Alex tư duy, thế giới thay đổi, thế giới thay đổi, Alex tư duy (Phần 2)

bởi Du Đãng ·

Soi lại thành tích của Alex Ferguson với Man United tại Premier League:

  • Điểm số nhiều nhất: 1600 điểm (745 trận: 480 thắng, 160 hoà, 105 thua)
  • Kỷ lục số bàn thắng ghi được nhiều nhất: 1480 bàn.
  • Kỷ lục số trận đấu giữ sạch lưới nhiều nhất: 331 trận.
  • Kỷ lục số bàn thắng ghi được trung bình mỗi trận đấu nhiều nhất: 1.96 bàn/trận.
  • Kỷ lục số điểm đạt được trên sân nhà nhiều nhất: 901 điểm (373 trận: 279 thắng, 64 hoà, 30 thua)
  • Kỷ lục số điểm đạt được trên sân khách nhiều nhất: 699 điểm (372 trận: 201 thắng, 96 hoà và 75 thua)

Vậy thì ai đó hãy bước ra đây và nói với tôi rằng Fergie không giỏi chiến thuật đi! 

– Du Đãng, trong phần 1 của bài viết

Điểm khác biệt giữa Alex Ferguson và các HLV khác là dấu ấn chiến lược và chiến dịch của ông quá lớn, nó làm giảm đi áp lực chiến thuật trong từng trận đấu. Cần gì phải vò đầu bứt tóc trong mỗi cuối tuần khi mà chúng ta đã có cả một kế hoạch đồ sộ cho 5 năm, mười năm cho cả mùa giải trước khi nó bắt đầu.

Đó là lý do mà ông nói với các cầu thủ trước mỗi lần ra sân rằng “Hãy thoải mái thể hiện” thay vì cầm một cuốn sổ với đầy những ghi chép và bảo học trò phải làm thế này, phải làm thế kia. Dĩ nhiên, không có nghĩa Fergie không giỏi chiến thuật.

Sir Alex Ferguson Wayne Rooney

Trước hết chiến thuật không chỉ là sơ đồ, không chỉ là bố trí 3 hậu vệ, 5 tiền vệ và 2 tiền đạo. Nó là tổng hòa những biện pháp, phương án để triển khai lối chơi, đối phó với những tình huống phát sinh trên nền nguồn lực có hạn trước mỗi trận đấu. Điều kỳ lạ là nhiều người ca ngợi Alex vì khả năng liệu cơm gắp mắm, lắp ghép đội hình nhưng vẫn không thừa nhận khả năng chiến thuật của ông.

Đỉnh cao của chiến thuật không phải là dành chiến thắng với nguồn lực eo hẹp nhất sao? Chiến thắng 2-0 trước kình địch Arsenal với 7 hậu vệ trong đội hình, hay vượt qua chặng cam go khi trong tay không có lấy một hậu vệ thuần túy nào, mọi thứ đâu chỉ được giải thích bằng hai chữ may mắn?

Đôi khi chúng ta bị tung hỏa mù mà quên đi cách tư duy sơ đẳng nhất, nguồn lực là điểm đầu, mục tiêu là điểm cuối, kế hoạch chiến thuật là gạch nối hai điểm đó. Với mục tiêu nhất định, nguồn lực càng mạnh thì hàm lượng đóng góp cần thiết của chiến thuật càng nhỏ và ngược lại. Nôm na là càng nhiều cầu thủ ngôi sao không cần thiết lắm một chiến thuật xuất sắc để chiến thắng đối thủ dưới cơ.

Manchester United v Aston Villa - Premier League

Vào vấn đề chính, chiến thuật có thể được chia làm hai loại, chiến thuật chung và chiến thuật tình huống. Chiến thuật chung được cấu thành bởi ba yếu tố, sơ đồ chiến thuật, lối chơi, và nhiệm vụ của cầu thủ. Sơ đồ chiến thuật là sự quy định cơ bản về lượng cầu thủ có mặt trong một khu vực sân cùng thực hiện một nhiệm vụ chung (phòng ngự, tấn công biên, tổ chức tấn công, ghi bàn ….). Lối chơi là cách mà nhiệm vụ ấy được thực hiện, còn nó có được thực hiện một cách hoàn hảo và trên cả tuyệt vời hay không lại phụ thuộc vào cách mà huấn luyện viên hiểu và giao nhiệm vụ cho cầu thủ.

Chúng ta minh họa những lý thuyết trên băng một vụ cướp, toán cướp gồm 10 tên, trong đó có hai tên ngồi sẵn trên xe, hai tên đứng ở cổng, bốn tên đi vào ngân hàng, hai tên ngồi bên máy tính, đó chính là sơ đồ chiến thuật. Trong bốn tên đi vào, một tên quát tháo gây áp lực tâm lý, một tên tiếp cận thu ngân và gom tiền, một tên chỉa súng về phía con tin, một tên đứng quan sát các tình huống phát sinh, đó chính là nhiệm vụ. Bạo lực, súng ống là phong cách của toán cướp này, cũng giống như lối chơi của một đội bóng.

Alex không là người tiên phong trong việc đưa ra sơ đồ chiến thuật mới. Về lối chơi, như đã nói, đó là điểm mà các chiến lược làm giảm áp lực cho chiến thuật, lối chơi của Manchester United luôn được định hình trong từng giai đoạn chiến lược. Điểm nhấn của Ferguson chính là cách ông giao nhiệm vụ và khai thác năng lực của cầu thủ.

Thêm một mâu thuẫn nữa, nhiều người vẫn không công nhận khả năng chiến thuật của ông dù họ nói rằng Fergie có thể giúp các cầu thủ phát huy toàn bộ khả năng của mình. Một Wayne Rooney nhiều hờn dỗi chấp nhận hi sinh để trở thành hộ công xuất sắc, một Ryan Giggs được kéo vào đá ở trung tâm giúp cho anh vẫn duy trì sự đóng góp của mình cho CLB khi đã bước qua tuổi xế chiều.

Nếu người nhìn ra và kéo Andrea Pirlo về thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự là một gã hay hớm về chiến thuật thì quyết định kéo Michael Carrick về cùng vị trí đó nhưng giữ nhiệm vụ hóa giải tình huống và cầm trịch trận đấu của Alex cũng xứng đáng được tán dương như vậy. Hãy tiếp tục nhớ lại, hình dung trong tâm tưởng của bạn một Danny Welbeck thần thánh trong hai cuộc đụng độ với Real Madrid, một Park Ji Sung đã vô hiệu hóa Pirlo, một Rafael đã làm các tiền vệ cánh trứ danh câm lặng và một Antonio Valencia trở thành nỗi ám ảnh biên phải một thời.

Chỉ số ít cầu thủ rời United mà có thể thi đấu xuất sắc hơn những gì họ đã từng thể hiện tại Old Trafford. “Vì sao như vậy?” là mối băn khoăn của bạn từ lâu, nhưng câu trả lời lại luôn hiển hiện rằng chỉ có Alex mới có thể nói cho họ biết, họ giỏi ở điểm nào và đề nghị với họ nhưng phương án thích hợp.

Sir Alex Ferguson Cristiano Ronaldo

Trong một trận đấu sẽ có nhiều tình huống phát sinh nó đến từ sự tất nhiên của chiến thuật chung (một đội bóng chơi tấn công biên thì sẽ có nhiều tình huống phạt góc và ném biên, một đội chơi trung lộ thì sẽ có nhiều pha sút phạt ngoài vòng cấm…) và cũng đến đến từ sự ngẫu nhiên không mong đợi theo diễn biến của trận đấu.

Huấn luyện viên sẽ phải đưa ra bài vở cho các tình huống cố định và cũng phải lường trước và ứng biến nhanh khi sự không mong đợi xảy ra (tích cực lẫn tiêu cực), đó gọi là chiến thuật tình huống. Và bạn có thể thấy tính quyết định của nó không thua kém gì chiến thuật chung, nếu chiến thuật chung làm nên thế trận, chiến thuật tình huống sẽ kiểm soát mọi thứ và làm nên chiến thắng.

United của thập kỷ trước trở nên đáng sợ không hẳn nhờ những ngôi sao mà phần nhiều bởi sự lão luyện trong cách cầm nhịp trận đấu, họ lao lên tấn công phủ đầu, khi có bàn dẫn thì họ chơi thứ bóng chậm rãi, rình rập, khi đối phương đang hăng say tấn công thì họ lại âm thầm với nhưng đòn hồi mã thương. Họ thay đổi cách chơi theo bảng tỉ số nhuần nhuyễn như đã được lập trình.

Chẳng có phải may mắn gì đâu, phẩm chất cả đấy. Bạn sẽ phải rèn luyện nó trên sân tập. Chúng tôi tạo ra một trận đấu tập và nói rằng các anh đang thua 1-2, trận đấu còn 10 phút và các anh phải thắng. Họ sẽ phải làm sao đó đưa được sáu đường bóng vào vòng cấm, nếu là năm phút, họ sẽ phải đưa được bốn quả.

Cựu trợ lí của Sir Alex tại United, Rene Meulensteen đã trả lời như vậy khi được hỏi về những bàn thắng cuối trận của United. Rõ ràng đã có những sự giả định đặt ra và các phương án vạch sẵn.

Rene Meulensteen Sir Alex Ferguson

Rene Meulensteen và Sir Alex Ferguson.

Giống như mang hoa đi tặng gái vào ngày 8/3, bạn phải biết rằng cũng có những thằng trai như bạn làm điều tương tự với cô ta, vì thế cần tranh bị nón bảo hiểm. Khi chúng ta chấp nhận sự không mong đợi, có kế hoạch để đón chào nó, chúng ta là chủ cuộc chơi.

Thêm vào đó, khả năng đọc trận đấu kiệt xuất với những chỉ đạo kịp thời và quyết định thay người hợp lý của Fergie cũng là một minh chứng nữa cho thấy ông là bậc thầy về chiến thuật tình huống. Điểm đen duy nhất của Alex, cũng là của Quỷ Đỏ đó là khả năng chơi khi thiếu người, Jose Mourinho làm tốt điều này bao nhiều thì Alex lại tỏ ra thiếu nhạy bén trong tình cảnh đó bấy nhiêu.

Dĩ nhiên sự toàn mỹ không dễ dàng mà có, nhưng với khả năng vạch kế hoạch với nguồn lực nghèo nàn, khai thác triệt để tiềm năng cầu thủ và làm chủ các tình huống, từng đó đã đủ để Alex Ferguson không chỉ là nhà chiến lược đại tài, “tổng tư lệnh chiến dịch” lỗi lạc, mà còn là chiến thuật gia xuất chúng.

Tôi dùng từ xuất chúng đấy! Một lần nữa, ai đó hãy bước ra đây và nói không phải đi!

Sir Alex Ferguson

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Du Đãng
43 bài viết
“Thế giới này không đứng yên như ta muốn, nó luôn đổi thay như lẽ vốn dĩ, điều quan trọng là chúng ta có còn giữ được sự hồ hởi nguyên sơ hay trở nên chai lỳ sỏi đá.”
Phát bóng lên ^