Điểm nhấn chiến thuật bán kết Champions League: Kim cương chiến thắng, kim cương thất bại

bởi Dũng Lê ·

Hai viên “kim cương” đã xuất hiện trong hai trận lượt đi bán kết Champions League 2014-15, nhưng kết quả hoàn toàn khác nhau. Juventus giành chiến thắng trước Real Madrid, trong khi đó Bayern Munich thất bại.

Juventus 2-1 Real Madrid: Vidal bá đạo, Ancelotti sai lầm

Juventus Real Madrid 05-2015

Mô hình chiến thuật của trận đấu – Ảnh: footballtactics.net

Đúng như dự đoán, Max Allegri đưa vào sân sơ đồ 4-4-2 kim cương với Stefano Sturaro chơi ở vị trí cạnh trái thay cho Paul Pogba. Sự nhiệt huyết, nền tảng thể lực và khả năng càn lướt tốt đã giúp cho cầu thủ này tạo ra nhiều ấn tượng trong thời gian qua.

Bên phía Real, Carlo Ancelotti tạo ra một bất ngờ nho nhỏ khi không để Javier Hernandez – đang có phong độ cực cao – đá chính. Thay vào đó, ông ghép hàng công với Gareth Bale và Cristiano Ronaldo dẫn đầu. Tuyến hai gồm Isco ở cánh trái, James Rodriguez ở cánh phải. Sergio Ramos tiếp tục chơi ở hàng tiền vệ, bên cạnh Toni Kroos.

Một điểm đáng chú ý trong cách vận hành sơ đồ của Juventus là vai trò của tiền vệ Arturo Vidal. Vốn được biết đến như một cỗ máy càn quét với nền tảng thể lực bất tận, Vidal đã chứng minh vì sao trong khoảng 3 năm qua, các nhà chuyên môn thường đánh giá anh như một trong những tiền vệ xuất sắc nhất.

Quay lại trận đấu giữa Borussia Dortmund gặp Juventus tại vòng 16 đội, cũng với sơ đồ 4-4-2 kim cương, thầy trò Max Allegri đã gặp rất nhiều khó khăn do việc không có người để thực sự kiểm soát hai hậu vệ biên của đối thủ.

Ở trận đấu này, ông đã đưa ra một giải pháp tương đối sáng tạo và… liều lĩnh. Stefano Sturaro và Claudio Marchisio – hai tiền vệ chơi ở hai cạnh của kim cương trung tuyến Juve – sẵn sàng ôm sát ra biên khi phòng thủ. Về cơ bản, họ chơi như những tiền vệ cánh ở thời điểm bóng đang trong chân đối thủ ở cánh của mình.

Marchisio heatmap vs Real Madrid 05-2015

Bản đồ nhiệt của Marchisio trước Juventus – Ảnh: Squawka
Juventus Real Madrid 05-2015 1

Giả định một tình huống Real tấn công cánh trái, Marcelo cầm bóng dâng cao – Ảnh: footballtactics.net

Về cơ bản, cách làm này không phải không có nhược điểm, bởi khoảng cách giữa Marchisio và tiền vệ ở đáy kim cương – Pirlo – sẽ bị kéo giãn.

Đây chính là thời điểm mà Vidal cho thấy sự khủng khiếp của anh. Cũng với biểu đồ mô tả ví dụ nói trên, Vidal sẽ một công che khuất những điểm yếu. Anh sẽ trở thành người trám vào khoảng trống trải giữa Marchisio và Pirlo. Anh cũng sẽ trở thành người áp sát các tiền vệ ở giữa sân nếu Marcelo nhả bóng ra. Cánh đối diện của Real cũng gặp vấn đề tương tự khi tấn công. Khối lượng vận động khủng khiếp của Vidal đã khỏa lấp hoàn toàn các khoảng trống của sơ đồ chiến thuật.

So với cánh trái, có thể nói rằng cánh phải của Real đã hoạt động không thực sự hiệu quả. Ở đây, vấn đề chủ yếu nằm ở cách chơi của Isco. Nếu như James Rodriguez thi đấu không có gì đặc biệt – như một tiền vệ cánh phải (lệch kèo trái) thông thường – thì Isco thường xuyên lùi lại mỗi khi Marcelo dâng cao. Điều này giúp hậu vệ người Brazil có thêm lựa chọn chuyền bóng trong trường hợp không thể tiến lên. Cũng có thể do Cristiano Ronaldo thường xuyên đứng lệch hẳn sang biên trái mỗi khi Real tổ chức tấn công nên Isco buộc phải di chuyển, tránh dẫm chân. Đã có thời điểm, Real chơi như thể với sơ đồ 4-3-3 khi Gareth Bale cắm chính giữa, Ronaldo lệch trái, James lệch phải, hàng tiền vệ trung tâm ba người gồm Toni Kroos – Sergio Ramos – Isco.

Nhìn chung, điều này đã tạo ra sự trôi chảy tạm thời trong lối chơi của Real, cho tới thời điểm Carlo Ancelotti thay Isco khỏi sân trong hiệp hai. Có thể nói đây là một quyết định gây bất ngờ. Real đã mất đi chất xúc tác mềm mại này. Và cũng không nên quên rằng trong hiệp một, khi có Isco, họ cũng không thể tạo ra khó khăn thực sự cho Juve.

Có thể coi rằng Ancelotti đã sai lầm khi đưa Javier Hernandez vào sân, đẩy James sang trái và đẩy Bale về cánh phải. Sự mềm mại theo phong cách “lùi một bước, tiến hai bước” của Isco đã biến mất. Dĩ nhiên James đã chơi không hề tồi trong trận này, nhưng anh và Bale đều không có phong cách giống như Isco.

Isco chances created vs Juventus 05 2015

Isco tạo ra 3/9 cơ hội của Real trong trận này sau 63 phút thi đấu. Chú ý, hai trong số này từ rất xa khung thành đối thủ – Ảnh: Squawka

Barcelona 3-0 Bayern Munich: Guardiola cố lắm rồi, nhưng Messi…

Ngay từ khi trận đấu chưa bắt đầu, tất cả đều đã hiểu rằng Barcelona đang là đội cửa trên. Họ có đội hình ổn định, sơ đồ cố định và một đội hình chính đang có phong độ rất cao. Trong khi đó Bayern loay hoay với nhiều sơ đồ, lực lượng sứt mẻ và vừa thua ngay cuối tuần trước đó tại Bundesliga.

Mọi người đã hướng sự chú ý vào Guardiola và theo dõi xem liệu ông sẽ đưa ra quyết định gì về chiến thuật. Không bõ công chờ đợi, Pep đã gây bất ngờ trong đội hình xuất phát. Một sơ đồ 3-5-2 được dựng ra. Rafinha – hậu vệ phải người Brazil – được xếp đá lệch trái trong ba trung vệ dưới cùng.

Barcelona Bayern Munich 05 2015

Mô hình chiến thuật của trận đấu – Ảnh: footballtactics.net

Tuy nhiên, đội bóng của Pep đã gặp rất nhiều khó khăn trong việc đối đầu ở hai tuyến dưới. Nếu như hàng hậu vệ liên tục đối đầu với các tình huống 1-đối-1 đáng sợ (MSN, đùa à?) thì hàng tiền vệ gặp rất nhiều khó khăn trong việc kiểm soát tình hình.

Lý do nằm ở cách di chuyển của bộ đôi Lionel Messi – Ivan Rakitic. Trên lý thuyết, Messi đá tiền đạo phải, nhưng anh thường bó sâu vào giữa sân. Ngược lại, Rakitic chơi ở giữa sân nhưng cũng thường xuyên di chuyển vào cánh phải – đúng vào khoảng trống mà Messi để lại.

Rakitic heatmap vs Bayern Munich 05-2015

Bản đồ nhiệt của Rakitic trong trận đấu gặp Bayern vừa rồi – Ảnh: Squawka

Dĩ nhiên đây không hẳn là một cách di chuyển kết hợp quá lạ lẫm hay bất ngờ với các CĐV Barcelona. Tuy nhiên Pep dường như đã không lường được hết việc này. Ví dụ, Bernat có thể lùi lại khỏa lấp chỗ trống (điều thường xảy ra nhất trong trận) nhưng như vậy Daniel Alves sẽ thoải mái dâng cao.

Câu hỏi đặt ra là vai trò của Bastian Schweinsteiger thì sao? Anh là người trực tiếp “dẫm chân” Rakitic, trên lý thuyết. Tuy nhiên Schweini thường xuyên bị kéo theo Sergio Busquets do một lý do rất đơn giản: không ai ngăn cản trực tiếp vai trò của cầu thủ này.

Tóm lại, Bayern liên tục rơi vào tình trạng bị lấn lướt về số người ở giữa sân. Xabi Alonso liên tục dâng lên hỗ trợ tranh chấp, kèm người nhưng điều này dẫn đến khả năng lớn là tuyến dưới cùng rơi vào cuộc chơi đối đầu trực tiếp từng vị trí với bộ ba MSN.

Barcelona Bayern Munich 05 2015 1

Cân bằng người tuyến giữa thì tuyến sau lại nguy hiểm – Ảnh: footballtactics.net

Đây chính là lý do vì sao chúng ta thường xuyên thấy những pha phất dài của Barca từ hai trung vệ qua đầu hàng tiền vệ Bayern cho bộ ba tiền đạo phía trên. Đó là cách chuyển tiếp đơn giản nhất để tránh khỏi tranh chấp ở giữa sân, lại tận dụng khả năng 1-đối-1 kinh hoàng của MSN.

Pep hẳn đã nhận ra điều này. Ở khoảng phút thứ 15, máy quay đã bắt hình ông gọi đội trưởng Philipp Lahm và giờ 4 ngón tay. Đó là thời điểm Bayern xoay sang sơ đồ 4-4-2 kim cương dễ hiểu hơn: Thiago rời cánh phải trở về vai trung tâm; Rafinha lại là hậu vệ phải, Schweinsteiger được đẩy lên cao nhất hàng tiền vệ.

Barcelona Bayern Munich 05 2015 2

Bayern đổi sang sơ đồ 4-4-2 kim cương sau 15 phút thi đấu – Ảnh: footballtactics.net

Với quyết định này, Pep đã chấp nhận thả lỏng Jordi Alba và Dani Alves, tuy nhiên ông giành lại được sự kiểm soát ở trung tuyến khi cả ba tiền vệ của Barca dễ trở nên khống chế hơn. Ở tuyến dưới, Rafinha và Bernat rất cố gắng theo sát Neymar và Messi. Họ cũng đã thể hiện được năng lượng đáng nể khi sẵn sàng lao ra biên khi hậu vệ đối thủ dâng cao. Guardiola không có một Vidal đầy năng lượng mà chỉ có một Schweinsteiger đã cùn mòn vì thời gian và chấn thương, nên ông không thể phòng ngự chủ động hoàn toàn như Juventus trước Real Madrid.

Không thể phủ nhận rằng Bayern dần tìm lại được sự chủ động tương đương đối thủ, thể hiện trong suốt giai đoạn đầu hiệp hai. Nhưng họ lại gặp một vấn đề khác: không đủ người để tấn công nhanh. So với sơ đồ 3-5-2 ban đầu, sự hỗ trợ từ Bernat và Rafinha ở hai biên coi như đã mất. Bayern hoặc buộc phải tổ chức tấn công từ từ, hoặc liên tục mất bóng trong những tình huống Robert Lewandowski và Thomas Mueller tự mình đột phá. Dĩ nhiên ai cũng hiểu, Mueller và Lewandowski không phải những chân rê dắt tài tình nhất. Mario Goetze được đưa vào sân phút thứ 79 để thay trực tiếp Mueller – quá muộn.

Sau cùng, khi không thể tấn công thì Bayern đã phải trả giá. Messi kết liễu họ với 3 pha xử lý thiên tài (như thường lệ). Cửa đi tiếp của họ coi như đã khép lại một nửa.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
153 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^