Việt Nam và ảo mộng mang tên “tiki-taka”

bởi Tường Minh ·

Cách đây hơn hai năm, khi học viện bóng đá của Nike bắt đầu chiêu sinh trên khắp thế giới, HLV nổi tiếng Pep Guardiola đã trở thành một trong những gương mặt được lên sóng để quảng bá. Hãy cùng xem ông đã nói gì khi đến thị sát các cầu thủ trẻ tập luyện.

 

Với một người thuộc dạng “chính tông” Barcelona như Pep, rõ ràng kỹ thuật cá nhân và tư duy chơi bóng của cầu thủ là yếu tố ông xem trọng bậc nhất. Trên thực tế, nền tảng của lối chơi ban bật ngắn để kiểm soát bóng mà đội bóng xứ Catalan duy trì được vận hành bởi những cá nhân có kỹ thuật cực tốt và tư duy chơi bóng được đào tạo bài bản từ nhỏ.

Không những vậy, để triển khai được lối chơi này còn đòi hỏi những yếu tố quan trọng khác mà vốn phải mất rất nhiều thời gian tích lũy mới có được như thể lực và sự ăn ý giữa các cầu thủ. Đó là còn chưa kể đến việc phải có một HLV chỉ dẫn sát sao liên tục.

Với những yếu tố cố hữu như vậy, rõ ràng việc mô phỏng lối chơi này dù ở bất kỳ trình độ nào cũng là điều cực khó. Tuy nhiên, tân HLV trưởng của đội tuyển Việt Nam, ông Nguyễn Hữu Thắng, lại không nghĩ như vậy.

Tôi khẳng định chắc chắn 100% rằng tôi sẽ chọn lối chơi phù hợp với thể trạng con người Việt Nam. Với thể hình, thể lực hiện tại, chúng ta phải thực hiện lối chơi kiểm soát bóng, đá cự ly ngắn, cự ly trung bình. Chúng ta phải học cách chịu đựng áp lực từ đối thủ, phải tập nhuần nhuyễn phản công

– HLV Hữu Thắng tuyên bố trong ngày nhậm chức

Việt Nam có thật sự hợp đá kiểm soát bóng?

Có ý tưởng là một chuyện, tuy nhiên việc HLV Hữu Thắng có đủ nguyên liệu để hiện thực hóa ý tưởng đó hay không lại là một câu chuyện khác. Hãy cùng phân tích từng khía cạnh để làm rõ quan điểm này.

Đầu tiên là về kỹ thuật cá nhân, đây có vẻ là phần chúng ta tự tin nhất, đặc biệt là bao năm qua luôn được nghe các BLV và “chuyên gia” bóng đá người Việt nhắc đi nhắc lại rằng cầu thủ Việt khéo léo. Tuy nhiên, dường như tất cả đang nhầm lẫn giữa kỹ thuật cơ bản và kỹ xảo. Kỹ thuật cơ bản ít nhất ở đây là khả năng chuyền bóng, đỡ bóng (hay rộng hơn là khống chế bóng) và hai thứ này các cầu thủ Việt hiện tại làm chưa tốt.

Ảnh: Nguyễn Đăng/Zing

Ảnh: Nguyễn Đăng/Zing

Do được đào tạo chưa tốt từ nhỏ, kết hợp với việc phải dùng trái bóng thiếu chất lượng “10 năm như 1”, những đường chuyền của cầu thủ luôn tỏ ra bị non, tốc độ đường chuyền và sức nặng của trái bóng văng đi đều không đạt. Tiếp đến, chúng ta khống chế bóng cũng không ổn khiến bóng văng ra và phải mất vài nhịp mới ổn định lại được. Những điều này có thể quan sát thấy trong các trận đấu ở V-League.

Nhắc đến đây, hãy cùng nhớ lại một chi tiết trong phương thức đào tạo của học viện JMG đã được áp dụng ở HAGL là việc tiếp xúc với trái bóng bằng chân trần trong khoảng bảy năm đầu tiên. Tác dụng của việc này là làm tăng cảm giác bóng cho cầu thủ, khiến cho việc xử lý trái bóng thuần thục như một phần thân thể của cầu thủ.

Bên cạnh đó, cổ chân cũng được dồn lực nhiều hơn và sự tích lũy đó khiến cho những động tác tiếp xúc bóng chuẩn hơn rất nhiều. Tuy nhiên, chỉ có mình lò JMG đi theo con đường này, tất cả những lò được đánh giá tốt khác như Viettel hay PVF tuy có cách tân nhưng vẫn chưa cụ thể và những sản phẩm ra mắt gần đây của họ mới chỉ đạt tầm khá.

Ảnh: HAGL JMG

Ảnh: HAGL JMG

Tiếp đến là tư duy chơi bóng. Đây cũng là một điểm yếu cố hữu của cầu thủ Việt Nam. Các chuyên gia nước ngoài đã từng đề cập rất nhiều đến vấn đề này nhưng sự cải thiện vẫn chưa thật sự rõ ràng. Nhiều người từng nói vui rằng một cầu thủ Châu Âu chỉ mất hai đến ba giây để nhận và chuyền quả bóng đến đúng vị trí thuận lợi của đồng đội thì cầu thủ ta phải mất gần… mười giây do bận nhìn bóng lúc đỡ, sau khi đỡ phải chỉnh bóng, chỉnh rồi mới ngẩng đầu quay ra tìm đồng đội và cuối cùng là quyết định xử lý.

Trong bóng đá hiện đại khi mà tốc độ trận đấu được đẩy lên ngày càng nhanh, rõ ràng tốc độ tư duy như vậy là không ổn. Đấy là còn chưa kể đến việc phải tư duy để chơi theo những yêu cầu cao hơn về mặt chiến thuật.

Để tổng kết lại cho hai phần quan trọng này, hãy nghe bậc thầy về chuyền bóng Xavi giảng lại cách chơi của anh trong một bài phỏng vấn với tạp chí Fourfourtwo cách đây khoảng hơn hai năm:

Ảnh: FC Barcelona

Ảnh: FC Barcelona

Bài học đầu tiên tôi được học tại Barcelona chính là chơi bóng luôn phải ngẩng đầu quan sát. Nếu nhận bóng rồi bạn mới quan sát thì làm sao nghĩ được mình sẽ làm gì tiếp theo? Hãy quan sát trước khi nhận bóng từ đồng đội, lúc đó bạn sẽ thấy khoảng trống.

Khi nhận bóng rồi, tôi đã có sẵn phương án xử lý trong đầu. Nếu có hậu vệ theo kèm, tôi sẽ đập nhả một-hai với đồng đội gần đó hoặc che bóng để đối thủ không tiếp cận được. Về cơ bản, tôi luôn quan sát trước rồi chọn cho mình một vị trí mà xung quanh có khoảng trống khoảng vài mét, như thế khó bị mất bóng và có thể ở vào vị trí thuận lợi để phát triển bóng cho toàn đội.

Điều quan trọng nhất khi chuyền bóng là nó tới được chân đồng đội mà người đó ở trong trạng thái thoải mái. Đầu tiên, tôi tìm kiếm xem ai đang không bị kèm bởi chuyền cho họ khi có đối phương theo chẳng khác nào làm khó nhau. Tôi cũng tính đến việc họ thuận chân trái hay phải để chuyền sao cho đồng đội xử lý bước tiếp theo thuận lợi nhất.

Tốc độ đi của trái bóng là điều tối quan trọng trong thành công của đường chuyền. Khi bạn chuyền cho đồng đội dứt điểm, hãy chuyền mạnh một chút để anh ta tận dụng được chút lực đi của trái bóng và làm tương tự như với những quả tạt. Chuyền ngắn khoảng năm mét lại khác vì nó tùy vào xem ai đang ở xung quanh. Tùy vào việc đồng đội thích chơi một chạm hay giữ bóng để chuyền.

Tôi không to cao và mạnh mẽ về thể chất nên tôi luôn phải di chuyển rất nhiều để tìm khoảng trống để từ đó có thời gian suy nghĩ, kiểm soát trái bóng và chuyền đi. Điều này đồng nghĩa với việc tôi phải chạy cực nhiều mỗi trận.

– Xavi Hernandez

Một yếu tố quan trọng nữa mà chúng ta vẫn yếu là thể lực. HLV tiền nhiệm là Toshiya Miura đã than trời rằng ông không hiểu các CLB V-League cho cầu thủ tập ra sao để mỗi lần lên tập trung chiến lược gia người Nhật lại phải nhồi từ đầu. Đó là sự tổng hợp của việc không được tích lũy thể lực đúng cách từ nhỏ, rèn luyện hời hợt khi trưởng thành và một chế độ dinh dưỡng cũng như chăm sóc y tế thiếu khoa học. Và tất nhiên thiếu thể lực thì chẳng thể chơi nổi một thứ bóng đá nào cả.

Ảnh: Bongdaplus

Ảnh: Bongdaplus

Nếu có thời gian như ở cấp CLB, việc rèn rũa những yếu tố trên có thể khả thi nhưng với những đợt tập trung ngắn ngày như ở tuyển, sẽ thật khó để làm được gì nhiều. Chính vì vậy mà mới có một vài trường hợp cá biệt của tuyển Tây Ban Nha hay Đức thành công nhờ nền tảng nhân sự của một hai CLB tốt nhất mà thôi.

Nhưng người Thái đã làm được cơ mà?

Đồng ý rằng Thái Lan hiện nay có thể đánh giá là tương đối thành công với lối chơi kiểm soát bóng và chuyền ngắn. Tuy nhiên, nền tảng của họ khác chúng ta và điều đó cho phép họ làm được như vậy.

Thái Lan dưới thời Kiatisuk đã chọn đi theo con đường chơi ban bật ngắn kiểm soát bóng và họ đã đạt được những thành công nhất định khi vô địch cả AFF Cup lẫn Sea Games. Mới đây nhất, họ biến các cầu thủ Việt Nam thành những gã hề ngay tại Mỹ Đình và thậm chí còn được tờ L’equipe danh tiếng ca ngợi là Barcelona của Đông Nam Á. Đó là còn chưa kể đến những lần họ đánh bại các đội thủ mạnh hơn ở Asiad như Trung Quốc hay Jordan.

Ảnh: 24h

Ảnh: 24h

Sự khác biệt về đẳng cấp mà Thái Lan tạo được trước các đối thủ trong khoảng thời gian này, đó chính là từ lối chơi khôn ngoan, biến hóa, hiệu quả mà Kiatisuk đã mang lại. Tuy nhiên, những ý tưởng của Zico Thái được xây dựng trên một nền tảng chắc chắn là mặt bằng chất lượng cao của cầu thủ Thái Lan, vốn được xem là số một trong khu vực. Cầu thủ Thái không thể chất lượng như vậy chỉ trong một sớm một chiều, đó là thành quả của một quá trình cách tân với những cái tên trẻ đầy tài năng như Chanathip hay Sarach Yooyen.

Ảnh: Tùng Lê/Zing

Ảnh: Tùng Lê/Zing

Chúng ta đã so sánh rất nhiều về sự khác biệt giữa nền bóng đá Việt Nam và Thái Lan mỗi lần bại trận trước đối thủ này. Tuy nhiên, có một đặc điểm ít ai để ý chính là công tác đào tạo trẻ. Ở Việt Nam các giải trẻ thường được tổ chức theo dạng đấu cúp, tức là diễn ra trong một vài tháng tập trung rồi “thi xong xuôi tất cả lại về”. Còn ở Thái, họ tổ chức giải trẻ theo mô hình Châu Âu tức là đá theo League song song diễn ra như các cầu thủ đội một. Với các cầu thủ trẻ thì việc được thi đấu cọ sát nhiều là yếu tố rất quan trọng cho sự phát triển và ở điểm này chúng ta lại thua.

Hy vọng về sự… thất hứa

HLV Hữu Thắng tuyên bố sẽ đá kiểm soát bóng và bản danh sách triệu tập sơ bộ mới được hé lộ cũng phần nào cho thấy điều đó khi những cái tên nòng cốt của U19 một thời đều được gọi. Tuy nhiên gọi là một chuyện còn dùng hay không lại là chuyện khác.

12794444_1560104517651074_5471133616220119157_n

Đơn giản bởi lực lượng triệu tập lần này rất đông, bao gồm nòng cốt của rất nhiều đội khác và cũng có hầu hết những gương mặt từng được xem là trò cưng của ông Miura. Chắc hẳn chưa ai quên câu chuyện U23 Việt Nam ở giải Châu Á vừa qua khi quân HAGL chiếm số lượng lớn nhất nhưng chỉ được ra sân đúng trận cuối khi đội đã bị loại.

Bên cạnh đó, sau bốn vòng đấu đầu tiên của V-League, hai đội CLB được HLV Hữu Thắng theo dõi trực tiếp nhiều nhất lại là Bình Dương và SLNA (2 lần). Điều này dấy lên câu hỏi rằng liệu đây mới là ý đồ thực sự của chiến lược gia xứ Nghệ?

Ảnh: Vietnamnet

Ảnh: Vietnamnet

Cựu thuyền trưởng SLNA vốn được các đồng nghiệp và cánh báo chí khen ngợi là người khôn khéo cả trong ứng xử lẫn lời nói. Chính vì vậy, không loại trừ khả năng ông tuyên bố chọn lối đá và nhân sự như vậy trong khoảng thời gian đầu để tránh sức ép từ lãnh đạo và từ dư luận như người tiền nhiệm Miura. Đơn giản hơn, với những người hâm mộ vốn còn khá thiếu kiến thức như ở Việt Nam, cứ tuyên bố rằng đây là kiểm soát bóng, rồi chuyền dăm ba đường ngăn ngắn, là họ tin và có khi còn xuýt xoa chưa biết chừng.

Bản thân một người rất tài năng như HLV Phan Thanh Hùng cũng từng xây dựng lối chơi kiểm soát bóng và ban ngắn cho Hà Nội T&T nhưng lại thất bại khi đem nó lên tuyển. Bất chấp việc ông mang theo khá nhiều học trò thời điểm ấy, tuy nhiên không phải ai cũng tin vào việc xây dựng lối chơi như vậy và từ đó sinh ra tin đồn cầu thủ các đội khác nhận chỉ đạo rằng “cứ đá theo cách của mình”.

Ảnh: Bondaplus

Ảnh: Bongdaplus

Vậy cuối cùng, nhiều người có lẽ sẽ thắc mắc là đá thế này không xong, thế kia không ổn, thì chúng ta nên chọn lối chơi gì cho phù hợp với người Việt. Câu trả lời là chẳng gì cả. Chừng nào chúng ta còn chưa cải thiện những yếu tố cơ bản từ đào tạo trẻ thì chúng ta chẳng đủ sức để chơi một thứ bóng đá nào hết. Trong bối cảnh trình độ như hiện tại, hãy đi theo những gì cơ bản và thiết thực nhất thay vì mơ mộng đến thứ xa vời như cụm từ “tiki-taka”.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Tường Minh
27 bài viết
“4231, Báo Thể Thao & Văn Hóa và Kênh 14/ [email protected]
4231 trên Facebook
Nhận tin qua email
Phát bóng lên ^