Vì sao Gary Neville trở thành chuyên gia phân tích bóng đá số một nước Anh?

bởi Dũng Lê ·

Sức hút Gary Neville

Dạo một vòng qua viễn cảnh cánh gà và chúng ta sẽ lập tức nhận ra rằng, chương trình Monday Night Football là thế giới của Gary Neville và tất cả mọi người có mặt đều chỉ đang sống trong đó mà thôi.

Barry Glendenning trên The Guardian

Chương trình marathon kéo dài 4 tiếng này đã trở thành một trong những món ăn thời thượng của khán giả đài Sky Sports tại Anh suốt vài năm qua.

Gary-Neville-explains-a-t-014 Ảnh: The Guardian

Carragher (trái), người dẫn chương trình Ed Chamberlin (giữa) và Neville (phải) trên sóng Monday Night Football (Ảnh: The Guardian)

Hãy nghĩ mà xem. Trong khi trận đấu sớm nhất vòng (trận đầu tiên thứ Bảy) và các trận Chủ nhật thường là những trận đấu hấp dẫn nhất, thì thường các trận thứ Hai chỉ là một cách để kéo dài sóng trực tiếp sang ngày thứ Ba của Premier League. Khi Champions League và Europa League diễn ra, gần như chắc chắn chỉ có những đội tầm trung đổ xuống thi đấu vào ngày này.

Nhưng với các khán giả của Monday Night Football, mọi thứ trở nên vô cùng đặc biệt. Trên trang mạng xã hội reddit, một diễn đàn nhỏ với tên gọi “Neville Punditry” (Bình luận của Neville) được thành lập với mục đích duy nhất là chia sẻ những video (lậu) chương trình Monday Night Football để những người không có điều kiện mua Sky hoặc ngoài biên giới nước Anh có thể đón xem.

Ngày 2/12 vừa qua, khi Neville chính thức được bổ nhiệm làm HLV trưởng Valencia đến hết mùa giải, hàng loạt khán giả của Monday Night Football đã tỏ ra tiếc nuối vì có thể chương trình này sẽ không còn nguyên vẹn nếu thiếu Neville. Thậm chí, tờ The Guardian còn có bài viết nói rằng, không đơn thuần một chương trình đặc biệt này, mà có thể rất nhiều chương trình bình luận, tường thuật khác của Sky Sports sẽ bị ảnh hưởng.

Neville ra đi đã để lại một chỗ trống trên bàn cảm ứng Skypad.

Owen Gibson trên The Guardian

Điều gì đã làm nên thành công của chương trình Monday Night Football? Điều gì đã khiến cho Neville được tôn sùng là “chuyên gia phân tích bóng đá hàng đầu trên sóng truyền hình Anh”?

Vị thế của cựu danh thủ

Liệu có phải bởi, Gary Neville là một nhà vô địch, một danh thủ bóng đá khó ai có thể phủ nhận trong làng bóng đá thế giới?

Philippe Doucet

Philippe Doucet (Ảnh: leblogadoudouce)

Gần đây, tôi có cơ may được gặp gỡ nhà báo người Pháp, Philippe Doucet. Tại Pháp, Doucet nổi tiếng với việc đưa công nghệ phân tích hình ảnh lên sóng truyền hình. Cũng giống như việc khán giả Việt Nam nay ai cũng biết về “công nghệ Libero của VTV” thì ở Pháp, ai cũng biết “La Palette à Doudouce” (Cỗ máy của Doudouce) của đài Canal+.

Doucet bắt đầu áp dụng công nghệ hình ảnh để phân tích bóng đá trên sóng truyền hình từ đầu thập niên 2000. Cho tới nay, ông vẫn được biết đến như một trong những chuyên gia phân tích bóng đá nổi tiếng trên truyền hình Pháp.

Nhưng nếu cũng với những nội dung phân tích của Doucet, nhưng từ một cựu danh thủ nói ra thì sao?

Và Doucet kể về chuyện cộng tác cùng Michel Platini tại Canal+.

Huyền thoại bóng đá người Pháp được Doucet miêu tả là “nếu bạn không có trên 50 lần khoác áo ĐTQG thì đừng mơ chuyện ông ấy lắng nghe bạn về bóng đá.” Công việc của Doucet khi ấy là… tư vấn cho Platini sử dụng công nghệ để phân tích, thay vì chỉ nói chay.

Là một người làm báo truyền hình, dĩ nhiên Doucet hiểu cần làm gì để thu hút khán giả. Tuy nhiên Platini thì không thực sự tin tưởng vào việc một người chưa từng đá bóng chuyên nghiệp lại hướng dẫn mình phân tích.

Doucet buộc phải sử dụng một số biện pháp khéo léo để nói với Platini rằng những hình ảnh xuất hiện trên màn hình máy tính là… do máy tính tự vẽ ra, và nó đang khuyên chúng ta phân tích điều gì đó.

Platini Canal+

Platini khi còn là chuyên gia phân tích của Canal+ (Ảnh: Canal+)

Platini không tin Doucet nhưng lại thấy thú vị với một cái máy tính hoàn toàn trung lập. Mãi sau này thì câu chuyện cánh gà mới hé lộ rằng thực ra Doucet là người đã vẽ những vòng tròn, mũi tên… lên hình từ trước.

Trên sóng, những nhận định của Platini gây tiếng vang nhờ cả việc được minh họa bằng công nghệ, cả vị thế cựu danh thủ của ông.

Dẫu vậy, không phải lúc nào việc một cựu danh thủ lên sóng bình luận và sử dụng công nghệ cũng tạo ra sự hấp dẫn cho khán giả.

Năm 2010, huyền thoại Alan Shearer bị tờ The Scotsman lên án mạnh mẽ vì phần bình luận trước trận Algeria gặp Slovenia tại bảng C, World Cup Nam Phi. Cựu danh thủ hói đầu nói: “Hiểu biết của chúng ta về hai đội này là không nhiều”.

Trong một thời đại mà Google ngay đầu ngón tay, câu nói ấy của Shearer không được chấp nhận nữa. Khán giả giờ chờ đợi rằng sẽ có những thông tin, những nội dung mới mẻ và hấp dẫn được truyền tải đến họ, chứ không chỉ là những phán đoán không cơ sở.

Cho tới mãi gần đây, Shearer mới dần được đánh giá cao hơn một chút. Nhưng những Robbie Savage, Michael Owen hay thậm chí là Paul Scholes cũng thường xuyên bị chỉ trích vì những bình luận quá “nhạt nhẽo” hoặc quá cảm tính.

Gullit Shearer

Cũng là cựu danh thủ, nhưng Gullit (trái) hay Shearer (phải) gặp rất nhiều khó khăn trong việc chinh phục khán giả. (Ảnh: BBC)

Nhìn vào phản ứng thực tế của khán giả tại Việt Nam khi xem phân tích bóng đá trên truyền hình, có thể tạm thời kết luận rằng vị thế cựu danh thủ không phải là tất cả. Anh vẫn cần có nội dung tốt.

Thậm chí, chính bản CV cựu tuyển thủ quốc gia có thể gây áp lực ngược lên chính các “bình luận viên bóng đá” này. Khán giả sẽ kỳ vọng lớn hơn ở họ.

Platini vẫn có nhà báo Doucet đứng sau. Còn Shearer, Savage, Owen… thì dường như không.

Công nghệ hay là công cụ

Trở lại với Neville, đã có lúc người ta cho rằng sự hấp dẫn của Monday Night Football đến từ công nghệ. Với bàn cảm ứng kích thước lớn đặt trước mặt cùng một cây stylus (bút cảm ứng) không thể không để ý, Neville và sau này là Jamie Carragher đã gây ra không ít những bất ngờ cho khán giả. Hiểu biết sâu rộng, con mắt chú trọng chi tiết cùng những lập luận vô cùng dễ hiểu khiến cho các khán giả bị chinh phục hoàn toàn.

Phương pháp sử dụng công nghệ của Neville và Carragher cũng là rất khác so với cách các bình luận viên của BBC trong chương trình Match of the Day như Shearer, Savage, Danny Murphy, Martin Keown… áp dụng, dù dường như nhà cung cấp dịch vụ là cùng một hãng.

Với Match of the Day, các hình ảnh minh họa được xử lý đồ họa trước theo ý đồ của người bình luận viên, và sau đó người bình luận viên sẽ đọc lời phân tích theo hình. Nhờ vậy, các hình ảnh qua xử lý đồ họa của BBC thường rất “sạch”, đẹp và đa dạng về công cụ.

Monday Night Football tiếp cận khác biệt khi sử dụng các công cụ. Họ chủ yếu dùng những loại hiệu ứng minh họa đơn giản như đường thẳng, mũi tên, vòng tròn… và đi cùng với đó là trước khi vẽ minh họa trực tiếp lên hình, người BLV buộc phải dừng hình ảnh lại. Ngoài ra, Neville và Carragher phải đối mặt với nguy cơ vòng tròn lệch chân cầu thủ, gạch nối không thực sự thẳng thớm… liên tục.

Hai cách áp dụng công nghệ khác nhau và dĩ nhiên cần khẳng định rằng format của hai chương trình là hoàn toàn khác nhau, nhưng điều sau cùng khiến cho nhận xét của số đông rằng Neville nổi trội hơn tất cả các bình luận viên khác xem ra không nằm ở công nghệ.

Công nghệ sau cùng chỉ là một công cụ để minh họa cho nội dung mà thôi. Không ai lại dùng sản phẩm tiến bộ đắt tiền để phân tích những quả penalty.

Và nếu bỏ qua công nghệ, không khó để thấy những phân tích hoàn toàn không sử dụng đồ họa trong Monday Night Football. Ví dụ, Neville từng phân tích vì sao Simon Mignolet đang gặp vấn đề về kỹ thuật khi thường hạ trọng tâm quá thấp, dẫn đến thỉnh thoảng việc phản ứng chậm trước những cú dứt điểm của đối thủ.

Neville minh họa bằng những hình ảnh quay chậm đơn thuần. Đó không phải là công nghệ cao siêu gì cả – việc quay chậm tới nay được coi là chức năng hoàn toàn bình thường mà mọi kỹ thuật viên truyền hình đều có thể làm được.

Vĩ thanh

Khi bài viết này đã cán mốc 1,500 chữ, tôi cảm thấy nó đã đủ dài cho chục phút đọc của mọi người, dù thực ra vẫn còn thiếu việc kể vả mô tả chi tiết những nội dung mà Neville và Carragher đã thực hiện trên các chương trình Monday Night Football đã qua.

Jamie Carragher Gary Neville

Banter mates (Ảnh: MNF)

Khi nhận lời mời của Sky Sports, Neville đã gọi điện cho giám đốc của đài để đề nghị có một bộ bảng cảm ứng, máy tính phù hợp nhằm tập luyện sử dụng công cụ, công nghệ. Bằng cách đó, anh làm chủ biện pháp minh họa để làm rõ cho ý tưởng, ý đồ của mình.

Nhưng ngay cả khi không có công nghệ, khi bình luận trực tiếp trên sóng tường thuật hoặc khi ngồi trong một cabin không bảng cảm ứng khổng lồ, Neville vẫn thu hút khán giả với các phân tích, bình luận của mình.

Hãy tạm kết thúc bằng một câu nói để đời của tỷ phú Bill Gates:

Content is king.

(Nội dung là vua.)

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^