Borussia Dortmund thời Tuchel: Trong vườn hoa chiến thuật

bởi levubachduong ·
Ảnh minh họa: BVBVietnam

Ảnh: BVBVietnam

Có nhiều hơn một Dortmund

Nếu bạn có tốc độ, thể lực và phản xạ tốt, cứ việc đến Borussia Dortmund ghi danh. Tuy nhiên, với Thomas Tuchel vẫn còn một bước nữa: bạn phải chọn lấy cho mình một Dortmund. Bởi vì có nhiều Dortmund.

Có một Dortmund đè bẹp Borussia Mönchengladbach bằng cách khai thác điểm yếu tiền vệ trung tâm, tạo lập những bộ ba ban bật, với đỉnh tam giác hướng lên. Có một Dortmund phối hợp cự ly ngắn để phối bóng thật nhanh từ cánh nọ sang cánh kia, khiến hàng thủ hai lớp của Krasnodar lộ khoảng trống. Có một Dortmund xếp Henrikh Mkhitaryan sang cánh, sử dụng chuyền dài để đưa Bayer Leverkusen vào cái bẫy muôn thưở của phòng thủ khu vực… Có nhiều Dortmund, chỉ giống nhau ở một điểm là luôn biết đánh bại đội yếu hơn.

Với mỗi một cách xếp người, Dortmund lại đá một khác. Khi Marco Reus ở bên cánh trái, ta biết rằng anh được trợ giúp bởi Mkhitaryan ở giữa nhiều hơn là Marcel Schmelzer ở dưới. Vì lúc này Miki hoạt động rộng hơn, có lúc đổi chỗ cho Pierre-Emerick Aubameyang. Người ta gọi đó là tam giác RAM – theo mốt bây giờ, bởi đội bóng nào cũng cần một bộ ba để làm biểu tượng sức mạnh. Song có thể có nhiều bộ ba khác, tùy từng giai đoạn cụ thể mà chúng được tạo lập, xoay chuyển.

Ảnh: Getty Images

Ảnh: Getty Images

Còn khi Miki dạt cánh, ta biết rằng Dortmund sẽ chơi bằng tạt bóng, và những đường xuyên phá đến từ cánh đối diện. Ngược lại, người đá ở cánh là Shinji Kagawa, dĩ nhiên sẽ không có những pha xâm nhập chéo góc quen thuộc, mà là phối hợp nhỏ tạo khoảng không để chồng biên.

Cánh kia Jonas Hofmann cũng khác Adnan Januzaj. Khi có Januzaj, một cầu thủ giỏi ép đối phương lùi sâu, thì chắc chắn Gundogan dâng cao làm tuyến hai (Chuyển từ 4-2-3-1 sang 4-1-4-1). Còn nếu là Hofmann thì anh cần khoảng trống hơn là đồng đội: Dortmund có xu hướng phối hợp từ trung lộ để dạt sang cánh trái, với sự dâng cao của một trung vệ, và tiền vệ trụ, nhằm tạo các đòn bất ngờ khi thình lình đưa bóng sang vế phải.

Không còn quá phụ thuộc vào tiền đạo cắm, Tuchel đã cho thấy sự công phu trong xây dựng chiến thuật đa dạng. Con người anh thế nào thì anh cứ chơi như thế trên sân. Khi Kagawa được xếp đá cánh, nghĩa là không phải anh đang thế chỗ Reus trong vở kịch của hôm qua, mà Kagawa đã trở thành vai chính của một vở kịch mới hôm nay. Một vở kịch khác. Một Dortmund khác. Trước khi bạn ra sân, vấn đề không phải là Tuchel giao cho bạn việc gì, mà là ông đã bớt cho bạn nhiệm vụ nào. Miki trận này có thể không cần ghi bàn, Park Joo Ho hãy cứ đá như bình thường, không cần phải giúp Kagawa, cứ băng lên và Kagawa sẽ giúp anh.

Chiến thuật là một phép thuật. Đó không phải là ví von, phép thuật là gì nếu không phải là những điều khó hiểu nhưng tạo ra các kết quả kỳ diệu? Và ở đây, không phải vì Dortmund đã thắng như vậy mà chúng ta phân tích như vậy. Dortmund đã có thể hòa Krasnodar, chỉ cần pha đánh đầu cuối cùng của Park Joo Ho bật cao và chạm xà. Dortmund có thể khó thắng Leverkusen, hay Hannover nếu vài vị trí của họ thay vì là Felipe và Wendell, lại là David Alaba hay Radja Nainggolan.

Không, kết quả của pháp thuật có thể khác nhau – hiệu quả hơn hoặc kém – nhưng ánh sáng từ cây đũa thần là có thật. Ta có thể nhìn thấy, chiêm ngưỡng nó, miễn là không để những khoảnh khắc trận đấu trôi lững lờ qua mắt: cây đũa phép của Tuchel – một trong những phù thủy ở Bundesliga đã từng nổi danh vì “khác người” những năm tháng ở FSV Mainz 05.

Ảnh: BVBVietnam

Tuchel và Arno Michels – Ảnh: Maximilan Jung

Và hẳn là bí ẩn nằm trong câu hỏi: bằng cách nào, lại nhanh như vậy, các cầu thủ có thể hòa nhập được và trở thành vai chính, với những sân khấu đã lắp đặt sẵn chờ đón họ?

Trên sống lưng con bằng mã

Chiến thuật bắt nguồn từ con người. Một HLV tầm thường nhất cũng thừa hiểu lý tưởng đó. Song đã quen thất vọng do sự chênh lệch của lý thuyết/thực tế, và sự chây lười rất thông thường của tư duy, họ luôn luôn tự ngăn cản việc hiện thực hoá. Leverkusen – thời của Sami Hyypia – đã từng có một dàn tiền vệ với phong cách chơi y hệt nhau, và họ cho đó là “chiều sâu lực lượng”. Điều này đúng nếu nói về số lượng mà không đếm xỉa đến chất lượng: và Leverkusen dễ dang thất bại ở Châu Âu với kiểu mang tư duy quốc nội đi viễn chinh.

Thế thì trong thế cô đơn của một tư duy khác người, của một kẻ sống hết mình giữa một thế giới đã chai lì và lạnh nhạt, trong sự bấp bênh của toan tính, trong sự phản đối của những khuôn mặt bảo thủ, trong mối đe doạ về một thất bại ngớ ngẩn… một HLV cần điều gì để có được sự dũng cảm của phù thuỷ? Và nữa, ai là người đồng hành cùng họ, sẵn sàng cùng bay lên và có thể cùng bị ném xuống trên sống lưng con bằng mã?

Không phải cổ động viên, hẳn nhiên rồi. Câm lặng hơn thế nhiều: đó là một cá tính xao động, đó là những cộng sự nhiệt thành. Trước hết, chúng ta phải nói đến ông giám đốc Chris Heiden của Mainz – người đầu tiên và trước cả BLĐ Dortmund – có hân hạnh được làm việc với đội ngũ huấn luyện của cả Jurgen Klopp và Tuchel, hai hiện tượng được sản sinh giữa lòng nước Đức. Chính ông đã sa thải HLV Jorn Andersen yêu quí của mình, ngay lúc ông ta thăng hoa, để đưa Tuchel vào cuộc.

Có lẽ phải diễn đạt chính xác thế này: ông đã mạnh dạn từ bỏ một thành công tuy lớn – nhưng đã cũ. Chỉ có tước đi vinh quang ngay trên đỉnh của nó mới hòng mong được một vinh quang mới. Tờ Kicker có lần miêu tả ông như sau: một người đam mê, yêu sự khác thường và lệch lạc. Đây chính là phẩm chất tiêu biểu của một vị lãnh đạo biết nuôi dưỡng nhân tài, bởi còn gì hấp dẫn và tạo cảm hứng hơn sự lệch lạc, khác thường.

Ảnh: 11freunde

Ảnh: 11freunde

Ngày Tuchel đến Mainz, ông gặp Arno Michels (người đàn ông trong ảnh), một HLV chuyên về kỹ thuật và đấu pháp, có vẻ ngoài cứng rắn, khác hẳn với Thomas. Và bây giờ cả hai vẫn còn làm việc cùng nhau, ngay tại Dortmund. Cuộc gặp ngày ấy là sự tương hợp của một kẻ luôn luôn khẳng định giá trị mới và một người không bao giờ phủ nhận chúng. Arno Michels chắc hẳn không phải một người cả tin, Ruhr Nachrichten cũng miêu tả sự điềm tĩnh và thực tế của ông. Tuchel cần ông ở điểm này, và có lẽ Arno cần sự lãng mạn và tinh quái của Tuchels.

Và có một hôm, họ cùng nhau xây dựng một sân tập hình lục lăng, một sân tập với… ba khung thành cho Mainz 05 (một sân tập hẹp, giúp cầu thủ nhanh chóng làm quen với áp lực và phát triển những kỹ năng anh ta chưa hề có). Ai đã gợi ý điều này? Sẽ thú vị hơn nếu ta biết đó là Arno Michels chứ không phải Tuchel. Đó có thể là lý do Tuchel và Michels lại cùng nhau đến Dortmund chăng? Vì ta biết Thomas không thể nào chọn một người cộng sự chỉ biết gật đầu. Cần phải có sự bùng nổ, cần phải có xúc tác, cần phải có sự khích lệ và không sợ trả giá, dù nó dấu dưới vẻ ngoài của thầy tu.

Tuchel và các cộng sự thân tín. Ảnh: RuhrNachrichten

Trong một trận cầu cụ thể, Tuchel tỏ ra rất tỉnh táo và lạnh lùng trong chiến thuật, có một sự kính trọng nhất định cho lý thuyết. Điên rồ của Tuchel nằm ở chỗ khác: xây dựng đội bóng. Đi cùng ông, ngoài Arno Michels, còn có Rainer Schrey – trông giống một chính khách cô đơn và khinh bạc, chuyên gia thể lực và và “life kinetik” (một loại hình tập luyện vô cùng “sắt đá” có tác dụng chủ yếu lên tinh thần, trong đó cầu thủ vừa làm một việc phức tạp – như tung hứng – vừa chuyền bóng qua lại – để tăng cường độ chính xác, phản xạ và chiến thắng sự chán nản). Benjamin Weber (thế chỗ cho Krawietz) – độc lập và ưa đối thoại, kém cả tuổi Sebastian Kehl – đảm nhận vai trò phân tích Video, lập hồ sơ những giả định. Weber là con mắt thứ ba của các cầu thủ, anh sẽ giúp họ quan sát lại mình, dưới góc nhìn thứ ba, giống một người chơi game (và chính anh mang Weigl về cho BVB chăng?).

Như vậy đã có BỐN phù thuỷ từ Mainz đến Dortmund vào mùa hè này, chứ không phải một. Bốn người này: một bộ não, một đôi mắt, một cơ bắp và một thanh kiếm. Và họ, còn nguyên những đam mê thưở trước ở Mainz, một người tóc bạc, một người đã có dấu hiệu béo phì, một người may sao có khuôn mặt trẻ trung che dấu tuổi tác… thế nhưng tuổi trẻ lại một lần nữa sống lại trong họ, với kế hoạch ở BVB. Cao hơn cả việc làm cho một CLB, đó còn là phát triển một nghệ thuật trong đào tạo thể thao: cải thiện chất lượng thi đấu của cầu thủ bằng những bài tập hiện đại, do chính họ đóng góp lý thuyết và ứng dụng.

Giai đoạn 1-0

Càng lên cao người ta càng cảm thấy chênh vênh. Chiến thắng quá nhiều làm người ta lo sợ. Reus, Miki sẽ chấn thương chứ? Khi nào chúng ta xuống phong độ? Khi nào cầu thủ mệt mỏi và bớt hưng phấn? Chúng ta sẽ làm gì trước đội mạnh hơn? Tất cả những câu hỏi đó đều dẫn về một câu hỏi cuối cùng: HLV, ông sẽ dẫn chúng tôi đi đâu?

Trước khi có bàn thắng mở tỷ số, thế giới của HLV là hoàn toàn cô đơn với những tính toán của riêng ông: họ không thể nói về con đường cho những người không đi cùng đường, họ càng không thể nói về đích đến khi chính họ còn chưa rõ. Tuy thế, cô đơn nhưng chưa có sự nghi ngờ. Nhưng khi bước đến giai đoạn mà chúng ta dẫn trước, vị HLV trở thành ngôi sao của khán giả, chứng minh được phần nào thành công của ông.

Ảnh: Twitter

Ảnh: Twitter

Sự cô đơn giảm đi trong tiếng reo hò, nhưng sự nghi ngờ bắt đầu lớn lên. Chiến thắng hay thất bại chỉ dễ hiểu khi nó diễn ra rồi. Và khán giả – những người sát cánh cùng đội bóng chứ không phải sát cánh với HLV – luôn nhất quyết dành được vị trí của kẻ chủ động, ăn mừng chiến thắng và chê trách thất bại cũng như chỉ muốn hiểu trận đấu theo phương cách của họ, theo định kiến và mối hoài nghi của họ. BVB đang bước vào giai đoạn 1-0 đó.

Tuchel đã có thành quả ban đầu ở Dortmund. Thành quả đó đã rõ: những gì diễn ra trên sân, trên bảng tỷ số, trên nụ cười hạnh phúc của ngay cả một cầu thủ dự bị. Sẽ có người mệt mỏi, nhưng không ai mất cảm hứng: chúng ta xoay tua không chỉ con người mà xoay tua cả chiến thuật. Nhưng không phải men say chiến thắng, mà chính cảm giác lo lắng trước từng trận đấu mới làm nên sự thú vị của bóng đá.

Cần phải dành cho Tuchel không những một tràng pháo tay, mà còn là một niềm tin ngây thơ, đủ để giữ lấy vẻ đẹp bí ẩn của phép thuật. Bởi lẽ, với ngay cả một người tôn sùng chiến thuật (như tác giả bài viết này), cũng không thể cân đong được giữa việc hiểu một trận thắng và việc cảm thấy sự kỳ-diệu-như-một-món-quà của trận thắng, niềm vui nào lớn hơn niềm vui nào.

Borussia Dortmund

Đức Anh (nhân dịp Oktoberfest)

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
levubachduong
1 bài viết
“Và trong cô đơn em cũng như ta Làm sao gột xóa tên đời...”
BÀI VIẾT CÙNG TÁC GIẢ
Phát bóng lên ^