Phần 7: Phất bóng bổng ở Bayern Munich

bởi Dũng Lê ·

Khi Pep Guardiola đến với Bayern Munich, ông phải đón nhận một tập thể vừa giành “cú ăn ba” trong năm cuối cùng Jupp Heynckes cầm quân. HLV tóc bạc trắng người Đức đã để lại một di sản quý báu cho Guardiola, đến mức nhiều người cho rằng vị thuyền trưởng xứ Catalan này đã quá khôn khi nhận lời đến đây.

Pep Guardiola - Bayern Munich Ảnh: Bolamax

Quá khôn? (Ảnh: Bolamax)

Không khó để chỉ ra rằng Manuel Neuer là tiền vệ, à nhầm, thủ môn xuất sắc nhất thế giới. Philipp Lahm và David Alaba là đôi hậu vệ biên hoàn hảo trên mọi khía cạnh. Robbery chết chóc. Toni Kroos, Bastian Schweinsteiger, Javi Martinez, Luiz Gustavo đều sừng sỏ. Thomas Mueller vẫn luôn là một hiện tượng. Mario Mandzukic thì đã tự chứng minh rằng anh không phải dạng vừa.

Nhưng hãy nghĩ kỹ mà xem, đây cũng là một thử thách rất lớn. Guardiola được giao một nhiệm vụ rất rõ ràng: biến Bayern Munich trở thành một đội bóng thực sự có cá tính riêng. Mia san mia, Bayern phải là Bayern, chứ không nên là một tập thể mà khi họ ăn ba, người ta cho rằng có những nét rất giống Borussia Dortmund trong cách vận hành.

Và một tập thể đã ăn ba rồi thì rất dễ “no xôi chán chè”, xét trên khía cạnh tinh thần. Về chuyên môn, họ cần một lực kéo cực mạnh để tiến tới sự thay đổi, bởi đơn giản là họ là những nhà vô địch kia mà, việc gì họ phải chấp nhận thay đổi nếu không vì một đẳng cấp cao hơn?

Sau 3 năm, Pep Guardiola đã chinh phục toàn bộ tập thể cầu thủ này, và cho tới nay là tất cả giới chuyên môn. Và điều tuyệt vời hơn cả là tập thể này của ông vẫn còn nguyên màu sắc Đức, màu sắc Heynckes như một thứ dự phòng sau cuối cho lối chơi Định hướng Vị trí.

Bayern không phải Barcelona

Robben Ribery Guardiola Bayern - Daily Mail

Bayern khác Barcelona không phải ở Robbery, mà là… (Ảnh: Getty Images)

Khi Guardiola mới đến với Bayern, ông công khai nói rằng sức mạnh tấn công lớn nhất của đội bóng này nằm ở đôi cánh Franck Ribery – Arjen Robben chứ không phải ở trung lộ như Barcelona, với Xavi – Andres Iniesta – Lionel Messi. Theo Pep, đây cũng là khác biệt quan trọng nhất, và vì thế, ông sẽ không đem công thức tấn công trung tuyến của Barca áp vào Bayern. Thay vào đó sẽ là những bài vở để tận dụng tối đa hai biên.

Nhưng trong 3 năm ông ở đây, hai vấn đề đã nảy sinh. Thứ nhất, Robbery chấn thương quá nhiều và quá thường xuyên. Thứ hai, thực ra điểm khác biệt của Bayern so với Barcelona không thực sự nằm ở hai cái tên duy nhất ấy.

Robbery khác Xavi-Iniesta-Messi như thế nào? Rất đơn giản thôi: các yếu tố thể lực của họ mạnh mẽ hơn, còn kỹ thuật thì không bằng. Chúng ta sẽ không thấy Robbery có những pha chạm bóng dính như keo hoặc xoay sở phạm vi vài mét vuông hoàn hảo như các đồng nghiệp kia. Họ là những chân rê dắt tốc độ, có khả năng bao biên tuyệt vời (nhất là kể từ khi Heynckes “dạy” họ hỗ trợ phòng ngự).

Tương tự, điểm khác biệt giữa Bayern với Barca là tập thể cầu thủ của họ không phải những chuyên gia kỹ thuật hàng đầu (dù kỹ thuật của họ dĩ nhiên cũng giỏi), bù lại họ có thể hình, thể lực hoàn hảo. Họ là những “cầu thủ của tương lai”, nói theo lời Roberto Mancini. Bayern “ăn ba” chính là minh chứng tốt nhất cho điều ấy.

Dĩ nhiên sau cùng thì con đường mà Guardiola tìm tới vẫn tương tự. Bayern Munich là tập thể được xây dựng suốt ba năm để “khoét biên” tốt nhất có thể.

Tấn công một bên, dứt điểm một bên

Douglas Costa Pep Guardiola L'Equipe

Ảnh: L’Equipe

Trong loạt bài, chúng ta đã bàn luận rất nhiều về các cách Pep Guardiola áp dụng để giúp đội bóng tấn công đối thủ một cách hiệu quả. Tại Bayern Munich, ông đã dày công tối ưu hóa phương pháp “Tấn công một bên, dứt điểm một bên” như đã nhắc đến trong phần 6.

Lý do rất đơn giản: Ribery và Robben là những cao thủ trong các tình huống một-đối-một. Đặt hai biên trở thành khu vực tấn công quan trọng nhất, Guardiola đưa ra một quyết định quan trọng: giúp Robbery có được sự cô lập hoàn toàn ở hành lang biên.

Khác với Barcelona sử dụng 4-3-3 như sơ đồ phù hợp nhất để kéo dãn đội hình đối thủ, Guardiola dùng nhiều sơ đồ khác nhau cho Bayern với một mục tiêu tối thượng: tìm đến lợi thế 1-đối-1 ở biên.

Ví dụ, khi Bayern chơi 4-3-3, biện pháp rõ ràng nhất là việc yêu cầu các hậu vệ biên di chuyển bó vào trung lộ. Đây không những là cách để tận dụng sự toàn diện của Philipp Lahm, David Alaba, Rafinha trong kiểm soát trung tuyến, mà còn để giúp cho tiền đạo cánh dễ dàng có những pha kiểm soát bóng ở tư thế một-đối-một ở biên. Điều này khiến cho người ta có cảm tưởng rằng, khi có bóng trong chân, Bayern chơi với sơ đồ 2-3-5, dù họ bắt đầu với 4-3-3.

433-1

4-3-3 thông thường, vẫn thấy ở Barcelona. Hành lang biên là cuộc chơi 2-đấu-2 thông thường.
433-2

Khi hai hậu vệ biên kéo vào trung lộ, các tiền vệ biên của đối thủ cũng thường bị kéo theo, nếu không sẽ vô dụng khi phòng thủ. Hành lang biên trở thành cuộc chơi 1-đấu-1 rõ ràng.

Tại Bayern, Pep cũng bắt đầu áp dụng sơ đồ mà ông đã dùng trong thời gian cuối tại Barcelona là 3-4-3 (3-3-4). Mục đích cũng hoàn toàn tương tự: thu hút đối thủ vào trung lộ và mở rộng biên cho các cầu thủ tiền đạo cánh dễ bề gặp tình huống 1-đấu-1.

343-1

Sơ đồ 3-3-1-3 lạ mắt

Một loại sơ đồ khác ông thường xuyên sử dụng trong mùa thứ hai dẫn dắt Bayern là 3-5-2. Thực chất, đây là sơ đồ sinh ra từ việc Robbery thường xuyên chỉ có một người lành lặn. Một trong hai  người này sẽ được dùng trong vai trò… wing-back.

352-1

Robben đã “quẩy” Cole như thế này…

Với mẫu sơ đồ này, Bayern chú trọng rất nhiều vào việc thu hút đối thủ sang một bên, thường là tận dụng chính sự kỷ luật của đối thủ trong giữ cự ly vị trí. Khi ấy, ở cánh còn lại, Bayern sẽ có được lợi thế 1-đối-1 rõ ràng nếu đưa được bóng sang. Ví dụ tiêu biểu là trận đấu giữa họ gặp AS Roma tại Champions League mùa 2014/15, khi Robben chơi trong vai trò wing-back phải và cho Ashley Cole già cả biết mùi địa ngục.

Một cách chơi khác được Guardiola cho học trò chơi thường xuyên từ mùa giải 2015-16 là chỉ sử dụng một hậu vệ biên duy nhất cho việc bó vào trung lộ. Người còn lại sẽ tiếp tục bám biên, chơi như bình thường. Cách làm này chủ yếu xuất hiện khi Thomas Mueller đá cánh (vì những người khác… chấn thương).

Ví dụ, trong nửa đầu mùa giải 2015-16, khi chỉ có Kingsley Coman hoặc Douglas Costa trong tay, ông dùng sơ đồ 4-3-3, để một trong hai người này chơi cánh trái, cánh phải là Thomas Mueller. Hậu vệ biên trái sẽ bó vào trung lộ, nhưng hậu vệ phải thì chơi như một hậu vệ bình thường. Cánh trái trở thành vùng đất 1-đấu-1 cho Coman/Costa phô tài, còn cánh phải là những pha phối hợp chồng biên đúng chất cổ điển của Mueller và hậu vệ biên (thường là Lahm).

1 inverted FB

Guardiola đã áp dụng cách làm này trước Arsenal tại vòng bảng Champions League 2015/16, thậm chí còn đưa ra một thay đổi nhỏ: David Alaba dâng cao còn Thiago Alcantara mới là người lùi thấp để điều phối bóng. Costa dễ dàng có khu vực 1-đối-1 cho riêng mình. Bên cánh còn lại, Thomas Mueller nhận sự trợ giúp ổn thỏa của Philipp Lahm.

Hay ví dụ, trong trận Bayern gặp Hertha Berlin, Rafinha là người bó vào giữa, còn Lahm là người ôm biên.

Rafinha Lahm 1 inverted

Cùng cánh trái với Rafinha là Coman, cùng cánh phải với Lahm là Mueller. Rất dễ hiểu.

Khi bóng đã lăn trên phần sân đối phương, Guardiola cho phép hậu vệ biên và tiền đạo cánh đổi chỗ cho nhau. Nhưng chỉ có một người được đứng ở hành lang biên mà thôi. Nếu David Alaba bám biên, Ribery sẽ phải bó vào trung lộ.
– Marti Perarnau

Lật cánh

Tuy nhiên, vấn đề không đơn giản như vậy. Bayern Munich có thể dễ dàng kéo đối thủ sang một bên bằng những pha di chuyển của số đông cầu thủ. Nhưng vấn đề là họ không có những cá nhân xoay sở không gian hẹp tốt như Barcelona, để cầm bóng rồi chọc khe.

Bù lại, Guardiola có một thứ vũ khí khác: những quả phất bóng lật cánh cực sắc bén của các tiền vệ như Toni Kroos, Xabi Alonso, Thiago Alcantara; các trung vệ Dante, Jerome Boateng.

Để tận dụng điều này, Guardiola áp dụng một cách chơi bóng khác, ít tính kỹ thuật hơn, ít đòi hỏi hơn so với phương pháp tại Barcelona. Trước hết, ông yêu cầu các trung vệ dâng cao hơn nữa, lên đến 50-55 mét so với khung thành nhà (thay vì khoảng 45-50 mét như Barca) để thu hẹp khoảng cách giữa tuyến đầu và tuyến giữa.

Khi các cầu thủ phía trên cầm bóng, thay vì xoay sở để chọc khe sang cánh còn lại cho cầu thủ tấn công biên 1-đối-1, họ sẽ có phương án đơn giản là trả bóng về cho tiền vệ trụ hoặc trung vệ. Alonso, Dante, Boateng là những cái tên tuyệt vời trong việc phất những quả bóng dài và không quá bổng để đạt tốc độ hiệu quả nhất. Không chỉ phòng ngự tốt, đây còn là những cái tên có nhãn quan và kỹ thuật chuyền tuyệt vời.

Tôi ước có 1,000 Dante trong đội của mình.
– Pep Guardiola

Một cái tên khác cũng đã tiến bộ cực nhanh trong tay Guardiola ở kỹ năng làm bóng từ tuyến dưới là Jerome Boateng.

Dần dà, kỹ năng phất bóng dài này giúp cho Bayern của Pep gần như bỏ qua việc đưa bóng tiến vào tuyến tiền vệ của đối thủ khi tấn công. Họ hoàn toàn có thể phất bóng dài thẳng vào tuyến hậu vệ của đối thủ và tấn công. Chính sơ đồ 2-3-5 của Pep khi ấy càng phát huy tác dụng rõ ràng bởi họ kiểm soát thế trận cả ở tuyến đầu và tuyến cuối, xét trên số lượng người tham gia.

235-1

Với 5 người tuyến dưới, họ dễ dàng kiểm soát bóng. Một quả phất tốt và bóng sẽ đến với khu vực cuối sân – nơi 5 người sẵn sàng chiến đấu với 4 hậu vệ. Điều này thường xuyên giúp Bayern có được lợi thế trong vòng cấm.

Hơn nữa, Guardiola cũng yêu cầu rất cao các học trò ở khả năng “bóng hai”, tức giả sử, nếu có một quả tạt vào trong, đó phải là một quả tạt thật hiểm, thật xoáy. Nếu đối thủ không thể phá bóng dứt khoát, ngay lập tức Bayern phải tận dụng được cơ hội. Mà ở khoản này, Robert Lewandowski và Thomas Mueller là “thánh”.

Sự xuất hiện của Kingsley Coman và Douglas Costa đã khiến cho hai biên của Bayern có sự thay đổi nhỏ. Họ không còn là nhân vật ghi bàn theo kiểu Robbery nữa, mà trở thành những chân chạy khuấy đảo, kiến tạo. Bài bản rất đơn giản: nhận quả phất dài, qua người 1-đối-1 và đưa bóng vào trung lộ.

Gegenpressing liên tục

Khi Juergen Klopp mới đến Premier League, rất nhiều người đã đặt dấu hỏi liệu Liverpool có thể trụ được tới cuối mùa không, bởi lịch thi đấu của họ rất dày, còn gegenpressing thì rất tốn sức. Trên thực tế, Klopp không buộc các học trò chơi gegenpressing mọi lúc, mọi trận. Thường thì ông vẫn cho các cầu thủ phòng ngự khu vực thông thường trước các đối thủ yếu hơn, hoặc đối thủ ít phản công nhanh.

Và… chính Pep Guardiola mới là cái tên yêu cầu các học trò pressing liên tục, gần như mọi trận đấu, thậm chí còn quyết liệt hơn, dữ dội hơn Barcelona trước kia.

Lý do rất có thể là bởi Bayern của Pep đã dâng cao hơn so với Barca. Khi mất bóng, khoảng trống sau lưng dĩ nhiên cũng nhiều hơn. Các đội Đức lại là những chuyên gia phản công nhanh. Cách tốt nhất để phòng tránh một pha phản công nhanh, với Pep, chính là cướp bóng, gây áp lực ngay khi họ vừa giành lại bóng. Không có thời giờ để thở thì làm sao phất bóng dài?

Danh sách chấn thương dày đặc mỗi mùa của Bayern rất có thể chính là do Pep Guardiola. Bởi không chỉ trên sân đấu, tại sân tập, ông cũng cho các cầu thủ “hành xác” hệt như thế.

Vĩ thanh

Như vậy, tại Bayern Munich, Guardiola đã cho các học trò chơi một lối chơi khác biệt so với Barcelona của chính ông. Không còn nhiều những pha đan lát nhỏ, xoay sở trong khoảng không chậm rãi, lả lướt. Thay vào đó là những cú phất bóng dài, những pha rê dắt biên đầy tốc độ, sức mạnh. Dù vậy, tất cả vẫn dựa trên một nền tảng cơ bản những triết lý của ông, như chúng ta đã bàn luận ở loạt bài này.

Dĩ nhiên, những gì đã liệt ra phía trên đều là những chi tiết kỳ cục đến lạ lùng. Bayern Munich đã vận hành được những hệ thống rối rắm, phức tạp hoặc gần như “có một không hai” (ví dụ 4-3-3 với một hậu vệ biên bó giữa, một hậu vệ biên thường).

Tất cả những điều này đã cho thấy rằng Pep Guardiola là gã đấu sĩ chỉ biết dùng một vũ khí duy nhất. Ông ta đã thực sự biến Bayern Munich thành một tập thể của mình, lại khác biệt với Barcelona về cách thức vận hành, dù vẫn dựa trên một nền tảng triết lý duy nhất.

Trước đây, người ta nói rằng, để đánh bại lối chơi của Pep Guardiola, có hai cách: một là co cụm đổ bê tông lái xe buýt trên sân nhà; hai là pressing từ xa mọi nơi mọi lúc. Tại Bayern Munich, co cụm gần như đã không còn là một cách để đánh bại được Pep.

Có hai câu hỏi rất quan trọng. Thứ nhất, liệu Bayern Munich có thể giành Champions League để thực sự đánh dấu thành quả 3 năm qua của Pep Guardiola hay không? Thứ hai, ông sẽ làm thế nào tại Manchester City, đặc biệt trước một lịch thi đấu dày mà những người ở Đức khó mà hiểu thấu được? Hãy hi vọng rằng, loạt bài của chúng ta sẽ có phần thứ tám…

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
153 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^