Major League Soccer 2015: Vươn cao, vươn xa

bởi Tùng Trần ·

Giải bóng đá Nhà nghề Mỹ (Major League Soccer – MLS) mùa giải 2015 đã chính thức bắt đầu hôm nay bằng cặp đấu Los Angeles Galaxy – Chicago Fire với phần thắng 2-0 nghiêng về LA.

Với việc giải đấu ngày càng phát triển và có nhiều người theo dõi hơn, bài viết sẽ giới thiệu tổng thể về giải đấu 20 năm tuổi này – lịch sử, thể thức thi đấu cũng như các quy định và luật lệ liên quan khác.

Lịch sử

Áo đấu của các CLB ở những năm 1990

Để cạnh tranh quyền đăng cai World Cup 1994, LĐBĐ Mỹ quyết định thành lập một giải bóng đá chuyên nghiệp nhằm “phổ cập” kiến thức bóng đá cho người dân Mỹ, vốn chỉ quen với bóng chày, bóng bầu dục hay bóng rổ. Mùa giải đầu tiên diễn ra vào năm 1996 với 10 đội bóng:

  • Colorado Rapids
  • Columbus Crew
  • D.C. United
  • Dallas Burn (giờ là F.C. Dallas)
  • Kansas City Wiz (giờ là Sporting Kansas City)
  • Los Angeles Galaxy
  • New England Revolution
  • New York /New Jersey Metro Stars (giờ là New York Red Bulls)
  • San Jose Clash (giờ là San Jose Earthquakes)
  • Tampa Bay Mutiny (thuộc quyền quản lý của nhà Glazers, những người hiện đang là ông chủ của Manchester United)

Các cột mốc quan trọng khác:

  • 1998: Chicaco Fire và Miami Fusion gia nhập giải đấu. Chicago giành cả MLS Cup và US Open Cup năm đó.
  • 1999: Columbus xây dựng SVĐ riêng. Đây là SVĐ bóng đá chuyên nghiệp đầu tiên ở Mỹ, đánh dấu một bước tiến lớn của đội bóng này khi các đội còn lại vẫn phải dùng chung sân với các đội thể thao khác.
  • 2005: Việc giải đấu thua lỗ 250 triệu USD trong 5 năm đầu khiến Tampa Bay và Miami phải ngừng hoạt động để tránh lỗ nặng thêm. Song cũng trong năm đó, Chivas USA và Real Salt Lake gia nhập giải đấu.
  • 2006: San Jose Earthquakes di chuyển tới Houston và đổi tên thành Houston Dynamo.
  • 2007: David Beckham gia nhập Los Angeles Galaxy và mang tới khá nhiều thay đổi. Cũng trong năm đó, Toronto F.C. trở thành đội bóng Canada đầu tiên tham dự giải đấu.
  • 2008: San Jose tái tham dự MLS và kế thừa di sản của San Jose Earthquakes.
  • 2009: Seattle Sounders tham dự giải.
  • 2010: Philadelphia Union tham dự giải.
  • 2011: Portland Timbers và Vancouver Whitecaps (Canada) tham dự giải.
  • 2012: Montreal Impact là đội bóng Canada thứ ba gia nhập MLS.

Demsey

Từ năm 2013, làn sóng các cầu thủ Mỹ từng thi đấu và thành danh ở châu Âu quay trở lại với MLS được đánh dấu bằng việc Clint Dempsey gia nhập Seattle Sounders.

Chỉ một thời gian sau, những Michael Bradley (Toronto), Jozy Altidore (Toronto), Maurice Edu (Philadelphia), Jermaine Jones (New England) hay DaMarcus Beasley (Houston) đều nốt gót Dempsey hồi hương thi đấu. Đáng chú ý là những cái tên như Bradley (27) hay Altidore (25) vẫn đang ở độ tuổi “chín” của sự nghiệp.

Mùa giải 2015 cũng sẽ là mùa giải ra mắt của hai đội bóng New York City F.C. và Orlando City. New York City đã rất nhanh chóng có được những tên tuổi như David Villa, Frank Lampard hay Mix Diskerud, trong khi Orlando City đã và đang xây dựng một đội hình xung quanh đội trưởng Ricardo Kaka. Hai đội bóng này cùng với những ngôi sao họ có trong tay hứa hẹn sẽ nâng chất lượng giải đấu lên thêm một bậc.

Chivas USA, đội bóng cùng thành phố với Los Angeles Galaxy đã chính thức ngừng hoạt động ở mùa giải năm nay. Song, họ sẽ trở lại sau hai mùa giải nữa dưới cái tên Los Angeles Football Club.

Henry Nguyen

Ông Henry Nguyen (tên tiếng Việt: Nguyễn Bảo Hoàng, ngoài cùng bên phải), một trong những đồng sở hữu của LAFC

Thể thức thi đấu

MLS map

Bản đồ các CLB đang thi đấu tại MLS

Giải đấu hiện có 20 đội tham dự, kéo dài từ tháng Ba tới tháng Mười mỗi năm. Mỗi đội sẽ thi đấu 34 trận mỗi mùa. Vòng play-off để tranh MLS Cup sẽ diễn ra từ tháng Mười một đến giữa tháng Mười hai.

Bờ Đông Bờ Tây
Chicago Fire Colorado Rapids
Columbus Crew SC FC Dallas
D.C. United Houston Dynamo
Montreal Impact (Canada) LA Galaxy
New England Revolution Portland Timbers
New York City FC Real Salt Lake
New York Red Bulls San Jose Earthquakes
Orlando City SC Seattle Sounders FC
Philadelphia Union Sporting Kansas City
Toronto FC (Canada) Vancouver Whitecaps FC (Canada)
  • Giải đấu khu vực

Ở MLS 2015, 20 đội (19 đội ở mùa giải trước) được chia làm hai giải đấu ở hai khu vực: bờ Đông và bờ Tây nước Mỹ. Điều này cũng sẽ đồng nghĩa với việc thi đấu của các đội sẽ luôn không cân bằng với nhau (ví dụ ở bờ Tây, FC Dallas gặp Real Salt Lake ba lần ở mùa này, trong khi San Jose và Vancouver chỉ gặp nhau hai lần). Ở mỗi mùa giải, một đội bóng sẽ gặp đội ở khu vực đối diện 1 lần và gặp đội bóng cùng khu vực với mình 2 hoặc 3 lần.

Việc chia ra thành hai khu vực là bởi khoảng cách địa lý quá lớn giữa các đội bóng. Ví dụ, khoảng cách giữa Orlando (Florida) và Vancouver (Canada) là hơn 4 nghìn km, tương đương với hơn 12 tiếng trên máy bay cho chuyến bay hai chiều, cộng với thời gian chờ làm thủ tục ở sân bay, khách sạn, v.v.

Việc chia khu vực và sắp xếp lịch đấu “hơi” thiếu cân bằng sẽ đảm bảo tài chính cho các CLB cũng như tránh những màn tra tấn thể lực cho các cầu thủ.

  • Giai đoạn sau mùa giải (Post-season play-off)
MLS bracket 2014

Các nhánh đấu tại MLS Cup 2014

Nếu một đội bóng đứng đầu BXH sau khi mùa giải thông thường kết thúc với thành tích tốt nhất, họ sẽ nhận được phần thưởng là Supporters’ Shield. Ví dụ: Ở mùa giải 2014, D.C. United đứng đầu khu vực bờ Đông với 59 điểm, song Seattle Sounders đứng đầu khu vực bờ Tây với 64 điểm, và đội bóng tới từ Seattle là người giành được Supporters’s Shield.

Nhưng cao quý hơn cả vẫn là MLS Cup – danh hiệu hiện đang được LA Galaxy nắm giữ. CLB đến từ “Thành phố thiên thần” cũng là đội bóng thành công nhất tại MLS Cup khi đã 5 lần giành chức vô địch.

Donovan

Landon Donovan, trong thời khắc ăn mừng chức vô địch MLS 2014 (danh hiệu cuối cùng trong sự nghiệp)
Untitled2

Landon Donovan, trong thời khắc ăn mừng chức vô địch MLS 2014 (danh hiệu cuối cùng trong sự nghiệp)

MLS Cup được tổ chức khá giống với các giải đấu cúp, song cũng có những thay đổi nhất định để phù hợp với hoàn cảnh: 6 đội đứng đầu ở mỗi khu vực sẽ bước vào thi đấu MLS Cup. Sẽ có hai cặp đấu giữa các đội xếp thứ 4 – thứ 5 và thứ 3 – thứ 6 ở các khu vực. Đội có xếp hạng cao hơn sẽ là đội chủ nhà. Ở các cặp đấu này, đội hạt giống thấp nhất giành chiến thắng sẽ gặp đội đứng đầu khu vực, đội hạt giống thấp hơn tiếp theo sẽ gặp đội thứ nhì.

Ví dụ: nếu hai đội hạt giống thứ 4 và thứ 6 giành chiến thắng ở vòng đấu đầu tiên, thì ở vòng bán kết, đội hạt giống thứ 6 sẽ gặp đội hạt giống số 1. Trong khi đội hạt giống thứ 4 sẽ gặp đội hạt giống số 2.

Vòng bán kết và chung kết của khu vực sẽ thi đấu hai lượt trận đi-về và tính tổng tỉ số. Nếu sau 180 phút thi đấu hai đội vẫn có tỉ số hòa thì đội nào ghi được nhiều bàn thắng trên sân khách hơn sẽ giành quyền đi tiếp. Nếu vẫn có tỉ số hòa sau khi áp dụng luật bàn thắng sân khách, hai đội sẽ bước vào thi đấu hiệp phụ và đá penalty (nếu cần). Bàn thắng sân khác không áp dụng cho thời gian bù giờ.

Trận chung kết sẽ diễn ra giữa hai đội giành chiến thắng trong trận chung kết của khu vực.

  • Lamar Hunt Open Cup (Cúp Lamar Hunt)

Giải đấu có chiều dài 102 năm lịch sử này khá giống với FA Cup ở nước Anh: mọi đội bóng, cho dù là nghiệp dư, bán chuyên hay chuyên nghiệp, đều có thể tham gia thi đấu. Đội bóng giành chức vô địch sẽ có một suất ở CONCACAF Champions League.

Giải đấu được đặt tên theo Lamar Hunt, người đi tiên phong gây dựng cho nền bóng đá Mỹ. Ông là người thành lập Giải bóng đá Bắc Mỹ (North American Soccer League – NASL), tham gia đầu tư cho MLS, thành lập và sở hữu 3 CLB tại MLS khi giải đấu mới bắt đầu. LĐBĐ quyết định đặt tên giải đấu cũng như chiếc cúp vô địch theo tên ông vào năm 1999 như một sự tri ân với Lamar Hunt.

  • CONCACAF Champions League

Mỗi mùa giải có thể có nhiều nhất 5 đội bóng từ MLS tham gia CONCACAF Champions League (giải đấu tương đương với UEFA Champions League ở châu Âu). 3 đội bóng sẽ được tham gia nhờ vào thành tích của mùa bóng trước, một nhờ giành chức vô địch Lamar Hunt Open Cup, còn các đội bóng Canada của MLS sẽ đá phiên bản FA Cup của Canada, cho suất đá CONCACAF Champions League thứ 5.

Đội bóng MLS có thành tích tốt nhất tại CONCACAF Champions League là Real Salt Lake khi họ vào đến trận chung kết mùa giải 2010-11 và để thua Monterrey của Mexico với tỉ số 2-3. Ở mùa giải 2012-13, 2 đội bóng của MLS là Los Angeles Galaxy và Seattle Sounders phải dừng chân ở trận bán kết và chứng kiến một trận chung kết toàn Mexico giữa Monterrey và Santos Laguna (Monterrey thắng 4-2).

Quỹ lương và chuyển nhượng

Ở mùa giải 2014, mỗi đội bóng có quỹ lương là 3.1 triệu USD, và lương trung bình mỗi năm của mỗi cầu thủ rơi vào mức 387,500 đô-la Mỹ, tức nhỉnh hơn lương của các cầu thủ ở giải hạng 2 của Anh ($343,861) và kém mức trung bình ở Eredivisie của Hà Lan ($445,000) hay Liga MX của người hàng xóm Mexico ($418,000).

Việc có quỹ lương hạn chế như vậy là nhằm tránh việc tiêu xài hoang phí vào các cầu thủ đã có tuổi và không thu lại được số vốn bỏ ra, dẫn đến nợ nần và đóng cửa giải đấu – điều đã từng xảy ra với giải Bóng đá Bắc Mỹ (NASL) vào những năm 80 của thế kỉ trước.

Beckham LA Galaxy

Người đã thay đổi cả một giải bóng đá…

Khi David Beckham đến với MLS vào năm 2007, giải đấu đã quyết định thông qua “Luật Beckham” và cho phép mỗi đội bóng có thể kí hợp đồng với 3 cầu thủ nằm-ngoài-quỹ-lương (Designated Player – DP). Điều luật này đã giúp giải đấu thu hút được nhiều cầu thủ tài năng và tên tuổi hơn, như Sebastian Giovinco, David Villa, Thierry Henry, Kaka, Frank Lampard…

Nhưng cũng mang tới sự chênh lệch không tưởng về tiền lương. Các cầu thủ DP nhận được mức lương trung bình cao gấp 180 lần so với các cầu thủ bình thường. Trong năm 2014, riêng 29% quỹ lương của cả giải đấu được dùng để trả lương cho… 6 cầu thủ DP.

  • Chuyển nhượng cầu thủ

Khi thị trường chuyển nhượng mở cửa, 2 đội bóng có thể đổi cầu thủ lấy cầu thủ, hoặc lấy một suất cầu thủ nước ngoài (cho phép đội bóng đăng kí thêm một cầu thủ nước ngoài), hoặc lấy tiền (để bổ sung vào quỹ lương), hoặc lượt lấy cầu thủ (ở MLS Draft). Các cầu thủ rất ít khi có tiếng nói trong các thương vụ này.

 Câu hỏi thường gặp

MLS 2015 Logo

  • Tại sao không có việc lên/xuống hạng như các giải bóng đá khác?

Bởi hiện tại điều kiện tài chính không cho phép điều này diễn ra. Bởi lượng CĐV của các đội chưa thực sự nhiều, việc xuống hạng có thể làm giảm số lượng vé/áo đấu… bán ra, từ đó khiến CLB thất thu và có thể phải ngưng hoạt động. Chưa kể khoảng cách về trình độ và khả năng tài chính giữa các đội bóng ở MLS và NASL (tương đương với giải hạng nhất) vẫn là quá lớn. Có thể trong 10-15 năm tới, khi cả hai giải đấu đã phát triển ở một mức nhất định thì việc lên/xuống hạng có thể được thực hiện.

  • Tại sao giải đấu diễn ra từ tháng Ba tới tháng Mười?

Bởi trong khoảng thời gian từ tháng Mười hai tới tháng Một, vùng Đông bắc nước Mỹ thường phải gánh chịu những đợt bão tuyết không lớn thì nhỏ. Điều này cản trở việc cầu thủ tới sân tập luyện, CĐV tới sân xem các trận đấu và các đội bóng di chuyển để thi đấu.

Theo anh KP thì lịch thi đấu MLS còn bị chi phối lịch thi đấu của bộ môn được ưa chuộng nhất, American Football. Giải bóng bầu dục nhà nghề Mỹ bắt đầu vào tháng 8 và kéo dài đến tận tháng 1 và giành hết sự chú ý của công chúng. MLS buộc phải chờ tới tháng 3, để chỉ phải cạnh tranh với bóng chày. Bóng rổ (giải NBA) và hockey, hai bộ môn được ưa chuộng khác, cũng bắt đầu vào tháng 10 chứ không phải tháng 3, để tránh phải cạnh tranh.

  • MLS có phải là giải đấu dưỡng già cho các cầu thủ?

Khi Beckham mới đến với giải đấu và kéo theo các danh thủ khác thì câu trả lời sẽ là “Có”. Bởi lúc đó chất lượng giải đấu chưa cao, các ngôi sao sang Mỹ đá bóng chẳng khác gì nhận “việc nhẹ lương cao”. Còn hiện tại, bên cạnh một số đội bóng dựa dẫm vào những cái tên đã qua tuổi băm, thì có không ít những đội bóng đang trong giải đoạn trẻ hóa đội hình và cho các cầu thủ trẻ nhiều cơ hội hơn, ví dụ như Philly Union hay New England Revolution.

Lee Nguyen

***

<<Bài viết có tham khảo từ /u/FlapjackJackson và thread 2015 MLS Guide>>

Mọi thắc mắc khác về MLS, các bạn có thể comment ở phía dưới và mình sẽ trả lời tất cả (nếu phạm vi câu hỏi nằm trong khả năng trả lời của mình).

Trang Facebook của mình là TK Football/Soccer Statistics cũng sẽ liên tục cập nhật kết quả, tỉ số cùng các tin tức liên quan tới MLS.

 

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Tùng Trần
57 bài viết
“Blue”
Phát bóng lên ^