“Counter-pressing” (gegenpressing) là gì?

bởi Dũng Lê ·

Cách bóng đá vận hành

“Bóng đá là gì?” – đó là một trong những câu hỏi mà Liên đoàn bóng đá Hà Lan từng đặt ra cho tổ cố vấn, nghiên cứu kỹ thuật của họ vào đầu thập niên 2000. Nhóm cố vấn ấy có sự góp mặt của cả Louis van Gaal, Guus Hiddink, Dick Advocaat, Leo Beenhakker – những gương mặt lừng danh của bóng đá Hà Lan.

Họ trả lời rằng bóng đá là một cuộc chơi gồm 4 giai đoạn lặp đi lặp lại liên tục. Nếu đội của bạn có bóng trong chân, đội của bạn sẽ triển khai tấn công. Nếu đội đối thủ có bóng, đội của bạn sẽ triển khai phòng thủ. Xen giữa hai giai đoạn tấn công và phòng thủ này là hai giai đoạn chuyển tiếp.

GIAIDOAN1

Vòng lặp vận hành của trận đấu

Ví dụ, một trung vệ có thể dâng đến gần vạch giữa sân trong giai đoạn tấn công của đội nhà. Khi đội nhà mất bóng, đó là giai đoạn chuyển tiếp, anh ta sẽ chạy lùi về. Anh ta dừng lại ở gần vòng cấm địa, cùng đồng đội dựng ra một hệ thống để chống đối thủ ghi bàn, đó là giai đoạn phòng thủ.

Tuy nhiên, sau khi giành lại được bóng, nếu để đối thủ chuyển tiếp ổn định về giai đoạn phòng thủ và dựng ra một hệ thống, việc ghi bàn dĩ nhiên sẽ khó khăn hơn. Và đó chính là lý do vì sao một số đội bóng cố gắng tấn công ngay trong giai đoạn chuyển tiếp. Nói cách khác, ngay sau khi giành lại bóng, họ sẽ tìm cách để lập tức đưa bóng về phía trước.

Đó là thời điểm đối thủ chưa kịp dựng ra một hệ thống phòng ngự, và cơ hội ghi bàn sẽ cao hơn nếu có những cầu thủ giỏi ở tuyến trên. Người Hà Lan gọi đó là “tegenaanval”. Người Đức gọi đó là “gegenangriff”. Người Anh gọi đó là “counter-attack”. Người Việt Nam gọi đó là “phản công”.

“Counter-pressing”

Tiếng Việt của chúng ta chưa có một cách dịch tốt nhất, dễ hiểu nhất, dễ nghe nhất cho cụm từ này. Tuy nhiên, người hâm mộ bóng đá châu Âu cũng đã quen thuộc với cụm từ “gegenpressing” bằng tiếng Đức. Người Anh dịch nó là “counter-pressing”.

Cụm từ này đã trôi nổi trên các mặt báo bóng đá suốt khoảng 5 năm trở lại đây, chủ yếu nhờ thành công vang dội của Pep Guardiola, Juergen Klopp, Jupp Heynckes – những người áp dụng mạnh mẽ phương pháp này cho đội bóng của họ.

Có thể hiểu đơn giản như sau. Trong một hệ thống chiến thuật thông thường, sau khi mất bóng, các cầu thủ sẽ chuyển tiếp về giai đoạn phòng thủ bằng cách lùi lại, trở về vị trí của mình. Nhưng “counter-pressing” là bỏ qua hoàn toàn việc lùi về vị trí ấy. Thay vào đó, cả tập thể sẽ phải cùng nhau áp sát đối thủ ngay lập tức để đoạt lại bóng.

Nói một cách đơn giản hơn, đó là phòng thủ ngay trong giai đoạn chuyển tiếp – đối nghịch của tấn công trong giai đoạn chuyển tiếp (“phản công”, hay tiếng Anh là “counter-attack”).

GIAIDOAN

Counter-pressing đi ngược vòng lặp

Nói cách khác, thay vì chuyển tiếp từ giai đoạn tấn công về giai đoạn phòng ngự, “counter-pressing” giúp cho đội áp dụng lập tức quay trở về giai đoạn tấn công. Trên lý thuyết, nếu được áp dụng đúng cách, nó sẽ giúp họ tấn công liên tục.

Gegenpressing là playmaker tốt nhất.

Juergen Klopp

“Counter-pressing” cũng mang rất nhiều điểm tương đồng về phương pháp vận hành, áp dụng so với các phương pháp pressing và tổ chức phòng ngự cổ điển. Đây là lý do khiến cho rất nhiều đội bóng đang dễ dàng tự chuyển hóa bản thân để có thêm vũ khí “counter-pressing”. Ví dụ mới nhất chính là Atletico Madrid của Diego Simeone. Vốn dĩ là một đội tổ chức phòng ngự tuyệt vời, trong mùa giải 2015-16, họ cũng đã bắt đầu tự trang bị thêm phương pháp này.

Klopp nói về phương pháp phòng thủ độc đáo này như sau:

Thời điểm tốt nhất để giành lại quả bóng là ngay lập tức sau khi bạn để mất nó. Đối thủ đang phải nghĩ xem nên xử lý như thế nào, chuyền đi đâu. Hắn ta sẽ rời mắt khỏi không gian xung quanh và để tâm vào quả bóng khi hắn cướp từ chân bạn. Đó là lúc đối thủ yếu đuối nhất.

Tương tự, Pep Guardiola cũng từng nói rằng nếu phải phòng ngự theo một cách thông thường, Barcelona của ông sẽ là “đội thủ kém nhất thế giới”. Thế nên ông muốn các học trò tránh khỏi giai đoạn phòng thủ, và phải phòng thủ ngay trong giai đoạn chuyển tiếp, bằng “counter-pressing”.

Tại Đức, Guardiola nhận ra rằng hầu hết các đội bóng đều rất chuộng lối chơi phòng ngự-phản công. Và họ phản công rất tuyệt vời. Chính vì vậy, ông càng chú trọng việc huấn luyện các học trò phương pháp “counter-pressing”. Dù có thể không cướp bóng lại ngay lập tức được, nhưng gần như chắc chắn là đối thủ sẽ không thể triển khai phản công.

Jose Mourinho và Pep Guardiola thời còn là bạn ở Barcelona. (Ảnh: FFT)

“Counter-pressing” ngồi chơi với “counter-attack”. (Ảnh: FFT)

Tính toán này cho đến nay vẫn rất hiệu quả. Thực tế là một cầu thủ sẽ rất khó tung đường chuyền vượt tuyến nhằm phản công, nếu liên tục bị gây sức ép mạnh mẽ khi vừa có bóng trong chân.

Điểm yếu của “counter-pressing”

Dĩ nhiên để vận hành tốt nhất lối chơi nói trên, một đội bóng sẽ cần phải có nền tảng thể lực cực tốt. Các nền tảng chiến thuật cổ điển được tổ chức sâu trong phần sân nhà thực chất cũng để bền vững hóa hệ thống chơi bóng của cả đội, bởi nhịp độ của nó thấp hơn, nên các cầu thủ sẽ bớt mệt hơn.

Bayern Munich trong mùa giải 2015-16 đã có những lần gặp phải vấn đề này, rõ ràng nhất là ở hiệp hai trận gặp Juventus ngày 23/2/2016. Tình trạng chấn thương quá nhiều, quá thường xuyên ở đội bóng này cũng có thể là một hệ quả xấu.

Arjen Robben

Ảnh: BBC/Reuters

Không chỉ đơn thuần là vấn đề về sức bền, trạng thái tâm lý của các cầu thủ cũng sẽ phải ở mức tập trung tối đa, liên tục. Điều này dễ khiến họ rơi vào tình cảnh căng như dây đàn, đặc biệt trong những trận cầu quan trọng hoặc nếu bị dẫn trước.

“Counter-pressing” cũng đòi hỏi các cầu thủ phải cực kỳ ăn ý và được huấn luyện kỹ càng, để có thể nhanh chóng áp dụng. Dẫu sao, thời gian để áp dụng hiệu quả cũng chỉ là 6 giây ít ỏi – theo lời Pep Guardiola. Đây cũng có thể coi là vấn đề của Juergen Klopp ở Dortmund 2 năm cuối cùng, khi ông phải đón nhận quá nhiều cầu thủ mới và không kịp huấn luyện họ để có sự gắn kết cần thiết.

Kết luận

Cái gì quá thì cũng không ổn. “Counter-pressing” là một phương pháp tuyệt vời, tuy nhiên nó cần được áp dụng một cách phù hợp. Juergen Klopp dường như hiểu rõ điều đó, khi tại Liverpool thời gian qua, ông hầu như chỉ áp dụng phương pháp này trong các trận cầu lớn. Trước các đối thủ thông thường, đội bóng của Klopp không chủ động tốn nhiều sức cho những màn áp sát ngay lập tức, thay vào đó họ tổ chức phòng thủ khu vực và pressing từ giữa sân đổ lại một cách ít phức tạp hơn.

Hãy cùng chờ xem liệu phương pháp chiến thuật này phát triển ra sao trong tương lai gần. Về các cách áp dụng “counter-pressing”, các bạn có thể tham khảo thêm trong bài viết của Nhật.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
153 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^