Phần 5: Xavi, Iniesta và cảm quan không gian

bởi Dũng Lê ·

phần trước, chúng ta đã xem xét lại vai trò của cá nhân Sergio Busquets và quan trọng hơn là cách Barcelona triển khai bóng từ dưới lên giữa sân. Nhưng dĩ nhiên vấn đề không phải là đưa bóng lên giữa sân, mà là đưa bóng vào phần sân đối thủ để tìm kiếm cơ hội ghi bàn.

Ai cũng biết là bóng ở khâu này thể nào cũng qua chân Xavi và Andres Iniesta. Hai anh chàng này giống nhau đến kỳ lạ. Họ xử lý bóng nhỏ nhẹ, dứt khoát, ít chạm, chuyền rất nhiều và dường như luôn biết trước rằng đồng đội ở đâu. Xavi thường lùi về nhận bóng một cách chủ động hơn và dường như chọc khe tốt hơn. Iniesta thường dâng cao hơn và rê dắt khéo léo hơn.

Nhưng chính xác thì điều gì đã khiến họ đi vào ngôi đền huyền thoại? Vì chỉ với những miêu tả trên thì… có nhiều người như thế lắm?

Dĩ nhiên cũng không phải họ cứ chuyền 5 mét qua lại rồi. Không thì Tom Cleverley đã… à mà thôi.

Xavi Iniesta 1 Ảnh: AS

Điều gì tạo ra sự đặc biệt của Xavi và Iniesta? – Ảnh: AS

“Khoảng trống”

Bóng đá với Xavi là gì? Anh ta chơi bóng như thế nào?

Phối hợp, chuyền, chơi. Đó là bóng đá – ít nhất với tôi.

Nghĩ thật nhanh, tìm khoảng trống. Đó là những gì tôi làm: tìm khoảng trống. Suốt mọi trận đấu. Tôi luôn tìm kiếm. Trận này qua trận khác.

Những người chưa chơi bóng như thế thì sẽ không hiểu rằng công việc đó khó khăn như thế nào. Khoảng trống, khoảng trống, khoảng trống. Tôi thấy hậu vệ đang lao vào đây, tôi sẽ di chuyển ra đằng kia. Tôi nhìn thấy khoảng trống và tôi chuyền. Đó là cách chơi bóng của tôi.

– Xavi trả lời phỏng vấn của Sid Lowe, báo The Guardian vào năm 2011

Vậy còn với Andres Iniesta thì sao?

Trước khi tôi nhận bóng, tôi sẽ nhìn nhanh xem có cầu thủ nào tôi có thể chuyền cho không. Hãy đặt mình vào một khoảng trống để nhận đường chuyền – có càng nhiều khoảng trống thì sẽ có càng nhiều thời gian để nghĩ.

Nếu cảm thấy rằng đối thủ đang di chuyển tới gần, hãy chạm bóng sao cho bóng đi xa hắn ra. Đừng di chuyển về phía đối thủ. Dĩ nhiên đôi khi tôi cũng sẵn sàng lao vào một đối thủ và cứ cầm bóng đứng trước anh ta. Đó là cách để cả đội tiến về phía trước.

Mọi đường chuyền đều quan trọng. Nếu bạn có bóng thì đối thủ sẽ chẳng làm được gì. Nếu bạn cần một bàn thắng, hãy tìm kiếm khoảng trống để thực hiện đường chuyền.

Những cầu thủ hay nhất là những cầu thủ nhanh nhạy trong suy nghĩ. Đồng đội của mình sẽ chạy đi đâu? Cậu ta có việt vị không? Ai có khoảng trống? Ai đang nhìn về hướng bóng? Cậu ta muốn nhận bóng thẳng vào chân hay vào một khoảng trống để di chuyển?

– Iniesta nói trên tạp chí FourFourTwo

Chúng ta đã nói quá nhiều về bộ đôi này, rằng họ ăn ý ra sao và họ là linh hồn của Barcelona như thế nào. Hẳn các bạn đã thấy rằng, cách họ hiểu về bóng đá, cách họ tự miêu tả bản thân chơi bóng có nhiều điểm tương đồng và cũng rất lạ lẫm đến mức… quen thuộc.

Có thể dễ dàng chỉ ra rằng cả Xavi và Iniesta đều ám ảnh với “khoảng trống”. Sự ám ảnh ấy hiện hữu trong lối chơi của họ, của cả tập thể Barcelona dưới thời Guardiola. Và nói như Xavi: Những người chưa chơi bóng như thế thì sẽ không hiểu rằng công việc đó khó khăn như thế nào (vì ai chẳng biết là cần chuyền vào khoảng trống?).

Khoảng trống trở thành thứ nguyên liệu tối quan trọng trong cách chơi bóng của họ.

Vì sao lại là khoảng trống?

Thật ra, bóng đá không nhất thiết phải được chơi theo cách hiểu của Xavi và Iniesta. Ví dụ, nếu bạn là Yaya Toure, bạn đôi khi chẳng cần phải tìm một khoảng trống mà chỉ việc đứng trước mặt một cầu thủ đối phương, nhận bóng, tì đè và xoay sở bằng kỹ thuật và sức mạnh.

Xavi và Iniesta thì dĩ nhiên không có được thứ sức mạnh ấy. Phần lớn các cầu thủ dưới thời Pep Guardiola đều như vậy. Họ là những anh chàng gầy gò thấp bé với chiều cao trung bình 1m68-1m70.

Hãy lấy Xavi làm ví dụ. Điều gì khiến cho anh trở nên đặc biệt so với các tiền vệ trung tâm cùng thế hệ? Giả dụ, để gần gũi với khán giả Việt Nam, hãy so sánh với bộ 3 tiền vệ trung tâm của Anh gồm Paul Scholes, Steven Gerrard, Frank Lampard.

Xem ra Xavi không rót bóng dài chuẩn mực như Scholes, sút xa không mạnh như Gerrard, dứt điểm làm bàn không nhạy như Lampard. Nhưng anh tách biệt hẳn với cả 3 cái tên này chính ở cảm quan không gian: cùng một lúc, Xavi có thể nhận biết khoảng trống để di chuyển vào (và nhận bóng) lẫn khoảng trống để chuyền tới đó.

Và để làm được điều này, Xavi và Iniesta buộc lòng phải di chuyển liên tục. Họ phải tìm kiếm các khoảng trống rồi di chuyển vào đó. Họ phải chuyền vào khoảng trống chỉ với một hoặc hai nhịp xử lý trong chưa đầy một giây.

Xavi và Iniesta là hai cầu thủ hiểu hơn bất kỳ ai về yếu tố “khoảng trống”. Họ bá đạo trong việc tìm kiếm, sử dụng, tận dụng và tối ưu hóa lợi ích từ khoảng trống.

Đến khi có bóng, họ không thể thoải mái giơ mông ra, đưa tay lên để tì đối thủ như Yaya Toure hay Michael Ballack. Họ buộc phải chuyền bóng để giữ quyền kiểm soát cho đội. Hoặc, họ phải xoay sở kỹ thuật trong phạm vị rất hẹp để luồn lách (trước khi chuyền).

Sự vận động không ngừng nghỉ của Xavi và Iniesta chính là điều tạo ra nhịp độ đều đặn mà chính xác cho lối chơi của Barcelona. Vì điều kiện thể chất, họ buộc phải chơi như vậy – và cũng nhờ điều kiện thể chất, họ đạt đỉnh cao cho cách chơi bóng như vậy.

Đó chính là điều khiến Xavi, Iniesta và cả Sergio Busquets trở nên không thể bị thay thế trong cách vận hành của Barcelona.

Và không chỉ 3 cái tên kể trên, còn Messi nữa, còn những cầu thủ khác nữa. Bất kỳ ai trong số này đều cần phải có được thứ cảm quan không gian và thái độ chơi bóng bằng cách di chuyển liên tục, chuyền liên tục và tìm kiếm khoảng trống liên tục.

Tất cả, như đã khẳng định trong phần hai của loạt bài này, đều phục vụ cho ý tưởng lớn nhất, cứu cánh của Guardiola: thao túng trận đấu, điều khiển chính đối thủ.

Mục tiêu là dịch chuyển đối thủ chứ không phải dịch chuyển trái bóng.

– Pep Guardiola

Vì sao Javi Martinez chưa bao giờ được đá tiền vệ dưới tay Guardiola? Vì sao Philipp Lahm lại được? Vì sao Xavi lại không phù hợp với lối chơi Luis Enrique tạo dựng? Vì sao Cruyff lại đánh giá thấp việc Barca để ý Paul Pogba? Các bạn hãy tự tìm câu trả lời.

Và nếu các bạn muốn tìm thấy yếu tố “cảm quan vị trí” ở những cầu thủ khác ngoài Xavi và Iniesta thì… hãy xem David Silva hoặc… Phạm Thành Lương xem. Không đùa đâu. Xem Lương dị trực tiếp tại sân Hàng Đẫy sẽ là trải nghiệm tuyệt vời nhất để làm ví dụ cho bài viết này.

Bài viết sử dụng, tham khảo, biên dịch, tổng hợp và mượn ý tưởng từ nhiều nguồn tư liệu, chủ yếu gồm: Spielverlagerung.com, Wikipedia, TomPayneFootball, BBC, The Telegraph, The Guardian, sách Pep Confidential.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^