guardian gửi lời mời?

Sean Ingle(2) là người đầu tiên hỏi tôi liệu có muốn viết lách chuyên nghiệp hay không. Đó là thời điểm ngay trước World Cup và Steven Gerrard khi ấy đang chơi ở cánh trái, nên tôi đã viết một bài ngắn cho họ về vấn đề ấy. Từ đó, tôi bắt đầu thực hiện các cột báo Chalkboards(3) trong vài năm sau này. Thế nên Sean là người tôi cần phải cám ơn vì đã để tôi làm những thứ đó. Nếu mọi thứ không trôi chảy nhanh chóng như thế, có thể tôi đã buộc phải tìm kiếm một công việc thông thường.

Anh có lo lắng trong lần đầu làm chuyện ấy không?

Cũng có chút lo lắng, đặc biệt khi tên mình xuất hiện trên một tờ báo thực sự. Nhưng khi bài được đăng lên website thì mọi thứ rất khác. Những ngày ấy cũng vui phết. Tôi khởi đầu từ blog nên tôi đã quen với những bình luận ác ý. Những nhà báo già hơn, những người chuyên viết báo giấy, đôi khi họ tỏ ra sợ hãi về internet, bởi họ không quen với việc đọc những bình luận như “bài viết này đúng là đống c*t” ngay dưới sản phẩm của họ.

Những thứ đó thì không bao giờ làm tôi lo lắng. Đó là thứ áp lực mà bạn phải gánh với tư cách một nhà báo. Nếu bạn mắc sai sót – chính tôi cũng thường xuyên sai sót – mọi người sẽ nhanh chóng chỉ ra. Tôi nghĩ đó là một cách tốt để rèn luyện.

Tên tuổi của anh được biết đến nhiều hơn hẳn khi cựu HLV Bolton Wanderers – Owen Coyle đá xoáy anh trong một buổi phỏng vấn?

Vụ đó vui phết. Từ lâu trước đó tôi vẫn nghĩ Owen Coyle là một HLV tệ hại. Mà cũng không hẳn, chỉ đơn thuần là tôi không thích cách Bolton được tâng bốc thái quá bấy giờ. Tôi không ghét bỏ gì Bolton. Tôi rất thích họ khi họ còn Sam Alladyce và bóng nào cũng là bóng bổng nhắm vào Kevin Davies, nhưng họ có những Jay-Jay Okocha và Youri Djorkaeff phía sau, thật là tuyệt diệu. Nhưng Owen Coyle thì không nuốt nổi.

Owen Coyle

“Owen Coyle thì nuốt không nổi”

Anh có cảm thấy bức xúc không khi ông ta gọi anh là “Zonal Whatever”(4)?

Không, tôi thấy vui đấy chứ! Rõ ràng có thể nhận ra là ông ấy thấy khó chịu. Chẳng ai lại nói “zonal whatever” bao giờ cả, bởi “zonal marking”(5) là một khái niệm bóng đá ai cũng nghe nhẵn rồi. Nếu từ đầu tiên là “zonal”, ai cũng đoán được từ sau đó là gì mà.

Có phải ông ấy gắng sức hạ thấp hình ảnh của anh bằng cách cố ý gọi sai tên, như kiểu Joey trong Friends(6) không?

Chuẩn luôn. Giống như là một cô thiếu nữ học cấp 3, cố tình quên tên ai đó! Nhưng cũng vui và đó là một chuyện hay ho cho trang blog.

Chính xác thì anh ghi chép lại những sơ đồ như thế nào?

Tôi bắt đầu làm điều đó từ Euro 2004. Đó là mùa hè sau khi tốt nghiệp trung học nên tôi có rất nhiều thời gian trước khi vào đại học. Tôi theo dõi tất cả các trận đấu và thực hiện những ghi chép về mọi thứ diễn ra trên một quyển sổ A5, cùng sơ đồ hai đội và đủ thứ khác.

Và rồi khi tôi làm điều đó cho ZM, tôi bắt đầu chuyển sang sử dụng bảng nam châm cỡ A4, thứ mà các bạn hay thấy Van Gaal cầm trên tay ấy, đặt các cầu thủ vào vị trí của họ, theo dõi những bước họ chạy. Nói chung khá là lập dị, tôi nghĩ thế.

Louis Van Gaal - Hà Lan

Van Gaal luôn kè kè chiếc bảng nam châm – Cox cũng vậy

Anh có nhận ra sự khác biệt khi có mặt tại SVĐ không? Anh có thể quan sát tốt hơn từ khu vực báo chí không?

Ôi không, tôi nghĩ đến sân thì tầm nhìn tệ hơn nhiều. Khu vực báo chí có thể ở rất thấp. Nếu đến sân của Tottenham, nó ngay sát đường biên ngang luôn. Rất khó để có thể theo dõi những gì diễn ra ở đường biên bên kia. Tôi chẳng hiểu vì sao có những HLV toàn ngồi trên ghế suốt trận. Sẽ có một tầm nhìn tốt hơn hẳn từ trên cao.

Đứng ở tầm thấp là một thử thách mới, sẽ nhìn thấy những thứ khác, sẽ thấy bức tranh tổng quát, nhưng có thể sẽ không phải những gì bản thân mong muốn. Tôi nghĩ nếu có một góc quay camera trên cao thì sẽ tốt hơn.

Anh đã làm báo bóng đá được 5 năm rồi. Anh có lo rằng ZM sẽ đi xuống không, khi anh đã bước vào thế giới làm nghề chuyên nghiệp?

Không nhều lắm. Cũng có một đợt đi xuống về chiến thuật khoảng 18 tháng sau khi tôi bắt đầu, nhưng mọi thứ đã ổn lại rồi. Nhưng hiện tại tôi đang làm cho ESPN, nếu tôi là phóng viên duy nhất trong trận đấu thì tôi sẽ phải làm tin theo một cách chung chung hơn. Tôi không thể cứ viết về vấn đề chiến thuật. Sẽ có những người thích một bài phân tích chiến thuật thuần chất, nên tôi vẫn tiếp tục viết blog và có sự cân bằng đó cũng tốt.

Nếu bạn thực hiện một blog về một cái gì đó rất đặc trưng, nó có thể khiến bạn gặp nhiều giới hạn. Khi The Guardian đến với tôi, điều đầu tiên tôi mong muốn là có thể làm những thứ khác hơn, dù dĩ nhiên họ nghĩ rằng “Không! Chúng tôi muốn anh làm chính xác những gì anh đang làm.” Giờ thì tôi đã ở một vị trí mà mọi thứ đã hòa hợp. Thật hay khi có một chút tự do.

Với anh tiếp theo sẽ là gì? Một chương trình truyền hình? Hay một cuốn sách?

Không, tôi không nghĩ mình sẽ phù hợp lắm cho truyền hình. Tôi rất thích những gì mình đang làm. Tôi đã nghỉ viết ZM khoảng 6 tháng sau World Cup 2014, nhưng tôi không hề có ý định bỏ rơi nó. Tôi thích viết lách nhiều thứ. Tôi thích tự chăm chút blog của mình, làm tin những trận tôi muốn, làm đồ họa những thứ tôi nghĩ ra. Nhìn chung sự kết hợp này tiêu tốn khá nhiều hơn gian, nhưng tôi vẫn thích làm như thế.

Liệu sẽ có ai khác lặp lại sự thành công của anh ở thời bây giờ không, hay Twitter đã thay đổi?

Tôi nghĩ thế. Tôi cho là 2010 là một thời điểm rất tuyệt để bắt đầu. Không có nhiều blog bóng đá lớn bởi rất nhiều người vẫn ngấu nghiến báo giấy và những kênh truyền thống, dĩ nhiên điều đó không có gì tệ cả. Nhưng tôi nghĩ vẫn có thể có một sự thành công tương tự. Thời đại bây giờ người ta có thể nổi tiếng chỉ sau một đêm trên internet. Giống như kiểu Arctic Monkeys(5) ấy, phải không? Họ được chú ý nhờ việc ném ra bài hát hoàn toàn miễn phí, trước khi được các đài phát thanh chú ý. Tôi vẫn nghĩ là hoàn toàn có thể, không chỉ riêng trong ngành báo chí, mà trong bất kỳ thứ gì. Nếu bạn có thể trưng sản phẩm của mình ra và được chú ý, bạn hoàn toàn có thể sống nhờ nó.

Liệu có một điều to tát gì về bóng đã sắp diễn ra không?

Tôi chắc chắn là có. Nhưng căn bản tôi chưa biết nó sẽ là cái gì. Tôi nghĩ sẽ có một nơi cho mọi người chia sẻ ảnh chụp trong các trận đấu. Tôi tìm thấy một vài tài khoản Flickr từ những người chụp ảnh trong các trận nghiệp dư và đó là những sản phẩm không thể tin được, cảnh đẹp đê mê. Tôi không biết liệu nó có trở thành một cái gì to tát không, nhưng tôi nghĩ các thợ ảnh vẫn chưa được ghi nhận xứng đáng. Chúng ta có đủ thứ công cụ đa phương tiện và giờ mọi người vẫn đang muốn đọc chữ, không hiểu nổi.

* * *

Chú thích:

(1) – David Pleat: Cựu cầu thủ, cựu HLV bóng đá người Anh. Sau khi giải nghệ, ông trở thành một bình luận viên truyền hình và thường xuyên viết báo cho tờ Telegraph.

(2) – Sean Ingle: Phóng viên, biên tập viên người Anh, làm cho tờ The Guardian.

(3) – Chalkboards: Tạm dịch là “Bảng đen”, tên một chuyên mục trên báo The Guardian, mục Bóng đá.

(4) – Zonal whatever: Tạm dịch là “Zonal gì gì đấy”.

(5) – Zonal marking: Phòng ngự khu vực.

(6) – Joey trong Friends: Một nhân vật chính trong một serie phim truyền hình nổi tiếng của Mỹ, có tính hình hài hước và hay giận dỗi.

* * *

Bài phỏng vấn gốc được thực hiện bởi trang web The Set Pieces (Twitter: @thesetpieces).

4231 thực hiện bản dịch bài phỏng vấn dưới sự đồng ý và hỗ trợ từ chủ bút của The Set Pieces là Iain Macintosh (Twitter: @iainmacintosh).

Các bạn có thể theo dõi Michael Cox trên mạng xã hội Twitter (@Zonal_Marking).

The Set Pieces

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^