Phần 1: Guardiola ghét thậm tệ “Tiqui-taca”!

bởi Dũng Lê ·

Khi nhắc đến triều đại của Josep “Pep” Guardiola tại CLB Barcelona, chẳng ai có thể phủ nhận được sự vĩ đại của họ. Đó là một đội bóng với thứ bóng đá độc nhất vô nhị. Trước Barca của Guardiola, có cảm giác chưa đội bóng nào thi đấu như vậy. Sau Barca của Guardiola, có cảm giác một tỷ đội bóng cố gắng tái hiện lối chơi ấy.

“Tiqui-taca”

Hỏi 10 người lối chơi của Barcelona dưới thời Guardiola là gì thì 9,9 người sẽ nói rằng họ đá “tiqui-taca”. Hay nói cụ thể hơn là họ chuyền ngắn rất nhiều. Những đường chuyền từ 5 mét liên tục trở xuống trở thành một đặc điểm nhận dạng tối thượng của tiqui-taca. Tiqui-taca dần trở thành khái niệm tóm gọn cho “chuyền ngắn, cầu thủ chạm bóng rất ít, kiểm soát bóng thật nhiều”.

Khái niệm “tiqui-taca” thực chất đã tồn tại từ lâu trong làng bóng đá Tây Ban Nha, nhưng nó không được dùng để chỉ cả một lối chơi.

Cụm từ này được đưa đến với công chúng thế giới khi phát thanh viên lão làng Andres Montes sử dụng khi bình luận World Cup 2006 trên sóng đài LaSexta. Trong trận đấu giữa Tây Ban Nha và Tunisia, trước cách ban bật gọn gàng và ăn ý của các cầu thủ La Furia Roja, Montes miêu tả gọn mà gợi:

Estamos tocando tiqui-taca tiqui-taca!

Kể từ đó, “tiqui-taca” (hay “tiki-taka”) được biết đến rộng rãi và phổ biến.

Iniesta Xavi Barcelona - Zimbio

Tích tắc, tích tắc – Ảnh: Zimbio

Tiqui-taca có thể chuyển ngữ sang tiếng Việt là “tích tắc”. Những đường chuyền ngắn, những pha phối hợp nhỏ đều đặn như nhịp đập đồng hồ. Đó là một cụm từ mang tính hoán dụ tuyệt vời. Nó cũng từa tựa như cách những CĐV Barcelona từng miêu tả một buổi tập của đội bóng con cưng bằng những tiếng bùm bụp đều đặn êm ả trong những bài đá ma Rondo.

Thế nên về bản chất, tiqui-taca là cụm từ để mô tả về lối chơi lấy những đường chuyền làm tâm điểm, mục đích của chúng để kiểm soát bóng.

Và đó cũng là lý do vì sao Pep Guardiola ghét thậm tệ cụm từ này.

Guardiola ghét thậm tệ “tiqui-taca”!

Iniesta Xavi Messi Del Bosque Guardiola

Trong 5 người này, chỉ có 1 người dùng “tiqui-taca”… – Ảnh: Zimbio

Trong cuốn sách Pep Confidential của Marti Perarnau, đích thân Guardiola đã khẳng định sự căm thù của ông với cụm từ “tiqui-taca”.

Tôi ghét tất cả các thể loại chuyền với mục đích để chuyền, cái thứ tiqui-taca ấy. Đấy là một mô tả rác rưởi và không có mục đích. Đường chuyền phải được thực hiện với một mục tiêu nhất định, với đích đến là khung thành của đối thủ. Chuyền không phải để chuyền.

Đừng tin những gì người ta nói. Barca đâu có đá tiqui-taca! Hoàn toàn bịa đặt! Đừng tin một nửa cái từ ấy. Trong tất cả các môn thể thao đồng đội, bí mật luôn là áp đảo ở một bên sân, buộc đối thủ phải co lại để phòng thủ và chịu đựng.

Áp đảo một bên sân, kéo họ sang đó để khiến bên kia sân của họ yếu đi. Khi đã làm được điều này thì chúng ta tấn công và ghi điểm từ bên kia sân.

Đấy là lý do vì sao chúng ta chuyền bóng, nhưng chúng ta chỉ chuyền khi có một mục tiêu rõ ràng. Nó chỉ được dùng để áp đảo đối thủ, kéo họ sang một bên và sau đó hạ gục họ bằng cú đánh úp. Đó là thứ lối chơi của chúng tôi hướng đến.

Chẳng liên quan gì đến tiqui-taca!

Không phải tiqui-taca, vậy là gì?

Guardiola - Zimbio

Ảnh: Zimbio

Triều đại của Pep Guardiola tại Barcelona bắt đầu từ mùa giải 2008-09. Trước đó, ngoài việc là HLV của Barcelona B, Guardiola còn là một cây viết của tờ El Pais từ năm 2007.

Sự thật là Guardiola không được đánh giá cao trong việc viết lách. Ông nhận nhiều chỉ trích về sự phức tạp trong lý luận. Người TBN không thích sự phức tạp này. Tuy nhiên, ngay từ những bài viết ấy, có thể dễ dàng nhận ra triết lý bóng đá của ông, hiển hiện rõ ràng trong từng con chữ.

Một trong những bài viết nổi tiếng nhất của Guardiola trong thời gian ấy là khi Frank Rijkaard bất ngờ sử dụng sơ đồ 3-4-3 trước Real Zaragoza và thất bại. Vào thời điểm đó, Guardiola đã lên tiếng bảo vệ Rijkaard, “ngược dòng” ý kiến số đông – những người chỉ trích HLV người Hà Lan.

Dưới đây là một đoạn trích trong bài viết của ông:

Tôi nghĩ cũng có thể tôi nhầm, nhưng những gì tôi quan sát được là: Barcelona muốn tổ chức tập thể theo định hướng là trái bóng – họ phòng thủ và tấn công cùng với bóng. Họ hiểu rằng sẽ là không thể chấp nhận được, nếu bóng ở kia còn chúng ta ở đây. Lý do không phải để tiến gần tới trái bóng, mà để quả bóng có thể ở gần họ. Họ cảm nhận rằng, để các tiền đạo ghi bàn và lên mặt báo, họ sẽ cần một đường chuyền tốt từ các tiền vệ, còn các tiền vệ sẽ cần một được chuyền tốt từ các hậu vệ. Tôi sẽ chuyền cho bạn và bạn sẽ chuyền cho họ.

Ronaldinho hiểu rằng anh ta sẽ chơi tốt hơn nếu có Eto’o và Eto’o hiểu rằng anh ta sẽ chơi tốt hơn nếu có Ronaldinho. Họ có những đặc điểm khác nhau, nhưng họ nếu chơi bên nhau sẽ tốt hơn là chơi một mình. Họ luôn muốn biết nhân tố tự do đang ở đâu, và nhân tố đó nếu là Iniesta sẽ tốt hơn là một cầu thủ chạy cánh. Họ hiểu rằng Iniesta và Xavi hợp với nhau. Và vì sao không cơ chứ, mẹ nó?

Như mọi cầu thủ thông minh cần hiểu, họ nắm được rằng nếu bắt đầu ở biên phải thì tốt nhất nên dứt điểm ở bên trái. Họ nắm được rằng một đường chuyền về không có nghĩa là run sợ, mà là khởi đầu của một cú đánh khác tốt hơn.

Họ cảm nhận rằng thời cơ rồi sẽ đến, rằng sự kiểm soát bóng xét riêng bản thân nó chẳng có ý nghĩa gì, mà chỉ là một hình thức để tiếp cận khung thành. Họ cảm nhận rằng quả bóng nên đến với đường biên dọc từ giữa sân thay vì từ tận đường biên bên kia.

Và với tất cả những hiểu biết, cảm nhận này, đôi khi họ vẫn thua. Họ thua vì thiếu sức mạnh ý chí, vì áo đấu chưa thấm đẫm mồ hôi. Hoặc có thể vì họ đã “ăn” quá no, quá ngon khiến cho vị giác kém đi.

Phải, họ thua vì những lý do này, như mọi đội bóng khác trên thế giới. Nhưng họ cũng thua vì đôi khi, Xavi hoặc Iniesta hoặc Deco sẽ cướp bóng từ tiền vệ đối thủ trong thời điểm họ không nên. Hoặc vì quả bóng lên ở cánh phải được dứt điểm từ cánh phải. Hoặc vì người thứ ba, nhân tố tự do ít khi được dùng. Hoặc vì Ronaldinho nhận được nhiều được chuyền từ Marquez và ít hơn từ Sylvinho… Hoặc vì giai đoạn chuyển tiếp giữa tấn công và phòng ngự, dù có hay không, là quá dễ dàng để quan sát hoặc đôi khi chẳng thể quan sát nổi. Giờ đây, tốt nhất là mọi thứ nên chậm lại.

Ông không nói về cự ly của những đường chuyền, không nói về việc chơi ít chạm hay nhiều chạm, còn “sự kiểm soát bóng xét riêng nó chẳng có ý nghĩa gì”.

Bạn đã nhận ra ý tưởng về thứ bóng đá mà Pep Guardiola hướng tới hay chưa?

Hãy đón chờ phần hai của loạt bài viết này.

Bài viết sử dụng, tham khảo, biên dịch, tổng hợp và mượn ý tưởng từ nhiều nguồn tư liệu, chủ yếu gồm: Spielverlagerung.com, Wikipedia, TomPayneFootball, BBC, The Telegraph, The Guardian, sách Pep Confidential.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^