Arsene Wenger và sự thay đổi quan điểm về các HLV ngoại quốc tại Anh

bởi Rb ·

Lược dịch và biên tập lại từ bài viết trên The Guardian, ngày 1/10/2013. Bản dịch cũng được đăng trên Góc Pháo Thủ.

Ấn tượng đầu tiên về Arsene Wenger

Khi nhiều người nghĩ rằng huyền thoại Johan Cruyff sẽ thay thế Bruce Rioch, BLĐ Arsenal đã lựa chọn một gã người Pháp vô danh, mà trước đó đã làm việc tại Nhật Bản, làm HLV trưởng đội bóng. Đó không phải là một quyết định khiến cho nhiều người ấn tượng.

Nick Hornby tóm tắt những gì diễn ra vào thời điểm đó tại Arsenal:

Tôi nhớ khi Bruce Rioch bị sa thải, một số tờ báo đã đưa ra ba hay bốn cái tên. Đó là Terry Venables, Johan Cruyff, và Arsène Wenger là cái tên cuối cùng. Ở vị trí của một CĐV, tôi đã nghĩ đó chắc chắn không phải là Arsene Wenger, bởi tôi chưa từng được nghe đến ông ta. Việc BLĐ bổ nhiệm ông ta làm HLV trưởng là điều tẻ nhạt nhất mà bạn được nghe.

Mọi người muốn Cruyff cho vị trí đó, và tờ Evening Standard đã đặt nghi vấn với dòng tít “Arsene là ai?”. Nhưng rồi BLĐ Arsenal đã chọn Wenger. Đội trưởng của CLB khi đó là Tony Adams thì chẳng mấy ấn tượng về người sẽ dẫn dắt đội bóng:

Đầu tiên tôi nghĩ, gã người Pháp này biết gì về bóng đá? Cặp kính khiến ông ta trông giống như một thầy giáo vậy. Chắc chắn là không thể giỏi bằng George Graham được. Mà liệu ông ta có nói tiếng Anh trôi chảy được không nhỉ?

Ảnh: eurosports

Ảnh: eurosports

Adams không phải là người duy nhất nghi ngờ về HLV mới của đội bóng. Trong buổi tập đầu tiên của Wenger, một buổi họp đã được tổ chức để giới thiệu ông với các cầu thủ. Wenger đã từng giành được các danh hiệu tại Pháp và Nhật Bản, và ông chờ đợi những sự chào đón nhiệt tình dành cho một người đã quen thuộc với công việc huấn luyện cùng với sự tôn trọng với những thành quả mà ông giành được. Tuy nhiên, như Lee Dixon kể lại:

Mọi người bước vào, và trước mặt chúng tôi là một người đàn ông cao, gầy và trông chẳng có vẻ gì giống một HLV bóng đá cả.

Trên thực tế, Wenger là một HLV giỏi, và vấn đề ngôn ngữ cũng không phải là trở ngại đáng kể gì với ông. Sir Alex Ferguson đã từng có lời mỉa mai khi nói về mối liên giữa trình độ ngoại ngữ và sự nhạy bén của HLV Wenger:

Người ta nói ông ấy là một người thông minh vì nói được 5 thứ tiếng à? Tôi quen một đứa nhóc 15 tuổi ở Bờ Biển Ngà biết nói 5 thứ tiếng đấy.

Nhưng chính xác thì HLV Wenger có thể nói được 6 ngôn ngữ. Ngoài việc thành thạo tiếng Pháp, Anh, Đức, Ý và Tây Ban Nha, ông còn sử dụng được cả tiếng Nhật.

Như vậy tiếng Anh không phải là một vấn đề đối với vị HLV người Pháp. Khó khăn ban đầu với ông là làm cho các học trò hiểu được những tư duy của mình. Nếu nói là Wenger đã tạo ra cuộc cách mạng về vấn đề dinh dưỡng trong bóng đá Anh thì hơi quá, nhưng cách ăn uống của các cầu thủ ở giai đoạn giữa thập niên 1990 có thể khiến cho người ta ngạc nhiên.

Trước trận đấu đầu tiên trên cương vị HLV trưởng của Arsenal, Wenger cấm các học trò của mình ăn chocolate, khiến cho nhiều người phản ứng lại:

“Chúng tôi đang trên đường tới làm khách tại Blackburn. Mọi người ngồi ở phía cuối xe và bắt đầu đồng thanh: “Chúng tôi muốn Mars (một loại kẹo chocolate)!””

Nhưng là người từng lớn lên trong một nhà hàng, Wenger thừa hiểu tầm quan trọng của dinh dưỡng và có đủ sự kiên định đối với cách làm này của mình.

Wenger 1996

Sự hoài nghi về những HLV ngoại quốc

Có rất nhiều điều đã thay đổi từ khi HLV Wenger bắt đầu làm việc tại Arsenal vào ngày 1/10/1996. Trước đó, chỉ có những HLV người Anh mới giành được chức vô địch của giải đấu cao nhất xứ sở sương mù. Chính Wenger cũng từng thừa nhận rằng Arsenal đã có chút “điên rồ” khi thuê ông về làm HLV trưởng của đội bóng:

Họ có vẻ hơi điên rồ một chút khi tôi là một kẻ vô danh, lại là người ngoại quốc và chưa có thành tựu nào cả. Họ đã rất liều lĩnh. Tôi có thể lấy cho các bạn rất nhiều bài báo cố gắng chứng minh rằng những HLV nước ngoài không thể vô địch giải bóng đá Anh.

Quan điểm rằng những HLV ngoại quốc không phù hợp để cạnh tranh một danh hiệu tại Anh nghe thật vô lý ở thời đại này. Chẳng có HLV người Anh nào vô địch nổi giải Ngoại Hạng kể từ năm 1992. Mặc dù vậy, quan điểm trên quả thực từng tồn tại. Và ký giả Jon Henderson cũng từng có một bài viết trên The Guardian nói về điều này.

Henderson đã mở đầu  bài viết “Những vấn đề với các HLV ngoại quốc” bằng một loạt câu hỏi:

Arsene Wenger sẽ mang đến điều gì nếu như ông ta trở thành HLV trưởng của Arsenal trong tuần này? Trình độ huấn luyện đủ để giúp cho Pháo thủ trở lại, hay ông chỉ là một HLV có cái tên gần giống với đội bóng này nhất?

Nói cách khác, nước Anh có cần những HLV ngoại quốc không? Thất bại ở (Olympic) Atlanta có phải vì chúng ta không có nhiều hơn những người như Jürgen Gröbler, HLV người Đức của đội tuyển rowing, người đã giúp cho (Steve) Redgrave và (Matthew) Pinsent giành huy chương vàng?

Cây viết này tiếp tục chỉ ra một vài trường hợp để minh họa cho việc “những kẻ có ý định biến môn thể thao quốc gia của người Anh trở thành thứ gì đó hấp dẫn hơn đã dần biến mất khi đội bóng của họ cũng không còn xuất hiện trên bảng xếp hạng”.

Cuộc thử nghiệm của Aston Villa vào đầu những năm 90 với một HLV người Tiệp Khắc là Dr. Jo Venglos đã mang lại kết quả thất bại. Venglos nói một thứ ngôn ngữ khác theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng với các học trò. Sau đó CLB đã thay thế ông ta bằng Ron Atkinson, người có thể khiến cho các cầu thủ hiểu rõ những chỉ đạo của mình bằng thứ tiếng mẹ đẻ.

Dr. Jo Venglos thất bại tại Aston Villa.

Dr. Jo Venglos thất bại tại Aston Villa.

Một trường hợp khác là Ossie Ardiles tại Tottenham. HLV người Argentina dạy các học trò chơi thứ bóng đá đẹp, nhưng lại quên mất rằng nó đòi hỏi nhiều thể lực hơn rất nhiều so với những pha bóng dài thẳng lên tuyến trên. Ardiles ra đi và một người khác thực dụng hơn đến từ London, Gerry Francis mang đến sức mạnh cho các cầu thủ, đồng thời xóa bỏ thứ tư duy hão huyền trong đầu họ.

Sau đó đến lượt “người Hà Lan bay” Ruud Gullit tại Chelsea, và có lẽ là cả Wenger ở Arsenal nữa, muốn chứng tỏ rằng các HLV ngoại quốc có thể tạo nên một đội bóng thành công ở giải Ngoại Hạng Anh. Gullit có vẻ như đã khởi đầu đầy hứa hẹn, khi ông có những đòi hỏi về thể chất từ các cầu thủ thậm chí còn cao hơn cả tiêu chuẩn của Glen Hoddle. Ông ta cũng nhận ra rằng “người Anh không được chỉ chơi bóng theo một kiểu duy nhất của người châu Âu”. Nhưng cũng cần nhắc lại rằng, Ardiles, người vừa được nhắc đến ở trên, cũng từng có cảm nhận như vậy.

Mặc dù là môn thể thao chiếm vị thế độc tôn ở Anh, nhưng không thể nói là bóng đá hoàn toàn tách biệt với những thứ khác. Sau tất cả, các đội bóng tại giải Ngoại Hạng cũng có được điều mà phần còn lại luôn khao khát, đó là tiền. Không phải bàn cãi, với việc có thể chi nhiều tiền hơn, mời những HLV từ nước ngoài chính là một trong những cách để đầu tư.

Henderson ước tính có khoảng 80% trong số các HLV ở Anh ở thời điểm đó là những người làm việc tự nguyện, và không bất ngờ khi Goeff Cooke, cựu HLV của đội rugby Anh, người giữ chức Chủ tịch hội đồng HLV, chỉ trích xu hướng thuê “những kẻ tình nguyện nghiệp dư” này. Ông ta cho rằng những HLV như vậy không thể tập trung làm việc bởi họ còn đang loay hoay với những công việc khác.

Nhưng Cooke cũng tỏ ra cứng rắn khi nói về giải pháp với các HLV người nước ngoài. Theo ông, các đội bóng có nhiều tiền, nhưng thuê HLV ngoại quốc không phải là mục tiêu đầu tư duy nhất và hiệu quả nhất.

Trên tất cả, sẽ rất khó để họ có thể hiểu được văn hóa của chúng ta.

– Goeff Cooke.

Và Henderson tiếp tục minh họa với trường hợp của Aston Villa:

Dr. Venglos sẽ tưởng tượng ra niềm tin của các CĐV trên sân Villa Park khi họ hát “Here we go, here we go, here we go”, để rồi bị phân tâm đến mức không nhận ra hậu vệ quét của mình chọn vị trí tệ đến như thế nào.

Và như Cooke chỉ ra, việc hiểu được văn hóa ở đất nước này khó hơn bạn nghĩ nhiều. Và đã có ai kể cho Wenger rằng khi ông chủ nói “tôi hoàn toàn tin tưởng ông”, thì nên đóng gói hành lý luôn chưa nhỉ?

Thời kỳ khai sáng?

Wenger đã chiếm được cảm tình của nhiều người trong suốt 17 năm qua (tính đến thời điểm bài viết được đăng trên The Guardian năm 2013 – người dịch), nhưng chỉ có một vài người đứng về phía ông ở thời điểm năm 1996. Glenn Hoddle, người đã có 6 tháng làm HLV trưởng ĐT Anh vào lúc Wenger đặt chân đến Highbury, đã từng làm việc dưới quyền HLV người Pháp tại Monaco. Hoddle thừa nhận chính Wenger đã mang lại cảm hứng để ông ta trở thành một HLV.

Arsene Wenger và Glen Hoddle tại Monaco. Ảnh: dailymail

Arsene Wenger và Glen Hoddle tại Monaco. Ảnh: dailymail

Hoddle đã bảo vệ Wenger từ những ngày đầu:

Ông ấy rất tuyệt. Ở Monaco, ông ấy biết chính xác những thứ mình muốn, điều gì là tốt nhất cho từng người và làm thế nào để tạo ra sự cân bằng trong đội bóng. Ông ấy mang về 5 cầu thủ và hiểu rõ cần gì ở họ. Wenger biết cách gắn kết mọi thứ lại với nhau. Đó thực sự là một điều mới mẻ và chúng tôi giành chức vô địch ngay trong mùa giải đầu tiên.

Ông ấy có tư duy theo kiểu Anh, đồng thời lại mang phong cách Đức, rất kỷ luật. Ông luôn chuẩn bị sẵn một bản chỉ dẫn để định hướng lối chơi cho đội bóng và mỗi cầu thủ cần phải làm gì. Và nếu có ai đó bước chệch hướng, anh ta sẽ không được tha thứ.

Hoddle không phải là người duy nhất nhìn ra khả năng của Wenger khi đó. Dưới đây là một vài ý chính mà David Lacey viết trên The Guardian vào mùa thu năm 1996 về việc bóng đá Anh sẽ được lợi như thế nào nhờ những HLV đến từ các quốc gia khác tại châu Âu, mà Arsene Wenger có thể là sự khởi đầu.

Sự xuất hiện của Arsene Wenger tại Highbury đến cùng lúc với sự thay đổi về công tác huấn luyện tại giải Ngoại Hạng Anh. Những HLV thất bại thì vẫn bị sa thải, nhưng phần lớn trong số những người đang dẫn dắt các đội bóng phải đối mặt với những điều rất khác so với thập niên 60, 70 hay thậm chí là 80.

Một HLV tại giải Ngoại Hạng đã nêu ra ý kiến rằng những người đồng nghiệp đương thời có một tư duy khác khi tiến hành mua cầu thủ. Họ không còn xem trọng việc đánh giá cao ưu nhược điểm của những bản HĐ tiềm năng nữa. Chỉ đơn giản là khi cầu thủ thuộc diện có thể chuyển nhượng thì các CLB trả tiền để đưa họ về.

Không còn thời gian cho những người như Bill Nicholson (HLV của Tottenham trong giai đoạn 1958-1974) quan sát một cầu thủ trong suốt mùa giải trước khi quyết định … không ký hợp đồng với họ. Đội hình của Tottenham giành cú đúp năm 1961 đã thi đấu cùng nhau trong suốt 10 năm. Giờ đây, với các CĐV và BLĐ đội bóng, 10 tháng đã là là quãng thời gian quá dài để chờ đợi rồi.

Nói về Arsene Wenger trước khi đến Arsenal, ông là một HLV có tên tuổi với những thành tích ấn tượng , nhưng là ở bên ngoài nước Anh. Arsenal chưa từng có ai như vậy trên băng ghế huấn luyện trước đó. Trong kỷ nguyên Herbert Chapman, HLV huyền thoại này đóng vai trò là “người của công chúng”. Allison, giám đốc điều hành của CLB, giao quyền giải quyết các vấn đề của đội bóng cho Joe Shaw và Tom Whittaker, người sau này trở thành HLV trưởng của đội bóng.

Billy Wright, người có 105 lần khoác áo đội tuyển Anh, chưa bao giờ được coi là có năng khiếu về huấn luyện. Bertie Mee, nhân viên phụ trách y tế dưới thời Whittaker, là một người có khả năng tổ chức. Terry Neill, Don Howe và George Graham là những HLV tin vào tinh thần thi đấu của các cầu thủ và muốn đội bóng chơi theo cách của họ trong những năm còn thi đấu.

Quay trở lại năm 1996, có lẽ là hơi viển vông nếu kỳ vọng rằng HLV Arsene Wenger sẽ tạo ra một kỷ nguyên khai sáng cho bóng đá Anh, bởi sau cùng, ông vẫn sẽ được phán xét bằng những thành quả của đội bóng.

Nhưng nếu Wenger có thể trở thành người đi tiên phong, những HLV nước ngoài khác chắc chắn sẽ theo chân ông tới đây. Việc nói một thứ ngôn ngữ khác không phải là dấu hiệu cho thấy đó là những HLV giỏi, nhưng rõ ràng là bóng đá Anh đã bỏ lỡ quá nhiều thứ khi đứng ngoài vòng quay chung của các HLV trên toàn châu Âu. Những sự thay đổi không chỉ đến ở chiến thuật và hệ thống thi đấu mà còn là cách quản lý dinh dưỡng cho cầu thủ và cả chế độ sinh hoạt. Với Wenger, ông đã bắt đầu làm điều đó cho Arsenal ngay từ những ngày đầu tiên đến đây.

Sau cùng, Lacey nhắc đến Bobby Robson, người lúc đó đang làm việc tại Barcelona. HLV này đã nhận ra rằng điều đầu tiên các cầu thủ Anh làm khi chuyển ra nước ngoài thi đấu là giảm cân. Điều đó cho thấy rằng, quan điểm về công tác huấn luyện của bóng đá Anh cần phải thay đổi. Và trên thực tế nó đã đến cùng sự xuất hiện của Arsene Wenger tại xứ sở sương mù vào ngày 1/10/1996.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Rb
19 bài viết
“Victoria Concordia Crescit!”
Phát bóng lên ^