Serie A: Dưới bàn tay, trong khối óc những đô đốc tài ba

bởi Trần Thuận ·

Sự trỗi dậy của các đội bóng Italy tại đấu trường châu Âu mùa giải trước chỉ là sự gắng gượng ồn ào, hay là bước khởi đầu của “6 lần quay lại Kỳ Sơn”? Dưới đây là những phân tích của ký giả tự do Blair Newman trên blog TACTICAL CALCIO.

Người Anh có tò mò không khi chứng kiến mùa giải 2014-2015 thăng hoa của Juventus tại Champions League, khi đội này đè bẹp Borussia Dortmund ở vòng 1/16, vượt qua AS Monaco ở Tứ kết, đả bại Real Madrid ở Bán kết và chỉ gục ngã trước Barcelona ở cửa thiên đường?

Chuyện cổ tích với người ngoài cuộc

Cần khẳng định ngay điều này: Trong suốt một thập kỷ qua, chỉ có đúng 4/40 suất đá Bán kết Champions League thuộc về các đội Italy: AC Milan các năm 2006, 2007; Inter Milan năm 2010 và Juventus năm 2014. Hai lần họ giành chức vô địch (Milan 2007, Inter 2010) là một hiệu suất khá cao, nhưng vẫn quá ít ỏi so với quá khứ.

Nên nhớ, đây là thống kê tệ nhất trong vòng 6 thập kỷ qua của các đội Italy, tính từ mốc Cúp châu Âu ra rời vào năm 1955. Thống kê này trực tiếp thể hiện sự tụt dốc của Serie A, khi cùng thời điểm La Liga có 15 lần lọt vào Bán kết, Premier League 13 lần và Bundesliga là 7 lần. Trên BXH mới nhất của Deloitte Money League, chỉ có đúng 1 CLB Italy là Juventus đủ sức đứng trong hàng ngũ 10 đội bóng giàu nhất hành tinh. Xếp trước họ là những đại gia nước Anh như Liverpool, Arsenal, Chelsea, Man City và United. Đứng đầu vẫn là 2 gã khổng lồ La Liga: Barcelona, Real Madrid.

Ảnh: GIUSEPPE CACACE/AFP/Getty Images

Ảnh: GIUSEPPE CACACE/AFP/Getty Images

Xét tất cả những bất lợi đó, việc Juventus băng băng tiến thẳng vào Chung kết Champions League xứng đáng là câu chuyện thần kỳ. Tuy nhiên, họ không phải đội Italy tạo ra bất ngờ duy nhất: Fiorentina và Napoli cũng tiến đến Bán kết Europa League, giải đấu mà Serie A chỉ có 2 đại diện vào vòng đấu này suốt 10 năm trước.

Những vị tướng tài trong bóng tối

Đó là những minh chứng cho khả năng thích nghi hoàn cảnh của bóng đá Italy. Khi lợi thế về tài chính mất đi, họ đã vươn dậy và bất ngờ thách thức cả châu Âu lần nữa bằng thứ vũ khí muôn đời: Chiến thuật và những HLV chất lượng.

Các CĐV Juve đã phải nhìn HLV Massimiliano Allegri theo cách khác, sau những chỉ trích cay nghiệt ngày ông kế nhiệm Antonio Conte. Giấc mộng giành cú ăn 3 đã vỡ sau thất bại tâm phục khẩu phục trước Barcelona tại Chung kết cúp châu Âu, nhưng dấu ấn Allegri để lại là không thể chối bỏ.

Tiếp quản Juventus trong bối cảnh bị đặt nhiều nghi vấn, Allegri đã không áp đặt sơ đồ 4-3-1-2 ưa thích từ đầu, mà vẫn tiếp tục cho chạy bộ máy 3-5-2 quen thuộc của Juve. Sự vững chắc của sơ đồ 3 hậu vệ giúp đội ông Allgeri vượt qua nhiều trận cầu khó khăn, như chuyến làm khách của AS Roma vào tháng Ba, lượt về trận Tứ kết Champions League với AS Monaco, và đánh bại Lazio tại Chung kết Cúp Italy.

Tuy nhiên, trong các trận đấu quyết định trước Real Madrid và Barca, Allegri đã táo bạo đánh cược với 4-3-1-2, chấp nhận tham chiến sống chết mà không lui về chịu trận trước các ngôi sao tấn công hàng đầu. Kết quả? Juve quật ngã Real ngay tại Santiago Bernabeu, và trong trận Chung kết tại Berlin, sau khi cân bằng tỷ số, họ đã có cơ hội kết liễu trận đấu nhưng bất thành.

Hàng tiền vệ kim cương của ông Allegri là giải pháp bù trừ tốt cho những khuyết điểm của Juve nhiều năm qua. Động tác gỡ bỏ một trung vệ và bổ sung một tiền vệ trung tâm là căn nguyên cho thành công bất ngờ tại châu Âu của “Lão bà”.

Ảnh: Valerio Pennicino/Getty Images Europe

Ảnh: Valerio Pennicino/Getty Images Europe

Vicenzo Motella là một trường hợp tương tự Allegri. Ông tiếp quản ghế HLV Fiorentina dưới vô vàn hoài nghi. Và dù kết thúc vô cùng cay đắng (bị sa thải vì chần chừ gia hạn hợp đồng vào tháng 6), Montella vẫn kịp đưa đội áo tím năm thứ 3 liên tiếp về thứ 4 tại Serie A, tiến vào Bán kết Europa League và chỉ thua đội vô địch Sevilla.

Montella đã xây dựng  thành công một lối chơi mang bản sắc Florence, bằng hàng loạt các đội hình khác nhau, với đội ngũ nhân sự gồm các bại binh tại những giải lớn (Stefan Savic, Borja Valero, Marcos Alonso) và những lão tướng tưởng đã hết thời (David Pizarro, Joaquin, Alessandro Diamanti). Bất chấp những trụ cột vẫn lần lượt ra đi sau mỗi mùa Hè: Matija Nastasic và Riccardo Montolivo mùa 2012-13; Stevan Jovetic và Adem Ljajic mùa 2013-14 và Juan Cuadrado mùa giải vừa rồi, Montella vẫn đưa Viola băng băng về đích.

Ảnh: Gabriele Maltinti/Getty Images

Ảnh: Gabriele Maltinti/Getty Images

Đổi Cuadrado lấy Mohamed Salah (kèm phí chuyển nhượng) của Chelsea là một thương vụ thành công, dù không phải chủ kiến của Montella. Tiền đạo người Ai Cập là niềm cảm hứng cho nửa mùa sau tưng bừng của đội áo tím. Với sở trường là tốc độ và khả năng xử lý bóng khéo léo, Salah thường cầm bóng cắt thẳng từ cánh phải vào vòng cấm để dứt điểm bằng chân trái, chân thuận của anh. Sự linh hoạt của Salah giúp ông Montella thoải mái luân chuyển hai sơ đồ 3-4-1-2 và 4-3-3. Không có tân binh này, có lẽ Viola đã bị loại từ vòng 1/32 Europa League trước Tottenham.

Torino cũng tạo ra bất ngờ khi vào đến vòng 1/16 Europa League. Dù việc họ về thứ 7 Serie A mùa trước đó để giành vé dự giải đấu này (lần đầu tiên sau 1 thập kỷ) cũng bất ngờ không kém. Torino của HLV kỳ cựu Giampiero Ventura trở thành đội Italy đầu tiên chiến thắng trên đất Bilbao, đánh bại Athletic 3-2 để tiến vào vòng 1/16. Họ kết thúc chuyến phiêu lưu bằng thất bại trước Zenit St Petersburg, nhưng cũng kết thúc mùa giải trọn vẹn khi lần đầu tiên sau 20 năm đánh bại đại địch Juventus.

HLV Ventura chính là người đặt nền móng cho sự hồi sinh của Torino, một tay đưa đội bóng này từ Serie B đến Europa League. Ông đã xây dựng một tập thể Torino gắn kết, mạch lạc trong lối chơi từ những cầu thủ vốn không được đánh giá cao như đội trưởng người Ba Lan, Kamil Glik (được chính ông Ventura dìu dắt từ ngày còn khoác áo Bari), đến những chân chạy cánh như Matteo Darmian và Bruno Peres.

Darmian (vừa chuyển đến Man United) hiện là một trong những “wing-back” hay nhất trên thế giới, đang giữ suất đá chính tại ĐT Italy và có thể chơi tốt cả hai biên. Trong khi đó, Bruno Peres là cầu thủ đã dốc bóng chạy gần 80 mét, hất tung hàng hậu vệ Juve trước khi đánh bại cả Gianluigi Buffon. Sự thật: Torino chỉ tốn đúng 7,8 triệu euro để mua cả bộ ba Glik, Darmian và Peres. Họ là tấm gương vượt khó cho các đội nhà nghèo. Torino không có ngôi sao, nhưng ông Ventura đã tạo ra một hệ thống tận dụng cực kỳ hợp lý, triệt để khả năng của từng cá nhân và vun đắp cho những tài năng đó cất cánh.

Napoli của HLV Rafa Benitez đã có một mùa giải thất vọng. Họ bị loại khỏi vòng sơ loại Champions League, bị Dnipro đánh bại tại Bán kết Europa League và chỉ về thứ 5 tại Serie A, khiến ông Benitez ra đi vào cuối giải. Napoli, với đội hình gồm nhiều tuyển thủ quốc gia đã chơi không đúng như kỳ vọng, nhưng đã vô cùng rất sáng suốt khi bổ nhiệm HLV Maurizio Sarri của Empoli ngồi vào ghế nóng mùa giải mới.

Sarri, một ông già 56 tuổi nhưng đầu luôn bùng nổ những ý tưởng mới mẻ và sắc sảo. Ông dẫn dắt Empoli từ năm 2012, để sau 2 năm, đưa họ lên hạng Serie A. Đội Empoli được tổ chức tốt, trẻ trung và linh hoạt của Sarri đã gây nhiều bất ngờ trong mùa giải vừa rồi. Họ chưa từng chơi vơi trong cuộc đua trụ hạng và cán đích an toàn ở hạng thứ 15. Một Sassuolo mới, nhưng không chật vật như đội áo lục-đen mùa đầu tiên.

Empoli chơi tốt nhất với sơ đồ 4-3-1-2 với hàng tiền vệ kim cương, chính họ đã đánh bại Napoli của Benitez trên sân nhà vào tháng 4 vừa rồi. Lối di chuyển rộng của 2 tiền đạo Massimo Maccarone và Manuel Pucciarelli, sự xuất sắc của Riccardo Saponara nơi đỉnh hàng tiền vệ kim cương, và thêm “Pirlo tỉnh lẻ” Mirko Valdifiori hỗ trợ phía sau là những thách thức quá khó nhằn với Napoli mùa trước. HLV bậc thày Arrigo Sacchi từng xem ông Sarri là một trong những HLV xuất sắc nhất Italy. Nhận xét đó sẽ được kiểm chứng khi cựu nhân viên ngân hàng này dẫn dắt đội bóng lớn miền Nam mùa giải tới.

Ảnh: Gabriele Maltinti/Getty Images Europe

Ảnh: Gabriele Maltinti/Getty Images Europe

Còn rất nhiều những HLV tài năng khác đang nấp trong bóng tối, như Gian Piero Gasperini với hệ thống 4-3-3 vận hành bởi các “ảo thuật gia” của Genoa; tập thể Lazio hài hòa nhưng thừa sức tạo đột biến của ông Stefano Pioli; Eusebio Di Francesco đưa Sassuolo bay lên bằng khí phách của các cầu thủ bản địa…. BXH Serie A đã bị Juventus thống trị suốt 4 năm qua, nhưng trên bàn cờ chiến thuật, những thế lực mới đã đang công khai nổi dậy.

Serie A vẫn thua thiệt về quá nhiều phương diện so với những giải đấu thức thời, giàu tính giải trí như Premier League, La Liga và Bundesliga, và sự trỗi dậy bất ngờ của họ trong mùa giải vừa rồi được đa số xem là nỗ lực gắng gượng ồn ào. Nhưng chính những gì vừa chỉ ra trên đây cho thấy những hi vọng vững chắc cho hi vọng hồi sinh của Serie A trên sân bóng.

Bóng đá Italy không còn là điểm đến lý tưởng của các ngôi sao, nhưng vẫn là ngôi nhà chung cho những cảm hứng chiến thuật được duy trì, khởi sinh và phát triển. Khi bóng đá hiện đại đang lũ lượt chi tiêu để đổi lấy thành công, thì Calcio vẫn lầm lũi chắt chiu giữ lại từng ý tưởng.

Bài viết đồng thời được đăng tải tại Badamgia.com

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Trần Thuận
31 bài viết
“Bóng đá đường phố là điều vĩ đại nhất của thế giới này.”
Phát bóng lên ^