Đầu tư trong bóng đá – Phần 2: Từ Red Bull đến Manchester City

bởi Việt Hùng ·

Bài viết này được lược dịch từ bài viết gốc của tác giả Stuart Reid trên trang Outside of the Boot cũng như chứa đựng vài nội dung do người dịch tìm hiểu.

Trong phần 1, chúng ta đã được biết thế nào là MCO (Multi-club ownership) và tham khảo mô hình làm bóng đá tuyệt vời của nhà Pozzo với Udinese, Granada và Watford. Trong phần 2 này, tác giả tiếp tục đào sâu hơn các ứng dụng của mô hình MCO, với Red Bull là một ví dụ kinh điển.

Red Bull đã chi phối bóng đá Áo thế nào?

Tháng 4/2005, đế chế nước giải khát và thể thao mạo hiểm Red Bull đã mua lại câu lạc bộ Austria Salzburg. Họ đổi tên đội thành Red Bull Salzburg và tên sân vận động thành Red Bull Arena. Với một lượng lớn các cổ động viên Salzburg, điều này quả thực không thể chấp nhận. Rất nhiều fan hâm mộ đã từ bỏ tình yêu với đội bóng, và một nhóm cổ động viên còn lập ra một đội bóng mới với cái tên cũ và giành quyền thăng hạng liên tiếp trong 4 mùa bóng đầu tiên. Đội hiện chơi ở giải hạng 3 của Áo và có số lượng cổ động viên mua vé vào sân khoảng 1,000 người/trận.

Bất chấp sự phản đối của các cổ động viên, Red Bull Salzburg đã gặt hái được nhiều thành công dưới thời các ông chủ mới, giành 5 chức vô địch trong 9 mùa bóng mà Red Bull nắm quyền, và về đích ở vị trí thứ hai trong 4 mùa còn lại. Sự hùng mạnh về tài chính của Red Bull là nhân tố chính đứng sau thành quả này; giải Bundesliga của Áo không phải là một giải đấu nổi tiếng về việc chi tiêu mạnh tay, và với việc chỉ có duy nhất một suất dự cúp C1 khiến cho Red Bull Salzburg dễ dàng thiết lập sự thống trị của mình với món tiền thưởng từ việc dự cúp châu Âu, gia tăng khoảng cách về trình độ so với các đội còn lại. Khoảng cách trên là khá rõ ràng, theo thống kê của trang transfermarkt.co.uk thì giá trị của Red Bull Salzburg là 53.15 triệu bảng – trong khi đội bóng có giá trị cao nhất trong phần còn lại chỉ là 18.7 triệu.

Với khoản đầu tư khổng lồ của Red Bull, Salzburg dễ dàng thống trị giải Bundesliga Áo (Ảnh: Sky Sports)

Với khoản đầu tư khổng lồ của Red Bull, Salzburg dễ dàng thống trị giải Bundesliga Áo (Ảnh: Sky Sports)

Không có dấu hiệu gì cho thấy sự thống trị của đội bóng này với bóng đá Áo sẽ dừng lại, ít nhất là trong ngắn hạn.

Những cuộc chinh phạt đa quốc gia

Tập đoàn Red Bull ngày càng dấn sâu vào sân chơi bóng đá khi một năm sau, năm 2006, họ mua lại New Jersey MetroStars. Một lần nữa họ lại đổi tên câu lạc bộ thành New York Red Bulls, còn sân vận động thì mãi tới năm 2010 câu lạc bộ mới chuyển sang sân mới Red Bull Arena. Điều đáng nói là đội bóng tới từ New York không phải là một thế lực như đại gia nước Áo, với chỉ hai lần đăng quang, và cả 2 lần họ đều thua trận playoff. Những cái tên lớn như Thierry Henry và Tim Cahill, cùng với sự lớn mạnh không ngừng của bóng đá tại Mỹ đã khiến lượng khán giả đến sân tăng thêm vài nghìn người mỗi năm, và tôi (tác giả) tin rằng sự hiện diện của họ sẽ không ngừng tăng lên trong những năm tiếp theo.

Câu lạc bộ mới nhất gia nhập đế chế Red Bull là RB Leipzig (tên cũ là SSV Markranstädt) được mua về mùa hè năm 2009. Ban đầu, SSV chơi ở giải hạng 5 của Đức và đặt mục tiêu lên chơi ở Bundesliga trong vòng 10 năm. Nửa chặng đường trôi qua và dường như họ đang thực hiện rất tốt kế hoạch trên. Họ giành quyền thăng hạng 3 trên 5 mùa giải và ở thời điểm của bài viết này đang đứng thứ 6 tại Bundesliga 2, cách 6 điểm so với ngôi đầu. Tuy nhiên “chặng đường trải bước trên hoa hồng, bàn chân cũng thấm đau vì những mũi gai”, một loạt những khó khăn đặt ra với đội bóng Đức.

Siêu sao người Pháp Thierry Henry trở thành một đại diện thương hiệu của Red Bull trong màu áo RB Metrostars(Ảnh: BBC)

Siêu sao người Pháp Thierry Henry trở thành một đại diện thương hiệu của Red Bull trong màu áo New York Red Bulls (Ảnh: BBC)

Những khó khăn ấy không đến từ phía người hâm mộ (trừ một sự cố “nho nhỏ” là mặt cỏ sân bóng của Leipzig đã bị tổn hại nghiêm trọng với thuốc diệt cỏ dại !), vì đa số cổ động viên đều nhất trí rằng bóng đá Leipzig cần được tiếp thêm sức mạnh. Không, sự phản đối đó đến từ các CLB khác, hơn 10 CLB đã lập ra một chiến dịch nhằm tước quyền chơi bóng ở Bundesliga 2 của RB Leipzig.

Xa hơn nữa, Red Bull còn sở hữu 2 CLB nữa, một ở Brazil và một ở Ghana (được đặt tên là Red Bull Brasil và Red Bull Ghana). Thu lợi tài chính từ các CLB này gần như là không khả thi, và các đội bóng này dường như để phục vụ cộng đồng nhiều hơn, chính vì thế tôi sẽ không tập trung nhiều vào 2 CLB này. Tuy vậy họ vẫn có vai trò nhất định trong kế hoạch lớn của Red Bull trong vấn đề tuyển trạch và chiêu mộ. Nếu Red Bull có thể tìm ra một cầu thủ đáng giá triệu bảng từ cơ sở của họ tại Brazil và Ghana thì điều đó sẽ rất đáng để mạo hiểm một phen.

Red Bull và Pozzo – Giống mà không giống

Red Bull bắt đầu chuyển các cầu thủ giữa các CLB của họ như nhà Pozzo, nhưng không trên quy mô lớn – 4 cầu thủ Red Bull Salzburg chuyển đến RB Leipzig trong 5 mùa giải qua. Thay vào đó, họ sử dụng sự hiểu biết của các CLB về nước bản địa để mua cầu thủ khi cần (Leipzig đã mua 2 cầu thủ từ Rapid Vienna mùa hè vừa rồi) và bắt đầu tìm kiếm những tài năng trẻ hơn là những cái tên thành danh. Ralf Rangnick, giám đốc thể thao của RB Leipzig và Red Bull Salzburg gần đây từng đề cập rằng hầu hết các cầu thủ mà họ đang trinh sát có độ tuổi từ 17-23.

Mặc dù vậy, Red Bull không xây dựng mô hình giống với nhà Pozzo. Có thể dễ dàng nhận thấy họ không thu được khoản lợi nhuận lớn từ chuyển nhượng, mà chỉ là hành động nhằm quảng bá hình ảnh.Với tiềm lực tài chính khủng khiếp của mình, việc tạo lập một mạng lưới trinh sát viên lớn là rất dễ dàng, đặc biệt là việc họ đã có sẵn mạng lưới đa quốc gia. Với việc họ không cần phải lo lắng về tài chính, không khó để họ có thể mua về một lượng lớn cầu thủ tài năng, từ đó có thể đưa Leipzig lên Bundesliga và duy trì sự thống trị của Salzburg, cũng như tạo ra khả năng vô địch MLS lần đầu tiên trong lịch sử New York Red Bulls. Những cầu thủ không đủ trình độ để chơi ở những giải đấu hàng đầu sẽ chuyển tới mục tiêu tiếp theo của họ.

Dễ dàng nhận thấy Red Bull đang dùng bóng đá chủ yếu để quảng bá thương hiệu (Ảnh: Red Bull Academies)

Dễ dàng nhận thấy Red Bull đang dùng bóng đá chủ yếu để quảng bá thương hiệu (Ảnh: Red Bull Academies)

Tất nhiên, họ hoàn toàn có khả năng mở rộng mô hình này, và tôi nghĩ rằng sở hữu một câu lạc bộ ở mọi nền bóng đá phát triển là mục tiêu của họ. Việc họ có thể đổi tên đội bóng hay không có thể sẽ quyết định tương lai của họ ở một số quốc gia, nhất là ở Anh khi chủ sở hữu Hull Assem Allam không thể đổi tên Hull City thành Hull City Tigers. Nếu một nỗ lực như vậy bị dập tắt thì tôi nghĩ rằng sẽ khó để Red Bull Reading hay một thứ gì đó đại loại như vậy được thông qua, mặc dù vậy như họ đã làm với RB Leipzig, tôi sẽ không ngạc nhiên nếu họ tìm ra một lỗ hổng trong luật (RB không chính thức tượng trưng cho Red Bull, nó là viết tắt của RasenBallsport, tiếng Đức nghĩa là “thể thao sân cỏ” bởi vì Bundesliga nghiêm cấm quảng cáo).

Những trường hợp khác

Những trường hợp nêu trên không phải là những ví dụ duy nhất về MCO trong bóng đá. Chủ sở hữu Man City Sheikh Mansour bin Zayed Al Nahyan đã sáng lập nên “City Football Group”, công ty cần được chú ý ngay từ bây giờ. Manchester City chắc chắn sẽ là ưu tiên chính của họ, khi mà hàng tấn tiền đã được bơm vào đội bóng này với tham vọng biến nó trở thành một trong những đội bóng hàng đầu thế giới.

Họ đang mở rộng sự độc quyền ấy với việc thành lập New York City F.C và Melbourne City F.C, hai đội bóng ở hai quốc gia mà bóng đá ngày càng trở nên nổi tiếng, và họ chắc chắn sẽ được hưởng lợi từ các tài năng trẻ tới từ các quốc gia này trong tương lai. Đây thật sự là một thay đổi lớn so với thời kì trước đó khi họ mua cầu thủ với cái giá không thể tưởng tượng được (tính từ mùa 08/09 họ đã chi hơn 1 tỉ bảng mua sắm cầu thủ) và thể hiện sự thay đổi với việc nuôi dưỡng, khuyến khích các tài năng trẻ.

David Villa đã gia nhập Melbourne City FC, và sau đó sẽ là Manchester City? (Ảnh: mcfc.co.uk)

David Villa đã gia nhập Melbourne City FC, và sau đó sẽ là Manchester City? (Ảnh: mcfc.co.uk)

Hợp tác với FA và học viện Right to Dream ở Ghana sẽ cho phép họ có quyền tiếp cận đầu tiên với bất kì cầu thủ tài năng nào tới từ khu vực đó, và các thỏa thuận khác cũng đang được xúc tiến với một vài câu lạc bộ như Sporting Lisbon. Một sân tập mới trị giá hơn 200 triệu bảng với cơ sở vật chất hàng đầu, nơi mà tất cả đội trẻ của Man City tập luyện sẽ là một nhân tố lôi kéo các tài năng trẻ tới với nửa xanh thành Manchester.

Tương lai cho các MCO

Tôi tin rằng số lượng các MCO sẽ tăng nhanh trong những năm tiếp theo, hoặc là các doanh nhân nuôi dưỡng các tài năng trẻ để bán hoặc để tăng cường sức mạnh (như City Group hay nhà Pozzo), hoặc là một hoạt động nhằm quảng bá hình ảnh (như Red Bull). Đó là bước đi rất logic về mặt thương mại, đặc biệt khi mà thành quả nếu thực hiện tốt là vô cùng to lớn.

Sự phát triển các MCO cũng sẽ làm tăng giá trị chuyển nhượng. Ngày càng nhiều các câu lạc bộ gửi các trinh sát viên về các vùng xa xôi hẻo lánh để tìm kiếm tài năng trẻ. Họ thà chi một tài năng 14-17 tuổi với mức phí nhỏ hơn là chi cả triệu cho một vụ chuyển nhượng nếu sau này các tài năng đó thành công. Tuy nhiên rất khó để một tài năng mới nổi có thể chơi bóng đá ở cấp độ cao nhất được ngay, họ sẽ thường được đẩy đi cho mượn, nhưng chất lượng huấn luyện viên và cơ hội vẫn có thể bị hạn chế. Nếu họ được cho mượn ở một đội hạng dưới cùng một chủ sở hữu thì toàn bộ việc này sẽ vẫn nằm trong tầm kiểm soát, và sự phát triển của họ sẽ được theo dõi kĩ càng.

Hoàng Anh Attapeu hiện đang dẫn đầu giải VĐQG Lào, trong khi Hoàng Anh Gia Lai đang ngụp lặn ở vị trí thứ 11 V-League (Ảnh: Zing.vn)

Hoàng Anh Attapeu hiện đang dẫn đầu giải VĐQG Lào, trong khi Hoàng Anh Gia Lai đang ngụp lặn ở vị trí thứ 11 V-League (Ảnh: Zing.vn)

Các tập đoàn cũng sẽ đầu tư ngày càng nhiều vào bóng đá, và tôi không nghi ngờ gì về việc trong 3 năm tới đấy, sẽ có ít nhất một công ty theo bước Red Bull, sức mạnh tài chính của nhiều tập đoàn là nguồn lực chính thúc đẩy họ đầu tư vào bóng đá như là một hình thức quảng cáo.

Vấn đề duy nhất là việc nhiều doanh nhân không có cái nhìn rõ ràng về thứ mà họ chuẩn bị đầu tư, giết chết cộng đồng người hâm mộ vốn đã rất nhỏ ở các giải thấp. Đổi tên một câu lạc bộ cũng là một hành động cay đắng với nhiều người, vì việc đổi tên cũng sẽ phá hủy di sản và lịch sử của một đội bóng.

Có một điều chắc chắn rằng, các MCO vẫn sẽ tồn tại và phát triển.

Bạn có biết?

Trên đây là câu chuyện về MCO của bóng đá thế giới, còn với Việt Nam, nhiều ông bầu cũng bắt đầu tạo ra các MCO, đặc biệt là ở Lào.

Bầu Đức của Hoàng Anh Gia Lai đã lập ra đội Hoàng Anh Attapeu và nhiều cầu thủ như Trần Vũ, Kiều Thanh Liêm, Tạ Thái Học,… được bầu Đức cho Hoàng Anh Attapeu mượn. Với chất lượng cầu thủ vượt trội, Hoàng Anh Attapeu đã vô địch Lao Premier League năm 2014.

Bầu Hiển, sau vụ lùm xùm Hà Nội T&T và SHB Đà Nẵng cũng chuyển hướng đầu tư sang bóng đá Lào, với việc mua lại câu lạc bộ Champasak và đổi tên thành SHB Vientiane, nơi mà cựu tuyển thủ U19 Nguyễn Xuân Nam được các CĐV Lào gọi là “ngôi sao Đông Nam Á” với vị trí thứ 2 trong danh sách vua phá lưới.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Việt Hùng
9 bài viết
“A match finishes in 90 minutes, but life goes on.”
Phát bóng lên ^