Mổ băng – Borussia Dortmund 0-0 Bayern Munich: Căng thẳng “đọ não” và 3-4-3

bởi Dũng Lê ·

Như đã nhắc tới trong phần 7 của loạt bài “Pep Guardiola và lối chơi Định hướng Vị trí”, Bayern Munich thường rất ưa thích việc thi đấu trước những đối thủ sử dụng 4 hậu vệ ở hàng thủ – mà đây lại là xu hướng số một suốt một thời gian dài đã qua.

Lý do gồm hai điều chính. Thứ nhất, khi đã đưa bóng tới 1/3 sân của đối thủ, họ sẽ chơi không khác nào với 5 tiền đạo, biến đổi từ sơ đồ 4-3-3 tưởng như thông thường. Thứ hai, Robert Lewandowski và Thomas Mueller là hai cầu thủ có khả năng thu hút, lôi kéo các hậu vệ rất tốt, tạo ra những khoảng trống cho người khác băng vào ghi bàn, hoặc tự thao túng không gian để giúp nhau lập công.

Borussia Dortmund bước vào trận đấu này với một cái tên vô cùng bất ngờ trong danh sách thi đấu: Erik Durm. Và họ đã làm được điều ít đội bóng nào khác làm được: thực sự đưa ra phương án kìm hãm Bayern Munich một cách hiệu quả bằng chiến thuật (và cả một chút may mắn).

Nhập trận

Durm vào sân mang theo một sự thay đổi tối quan trọng trong cách vận hành chiến thuật của Dortmund: sơ đồ thi đấu. 4-3-3 sở trường được cất đi, thay vào đó là sơ đồ 3-4-3 vô cùng thú vị.

Dortmund - Bayern Munich 03 2016 1

Dortmund ra sân với sơ đồ rất bất ngờ: 3-4-3.

Bộ tam vệ chắn chơi trước mặt thủ thành Roman Buerki từ trái sang phải gồm Mats Hummels, Sven Bender và Lukasz Piszczek. Ngay trước mặt họ là cặp đôi người Đức Julian Weigl – Ilkay Guendogan. Chạy cánh phải là Erik Durm, chạy cánh trái là Marcel Schmelzer. Pierre-Emerick Aubameyang vẫn là trung phong, hỗ trợ cho anh ở bên phải là Henrikh Mkhitaryan, bên trái là Marco Reus.

Bên phía Bayern Munich, Pep Guardiola áp dụng một sơ đồ 4-3-3 với cách vận hành không quá rắc rối ở hai vị trí hậu vệ biên (Philipp Lahm phải và Juan Bernat trái) – họ chủ yếu hoạt động ở cánh trong hiệp một. Đáng chú ý, Joshua Kimmich vẫn nhận được niềm tin ở vị trí trung vệ bên cạnh David Alaba.

Lão tướng Xabi Alonso vẫn là tiền vệ trụ. Arturo Vidal chơi phía trước anh, đóng vai trò một tiền vệ con thoi, thường chủ động lùi sâu tham gia làm bóng và chỉ dâng cao khi đã dồn ép đối thủ hẳn về 1/3 sân cuối cùng.ư. Thomas Mueller đá lệch về bên phải so với hai người đồng đội và thường dâng cao lên hẳn trong các pha tấn công. Nhìn chung, đây là cách sắp xếp bộ ba tiền vệ trung tâm điển hình của Pep Guardiola, hình thành từ thời tại Barcelona.

Phía trên cùng là ba cái tên có phong độ cao nhất ở vị trí của họ tại Bayern mùa này: Robert Lewandowski trung tâm, Douglas Costa biên trái, Arjen Robben biên phải.

Hệ thống của Dortmund: Thủ ổn!

Các cổ động viên Liverpool hẳn sẽ mơ hồ nhìn thấy hình ảnh của thời Brendan Rodgers ở BVB trong trận đấu này (không chỉ vì các khán giả áo vàng tại Signal Iduna Park đã hát vang You’ll Never Walk Alone trước trận).

Dortmund có chủ động pressing từ xa, tuy nhiên nhìn chung việc này không thực sự hiệu quả do họ vẫn giữ gìn hệ thống hơn là quả cảm chiến đấu (như Borussia Moenchengladbach). Bộ ba Mkhitaryan – Reus – Aubameyang hầu như không tạo ra được áp lực đủ lớn nào lên các mắt xích chuyền bóng của Bayern ở dưới cùng. Trong khi đó, bộ tứ Durm – Weigl – Guendogan – Schmelzer chủ yếu chỉ dâng lên cao dàn hàng ngang và chờ đợi áp sát các cá nhân cụ thể của đối thủ một cách rất chừng mực. Họ cố gắng giữa cự ly vừa đủ với bộ ba trung vệ bên dưới (vốn đã dâng rất cao).

Dortmund cũng vì thế mà sẵn sàng chủ động lui về phần sân nhà để dàn ra các khối phòng ngự rõ ràng hơn. Họ nhận từng đợt tấn công của Bayern một cách chủ động thay vì ào ạt pressing như thường.

Sơ đồ của họ khi gần gần giống với 5-4-1 khi hai wingback lùi lại ngang ba trung vệ, còn Mkhitaryan và Reus rút xuống hai cánh.

Dortmund 541 def

5-4-1 của BVB

Một điểm nhấn đáng chú ý là Mats Hummels khá chủ động dâng lên để áp sát Thomas Muller. Điều này không làm ảnh hưởng gì về mặt an toàn cho Dortmund bởi vẫn còn tới 2 người – Bender và Piszczek.

Dortmund marking

Hummels có thể chủ động lao lên áp sát Mueller

Còn khi đã lùi sâu về phần sân nhà, họ có thể hóa giải được cặp đôi Muller – Lewandowski nhờ lợi thế về số lượng người trong các pha đối đầu cụ thể.

Dortmund 3v2

Dư người, dễ bọc lót cho nhau

Về cơ bản, phương pháp này đã hạn chế nhiều phần sức mạnh của Bayern khi luôn luôn có người theo kèm sát Costa và Robben mà vẫn có người ở cự ly đủ gần để bọc lót (Piszczek, Hummels), trung lộ lại được kiểm soát tương đối ổn.

Dortmund tấn công – Bayern pressing sơ hở

Với việc tập trung nhiều vào các pha phòng thủ từ phần sân nhà, tự Dortmund cũng mở ra một con đường khá phù hợp cho họ: những pha phản công. Nhưng trước hết, cần nói tới cách họ triển khai tấn công trong các pha lên bóng đường hoàng thông thường.

Dortmund 343

Vẫn sơ đồ 3-4-3 cho tấn công

Nhìn chung, cặp đôi trung tâm Weigl và Guendogan rất hạn chế rời khỏi khu vực của mình. Trong khi đó, ở phía trên, Mkhitaryan và Reus có xu hướng bó vào các hành lang trong (half-space) hơn là dạt biên.

Điều này dẫn đến một số hệ quả nhất định. Trước hết, Dortmund ban đầu đã khá dễ dàng để tìm thấy người để chuyền (dù nhận bóng xong có giữ được trước sự pressing của Bayern hay không là chuyện khác). Cùng với đó là việc Bayern thường xuyên để lộ khoảng trống khi pressing.

Thứ nhất, mỗi biên của Dortmund có 3 người thường trực trên lý thuyết. Ví dụ, cánh phải của họ là Piszczek ở dưới cùng, Durm ở giữa và Mkhitaryan dâng cao nhất. 3 người này khiến cho Costa và Bernat gặp rất nhiều khó khăn khi phòng ngự.

Ví dụ, trong tình huống ở phút thứ 19, Bernat đã theo kèm Mkhitaryan. Ban đầu Costa áp sát Piszczek, nhưng điều này khiến cánh trái của Bayern mở toang cho Durm nhận bóng dễ dàng. Khi Costa lùi lại để theo dõi Durm thì Piszczek lại thoải mái hỗ trợ đồng đội luân chuyển bóng.

Còn trong trường hợp họ quyết định đẩy cao hẳn đội hình lên để pressing, lại có một vấn đề khác hiện hữu. Cụ thể, giả sử khi Costa áp sát Piszczek và Bernat áp sát Durm, Mkhitaryan sẽ được áp sát bởi Alaba. Nhưng điều này đồng nghĩa rằng nguy cơ hổng cánh của Dortmund là rất lớn.

Aubameyang

Durm và Mkhitaryan đều có khả năng xoay sở để đưa bóng xuống phần sân đối phương

Đây chính là lý do vì sao chúng ta thường thấy những pha đua tốc độ của Aubameyang và Reus với Kimmich, đặc biệt trong khoảng 30 phút đầu trận. Chính Pep Guardiola cũng thừa nhận điều đó (dù ông nói là 20 phút), và ông đã nhanh chóng đưa ra sự thay đổi.

Chúng tôi đã gặp khó khăn trong 20 phút đầu tiên, nhưng sau đó và cả hiệp thứ hai thì mọi thứ đã ổn hơn, tôi nghĩ rằng chúng tôi đã có nhiều cơ hội để giành chiến thắng.

– Pep Guardiola trả lời họp báo sau trận.

Guardiola trả lời Tuchel: Gậy ông đập lưng ông

Thay đổi của Pep Guardiola tưởng như nhỏ nhưng vô cùng quan trọng và thấu đáo: Xabi Alonso lùi lại, trở thành trung vệ thứ ba, còn Muller thay đổi cách chơi một chút so với trước đó. Ở tuyến trên, cũng có một số sự thay đổi nhất định trong cách vận hành hàng công.

Bayern mimic Dortmund 1

Pep Guardiola cũng áp dụng 3-4-3 để “phản đòn” Tuchel
Bayern 541

Khi dàn trận phòng thủ, cũng là 5-4-1…

Lựa chọn này đã giúp cho Bayern trở nên thoải mái hơn hẳn khi pressing từ xa, đơn giản bởi họ đã cân bằng về con người trên mọi tuyến. Hai sơ đồ 3-4-3 đối đầu với nhau từng người một trên sân. Phương pháp pressing của Bayern cũng trở nên thiên về 1-đối-1 trên toàn sân nhiều hơn, gợi nhớ tới hình ảnh của thời Jupp Heynckes.

Bayern pressing 1v1

Muller có thể ở gần hơn, nhưng wingback Schmelzer thì dĩ nhiên là nhiệm vụ của wingback Lahm
Bayern pressing 1v1 2

1 chọi 1 từ trên cao

Quan trọng hơn, khi Alaba dâng lên theo sát Mkhitaryan hay Kimmich bám theo Reus thì mối lo Aubameyang cũng giảm đi khi Alonso chính là người trực tiếp kèm cầu thủ này. Cách biệt về tốc độ giữa hai cái tên này dĩ nhiên không được phản ánh chủ yếu bởi sự hiệu quả trong pressing của các cầu thủ Bayern khác, khiến cho Auba không được hưởng những cú đẩy bóng dài xuống nữa.

Khi lên bóng, việc Alonso lùi hẳn lại còn Vidal chủ động dâng hẳn lên cao đã khiến cho Dortmund khá bối rối trong việc phân chia pressing.

Bayern343

Weigl và Guendogan đều không biết có nên dâng lên quá xa để áp sát Xabi hay không; Hummels cũng không theo Mueller khi thấy cầu thủ này lùi hẳn về, Piszczek thì chợt thấy Vidal…
Bayern 343

Lewandowski “kèm” Hummels hộ các đồng đội, Vidal cũng “kèm” Pisczek, và thế là bóng tới chân Mueller rất dễ dàng…

Cách lên bóng đơn giản tới khó ngờ này được Bayern áp dụng cho tới gần hết hiệp hai. Cần khẳng định rằng HLV Tuchel đã không kịp đưa ra giải pháp cụ thể, kịp thời cho cách lên bóng bằng Alonso – Mueller này của đối thủ.

Và ngay tình huống phút 42 ở các hình cắt trên, Mueller đã suýt có cơ hội lập công.

Và khi bóng đã vào được phần sân đối phương, Alonso cũng không hề ngại ngần dâng lên như một libero để hỗ trợ làm bóng từ phía sau. Lahm cũng bắt đầu có những pha bó vào trung lộ để tham gia làm bóng. Tuy nhiên điều đáng chú ý nhất phải kể tới việc Robben di chuyển vào khu vực trung lộ.

Bayern 343atk

4v3

Cách di chuyển này của Robben đã tạo ra những tình huống 4 đánh 3 ở ngay trung lộ của Dortmund. Schmelzer nếu bó vào thì sẽ để lộ ra khoảng trống ở biên trái, và Mueller hoặc Lahm sẵn lòng di chuyển vào khoảng trống này. Ngược lại, ở cánh đối diện, việc Costa (sau đó là Franck Ribery) tiếp tục giữ vị trí dạt biên khiến Durm rất bối rối trong việc bó vào giữa hỗ trợ hay giữ vị trí ở biên kèm người.

Đi cùng với tất cả những thay đổi này là việc tốc độ lên bóng của Bayern giảm xuống rất chủ động. Họ không cố gắng tạo ra những pha đua tốc độ nữa, thay vào đó là gây hỗn loạn ở trung lộ rồi tìm kiếm cơ hội ghi bàn.

Kết luận

Màn đối đầu tuyệt đỉnh chiến thuật này đã cho thấy hai điều. Đầu tiên, Thomas Tuchel không hề là tay vừa – ông thậm chí còn dũng cảm hơn rất nhiều người đồng nghiệp trong cách đưa ra những thay đổi để “phản công” chiến thuật. Tuy nhiên Pep Guardiola thậm chí còn cho thấy rằng ông “khủng khiếp” hơn, “bậc thầy” hơn đối thủ. Bayern Munich thay đổi chiến thuật ngay trong trận và lập tức giành lại sự chủ động như kỳ vọng. Đây không phải lần đầu tiên họ làm điều đó. Khả năng đọc trận đấu của Guardiola thật quá đáng nể.

Tiếc rằng trận đấu này không có bàn thắng, khi Aubameyang, Reus, Robben, Mueller, Vidal, Lewandowski đều đã bỏ lỡ nhiều cơ hội, còn Neuer và Buerki thì đều có những pha cản phá xuất thần. Hòa 0-0, trận đấu này gợi nhớ tới bóng đá Italia thập niên 1990 và cuối thập niên 2000: ít bàn thắng, nhưng đối đáp chiến thuật thì hấp dẫn đến nghẹt thở!

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
153 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^