Méo mó cùng 4-1-4-1 và Brendan Rodgers

bởi KP ·

4-1-2-3 hay 4-1-4-1 là một sơ đồ chiến thuật hiện đại, được sử dụng rất phổ biến bởi các CLB bóng đá lớn tại Châu Âu.

Chắc ít ai biết, một phiên bản mới của sơ đồ này vừa được ra đời. Không phải từ bộ não của các triết gia, các chiến thuật gia lừng danh của bóng đá đương đại. Không phải Marcelo Bielsa, Carlo Ancelotti hay Louis Van Gaal, mà là tiểu bối Brendan Rodgers của một Liverpool đang khốn khó.

Trong cái khó luôn ló cái khôn cho Rodgers. Ông làm mới 4-1-4-1 qua một tiền vệ trụ thứ hai – Emre Can, vốn chỉ xuất hiện khi Liverpool FC cầm bóng tấn công. Còn khi phòng ngự, Rodgers “giấu” Can ở vị trí hậu vệ cánh phải. Hình chụp của Mihail Vladimirov là từ trận WBA nhưng trước Hull, Liverpool cũng triển khai y như vậy, chỉ thay Steven Gerrard bằng Joe Allen.

LFC-positional-matrix

Ảnh: Mihail Vladimirov – Tomkins Times

 

Trên giấy tờ thì Gerrard/Allen đá trụ nhưng Gerrard/Allen khi cần sẽ lùi về đá trung vệ, đẩy Martin Skrtel lệch phải, trong khi Dejan Lovren và Glen Johnson vẫn giữ nguyên vị trí. Jordon Ibe khi thấy Can bắt đầu cắt vào trung tuyến thì anh cũng hạn chế băng lên để hỗ trợ phòng ngự cùng Skrtel.

Can không phải là cầu thủ duy nhất linh hoạt ở trung tuyến trong sơ đồ này. Philippe Coutinho  cũng thường xuyên lùi sâu về phần sân nhà để lấy bóng, đá như một tiền vệ trung tâm thay vì một hộ công thuần tuý. Sơ đồ này có lợi cho Jordan Henderson nhất khi mà anh thường xuyên được dâng cao do việc đeo bám phòng ngự đã có Can hoặc Allen bọc lót.

Kiểu đá 4-1-4-1 méo mó này có thể là mới nhưng 4-1-4-1 thì không vì nó từ lâu đã được Pep Guardiola đặt lên bản đồ chiến thuật bóng đá thế giới. Rodgers chắc chắn đã chăm chú dõi mắt quan sát cách Barcelona của Pep xé toang Manchester Utd Sir Alex Ferguson một cách từ từ, từ từ… trong trận chung kết Champions League năm 2009. Người ta biết Rodgers tôn sùng Pep Guardiola và triết lý của ông ta vì họ đã nghe mòn tai cái câu “nếu bạn cầm bóng thì bạn có 70% xác suất giành chiến thắng” từ chính cửa miệng Rodgers trong suốt mùa đầu ông ra mắt Premier League cùng Swansea và sáu tháng sau khi trở thành HLV của Liverpool.

Liverpool của Rodgers muốn đá giống các đội bóng của Pep không chỉ về hình thức mà còn cả lối chơi. Trước cả WBA lẫn Hull, Liverpool đều tiếp cận trận đấu một cách rất chậm rãi, kiên nhẫn, nếu không nói thẳng ra là rề rà.

Đáng tiếc cho Rodgers là trong khi Pep luôn có trong tay những học trò thuộc hàng cao thủ với khả năng linh hoạt di chuyển và ý thức chiến thuật sắc bén thì Rodgers lại bị dính với hầu hết các cầu thủ gốc Anh, có sức (Henderson), có tốc độ (Sterling) nhưng mộc mạc, sơ sài về giác quan chiến thuật. Những Henderson, Sterling, hay Ibe chỉ loay hoay tới vòng cấm địa của đối thủ là hết sạch ý tưởng.

Ảnh: bongdaso.com

Ảnh: bongdaso.com

Barcelona của Pep thăng hoa là nhờ khả năng làm bóng ưu việt, liên tục xử lý và “cắm trại” ở phần sân đối phương. Khi mất bóng, các học trò của Pep Guardiola sẽ nhanh chóng lấy lại bóng nhờ khả năng pressing dâng cao của một trong số ba tiền vệ, tiền vệ cánh và hậu vệ cánh. Kiểu đá pressing nói trên là dấu hiệu của một đội bóng tràn trề thể lực và sự tự tin. Tự tin là nếu trung tuyến gây sức ép thất bại, hàng phòng ngự, cụ thể là cặp trung vệ và  tiền vệ trụ, vẫn đủ khả năng đối phó khi đối thủ dồn lên tận dụng khoảng trống do việc pressing không thành công bỏ lại.

4141_guardiola_press_medium

Ảnh: Ryan Cowper – Bavarian Football Works.

Lại nói đến những gì Pep có và những gì Rodgers không: “tự tin” và “phòng ngự” chưa từng là hai từ đi với “Liverpool” của Rodgers trong cùng một câu.

Người Ý cũng biết chơi bóng đầu óc nhưng Mario Balotelli thì không. Anh chàng này lười di chuyển. Trong hình của Vladimirov, chỉ có mỗi Balotelli và thủ môn Mignolet là không có mũi tên chỉ hướng nào. Thực ra Balotelli có di chuyển nhưng anh đi ngược hướng của tiền đạo cắm, đi về hướng trung tuyến để dẫm lên chân của Henderson và Coutinho. Rodgers hiện thời có một ý tưởng hay nhưng chỉ có hai cây cọ tốt là Can, cầu thủ Đức, và Coutinho, cầu thủ người Brazil để vẽ vời.

Kết cục của Rodgers có thế nào sau mùa giải này thì cũng phải công nhận, ông là một HLV rất miệt mài, tìm tòi chiến thuật. Mùa trước ông khởi đầu đá 4-2-3-1 xong chuyển sang 5-3-2 khi thừa mứa trung vệ chơi tốt là Daniel Agger, Kolo Toure, Martin Skrtel, và Mamadou Sakho. 5-3-2 khi đó cũng có sự thu xếp để gieo mầm cho cặp song sát SAS của 4-4-2 kim cương sau này. Gerrard được vào đội hình xuất sắc nhất mùa trước cũng là nhờ bước đột phá của 4-4-2 kim cương. Mùa giải này, Rodgers không giấu vẻ tự hào khi ông nghĩ ra 3-4-3 để cứu Liverpool khỏi một cuối năm 2014 bết bát. Thay vì Gerrard và SAS thì Rodgers cho ra đời trung vệ Emre Can và tiền đạo Sterling. Thua Arsenal, thua Manchester Utd, bây giờ Liverpool đá 4-1-2-3 méo theo kiểu Guardiola.

Ảnh: Liverpoolecho

Ảnh: Liverpoolecho

Liệu bóng đá có đang nhìn thấy một triết gia chiến thuật của tương lai?

Nếu ai là fan trung lập, việc quan sát Rodgers từ góc độ chiến thuật thuần tuý ắt hẳn sẽ mang lại nhiều sự thích thú. Như một món quà, Rodgers luôn khiến người ta phải ngạc nhiên. Tất nhiên, nếu là fan Liverpool, bạn sẽ không thể vui nổi vì những sản phẩm chiến thuật mới của Rodgers thường đi cùng Liverpool trong những lúc bấn loạn nhất.

Ai cũng có thể có một ý tưởng hay nhưng chỉ có những kẻ có thể biến ý tưởng thành công thức thành công mới được quyền lên tiếng. Đó là lẽ đời nhưng tôi tin sẽ có nhiều thành tựu hơn trên thế giới này nếu như những ý tưởng mới không ngay lập tức bị chà đạp, vùi dập mà được công nhận, động viên trong những ngày đầu. Thành công không chỉ lớn lên từ tài năng mà còn từ những chia sẻ, ủng hộ khi thất bại.

Trong lúc hầu hết tập thể Liverpool đang hô hào chống lại Rodgers thì bạn đọc hãy dành cho ông ta một chút cảm thông vì ít ra ông ta chưa đầu hàng. Có thể Liverpool muốn nhiều hơn thế nhưng chúng ta luôn luôn có sự lựa chọn giữa chỉ trích, chửi bới hoặc là bớt đi một lời, bình tĩnh quan sát nỗ lực một cách trung lập, thay vì là một phần thừa thãi của sự tiêu cực.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
KP
43 bài viết
“LiverpoolFC Vietnam Community. Facebook: @kpham.lfc”
Phát bóng lên ^