Phần 2: Lối chơi của Pep Guardiola: Không phải “Tiqui-taca”, mà là “Juego de Posicion”!

bởi Dũng Lê ·

Trong những trích đoạn ở phần 1 của loạt bài viết này, ít hay nhiều thì hẳn các bạn cũng đã lờ mờ nhận diện được lối chơi mà Pep Guardiola mong muốn ở các cầu thủ. Ông nhắc đến rất nhiều việc “kéo đối thủ sang một bên” trước khi “tấn công và ghi điểm từ bên còn lại”.

Đó là cách nói nhẹ nhàng của một người tự thuật. Còn ở góc độ người quan sát, cá nhân tôi cho rằng, Pep Guardiola luôn mong muốn sự chủ động của những kẻ “cửa trên”. Ông ta muốn thao túng và điểu khiển đối thủ như một con rối. Đội của ông ta phải là những người có bóng trong chân, đối thủ buộc phải đuổi theo, dẫn đến việc bị đánh lạc hướng, kéo sang một bên biên lúc nào không biết. Ông ta muốn giành quyền kiểm soát tối thượng trong trận đấu.

guardiola_robben

Guardiola luôn muốn đội bóng của ông thao túng trận đấu…

Hẳn đó là nhận định chung của nhiều người khi nghĩ về Barcelona dưới thời Pep Guardiola. Họ luôn là kẻ cửa trên, luôn kiểm soát trận đấu (chứ không chỉ là kiểm soát bóng – chẳng thiếu gì đội kiểm soát bóng vượt trội mà không kiểm soát được thế trận).

Mục tiêu của của Guardiola cũng gần giống với qui tắc cơ bản nhất của ảo thuật: sự đánh lạc hướng. Khi một ảo thuật gia đưa cao tay phải lên và nói với bạn nhìn xem điều gì đang diễn ra, bạn sẽ lập tức hướng sự chú ý tới cái tay phải ấy. Bạn sẽ quên rằng, ông ta còn tay trái, đang ở dưới thấp, thấp đến đối nghịch, và đó mới thực sự là nơi khởi đầu của trò ảo thuật.

Lối chơi Định hướng vị trí

Trong cuốn sách “Pep Confidential”, tác giả Marti Perarnau đã khẳng định rất rõ ràng: lối chơi mà Pep Guardiola hướng tới có tên gọi “Juego de Posicion”.

Đây không phải một khái niệm mà Guardiola phát minh. Ông Maurizio Viscidi, cái tên vẫn được coi là học trò xuất sắc nhất của Arrigo Sacchi, từng có luận văn nói về “Giochi di Posizione” – tiếng Ý đã trùng khớp tiếng Tây Ban Nha. Người Hà Lan cũng có một khái niệm trùng khớp là “Positiespel”. Tiếng Anh cũng có cụm từ “Positional Play”. Tôi tạm chuyển ngữ sang tiếng Việt dựa trên ý nghĩa: lối chơi “Định hướng vị trí”.

Trên một góc độ nhất định, lối chơi Định hướng vị trí là một sự tổng hòa giữa lối chơi kiểm soát không gian của Johan Cruyff (người Hà Lan nói chung) và lối chơi kiểm soát khu vực và cự ly đội hình của Arrigo Sacchi.

Guardiola Perarnau

Guardiola và Perarnau tại trung tâm huấn luyện của Bayern Munich – Ảnh: Lavoz

Hãy xem Marti Perarnau nói gì về lối chơi Định hướng vị trí trong một cuộc trả lời phỏng vấn với blog Spielverlagerung:

Lối chơi Định hướng vị trí không nhất thiết phải có những đường chuyền ngang, mà là một thứ phức tạp hơn nhiều. Mục tiêu của nó là tạo ra thế “cửa trên” giữa mỗi lớp áp lực của đối thủ. Nó có thể được thực hiện nhanh hoặc chậm, ngang hoặc thẳng, bằng nhiều hoặc ít người, nhưng cứu cánh luôn luôn là tìm kiếm thế “cửa trên”. Hoặc nói thế này cho ngắn gọn: tìm kiếm một nhân tố tự do giữa những hàng áp lực.

Lối chơi Định hướng vị trí là một lối chơi có tính dàn dựng cao, được toan tính trước, suy nghĩ, nghiên cứu và thử nghiệm chi tiết. Những người thực hành lối chơi này phải biết được mọi khả năng sẽ diễn ra trong trận đấu, từ đó rút ra những thứ phải làm trong mọi trường hợp.

Chính những đòi hỏi này sẽ dẫn đến việc có những người thực hành tốt hơn, có người thực hành lại tệ hơn. Sẽ có những cầu thủ không bao giờ áp dụng được lối chơi này, dù có thể họ là những cầu thủ rất giỏi và có thể cống hiến nhiều điều cho tập thể.

Nhìn chung, những người thực hành lối chơi này cần nắm được “catalog” di chuyển để thực hiện một cách có chiều sâu. Cũng như một bản nhạc, nốt nhạc là duy nhất, nhưng có thể được ngân dài, nhấn ngắn, ngân vang hoặc nhẹ nhàng… Lối chơi Định hướng vị trí là một bản nhạc được chơi ở tốc độ tùy theo những người thực hành. Sau cùng, mục tiêu vẫn là tạo ra thế “cửa trên” trước sức ép của đối thủ.

Đội bóng thực hành lối chơi Định hướng vị trí một cách lạ thường và đặc biệt nhất chính là Barcelona của Pep Guardiola.

Khi Guardiola ra đi, Barca tiếp tục lối chơi ấy, nhưng họ dần mất đi sự định hướng và cường độ trong những chuyển động cốt lõi, dần dần cách dàn dựng trở nên quá bằng phẳn, quá dễ đoán. Họ thực hiện lối chơi với quá nhiều đường chuyền ngang, từ đó giảm đi khả năng tạo ra thế “cửa trên” giữa những hàng áp lực của đối thủ. Đây là một trong những lý do chính khiến Barca sa sút trong hai mùa 2012-13 và 2013-14.

Tại Bayern Munich, Guardiola đã tiếp tục xây dựng lối chơi Định hướng vị trí từng được Louis Van Gaal tạo nền móng cách đây 5 năm. Nhưng cách áp dụng của Bayern hiện tại là một lối chơi hướng theo chiều dọc chứ không phải chiều ngang [như tại Barcelona]. Phương pháp này đòi hỏi mức độ kỹ thuật cao rất cao. Đây là một cách thực hiện lối chơi Định hướng vị trí vô cùng táo bạo.

– Marti Perarnau

Perarnau không nhắc đến việc chuyền nhiều hay ít. Hì hì.

Những người thầy của Guardiola

Đáng chú ý, đây cũng là lối chơi được áp dụng bởi gần như tất cả những tập thể, đội bóng mà Guardiola từng khẳng định sự yêu thích. Trong số này, có những người được biết đến rộng rãi như những huyền thoại.

Việc Guardiola học hỏi từ hai ông thầy Hà Lan trong thời gian chơi bóng cho Barca đã được nhắc tới rất nhiều. Trong số này, Johan Cruyff chính là nhân vật có ảnh hưởng lớn với Pep. Như chính Guardiola từng nói:

Johan Cruyff là người gây ảnh hưởng lớn nhất đến tôi. Tôi đã làm việc cùng ông ấy 6 năm và tôi đã học được quá nhiều điều.

Rõ ràng là tôi sẽ không đứng ở đây nếu không có Cruyff. Tôi đã “ăn cắp” nhiều nhất có thể từ ông ấy.

Cruyff Guardiola Barcelona - Ảnh Estaticos

Cruyff, người thầy lớn đầu tiên của Guardiola – Ảnh: Estaticos

Pep Guardiola từng chơi cho CLB Dorados de Sinaloa (Mexico) trong mùa giải 2005-06. Ít ai để ý tới đội bóng này bởi đơn giản khi ấy Guardiola đã quá già trong tư cách một cầu thủ, còn bản thân CLB ấy ở tận Mexico. Nhưng chính tại đây, Pep đã gặp một trong những người thầy lớn nhất với ông: Juan Manuel Lillo.

Có là trùng hợp không khi Lillo chính là một trong những người tiên phong về “Juego de Posicion”? Guardiola từng nhiều lần khẳng định việc tham khảo ý kiến của Lillo trong suốt nghiệp huấn luyện đến nay.

Juan Manuel Lillo, Pep Guardiola - Ảnh: Francisco Bonilla

Lillo và Guardiola khi Almeria đối đầu với Barca mùa 2009-10 – Ảnh: Francisco Bonilla

Nói tới Mexico, còn một tập thể khác của đất nước súng đạn mà Guardiola rất yêu thích: ĐTQG Mexico 2006. Tập thể ấy được dẫn dắt bởi HLV Ricardo La Volpe, người đã phát minh ra cách triển khai bóng trứ danh “Salida Lavolpiana” (sẽ nói tới sau). Tại World Cup 2006, Mexico chỉ dừng bước trước Argentina ở Vòng 16 đội, sau khi đã kéo trận đấu vào tới hiệp phụ. Năm ấy, Mexico đứng thứ tư trên BXH FIFA. Guardiola đã tìm gặp La Volpe tại Mexico trong thời gian này rất nhiều lần.

Sau khi giải nghệ vào năm 2006, Guardiola dành một thời gian dài trên đất nước Argentina để nói chuyện với rất nhiều người. Ngoài Matute Morales và Cesar Menotti, cái tên đáng kể nhất phải nhắc tới là Marcelo Bielsa – “HLV giỏi nhất thế giới” trong mắt Guardiola.

Bielsa Guardiola - Ảnh All Blue Daze

Hai kẻ thích “máu” – Ảnh: All Blue Daze

Theo ký giả Sid Lowe của tờ The Guardian, Guardiola đã từng lái ô tô một mạch 11 tiếng (cùng đạo diễn David Trueba) để rồi gõ cửa nhà Bielsa giữa đêm. Ở đó, hai bộ não vĩ đại của thế giới bóng đá đã gặp gỡ và chia sẻ trí tuệ cùng nhau.

El Loco khi ấy đã hỏi Guardiola:

Chú mày thích máu đến thế cơ à?

“Máu” là cách Bielsa mô tả những yêu cầu tàn nhẫn, những trận chiến không bao giờ dứt của một người HLV. Không khó để nhận ra hình ảnh gào thét, nhảy nhót như cắn thuốc của Guardiola bên ngoài đường biên trong mỗi trận đấu. Người học trò điên chẳng kém gì ông thầy luôn đi đi lại lại và nhìn xuống đất…

Vì sao Marti Perarnau cho rằng Barcelona của Guardiola chính là tập thể thực hành lối chơi Định hướng vị trí một cách đặc biệt nhất?

Có lẽ, đó là bởi Barca của Pep đã tổng hòa tất cả triết lý của Cruyff, của La Volpe, của Lillo, của Bielsa…

Hãy cùng chờ đón phần 3 của loạt bài viết để đi vào cụ thể cách thực hành này…

Bài viết sử dụng, tham khảo, biên dịch, tổng hợp và mượn ý tưởng từ nhiều nguồn tư liệu, chủ yếu gồm: Spielverlagerung.com, Wikipedia, TomPayneFootball, BBC, The Telegraph, The Guardian, sách Pep Confidential.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
153 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^