Bóng đá & Toán học: Barcelona đã tìm thấy sự đối xứng hoàn hảo

bởi TreKartista ·

Toán học là một ngành khoa học mà đại chúng cho là khô khan và xa rời thực tế. Nhận thức sai lầm này có thể thấy ở khắp mọi nơi, dẫu cho toán học còn phổ quát hơn nhiều so với chúng. Khoan hẵng bàn đến những ứng dụng sâu xa đòi hỏi hiểu biết toán học ở bậc cao, bài viết dưới đây là một minh chứng căn bản nhất, cho sự ứng dụng của một công cụ đẹp đẽ cốt lõi của khoa học là đối xứng trong một môn thể thao dân dã, phổ biến nhất toàn cầu, bóng đá.

Dưới đây là bản dịch của tôi cho bài “Soccermatics: Barcelona have found perfect footballing symmetry”  của tác giả David Sumpter, bài gốc được đăng trên tạp chí FourFourTwo ngày 16-03-2016, đã được tác giả đồng ý chuyển ngữ.

###

Barcelona symestry - FourFourTwo

Ảnh: FourFourTwo

Giáo sư toán học David Sumpter đã sử dụng tính đối xứng trong toán học để giải thích tại sao Barcelona lại thành công đến thế. Liệu có ai tìm ra được một chiến thuật để chống lại nó không?

Năm 2015 là năm chói sáng với Barcelona, họ đã giành cú ăn ba với các danh hiệu La Liga, Copa del Rey và Champion League. Thành công của họ vẫn tiếp tục trong năm 2016: đội bóng của Luis Enrique đang dẫn đầu La Liga và một lần nữa tiến sâu trong cả hai đấu trường cúp.

Một trong những lý do thành công của Barça là rất đơn giản: MSN. Lionel Messi đã trở lại với phong độ cao nhất, Neymar vẫn đang tiến bộ rất nhanh để trở thành người kế thừa cầu thủ Argentina, còn Luis Suarez là không thể ngăn chặn trước khung thành. Tuy nhiên, vẫn có những thứ khác làm nên thành công của Barcelona ngoài những kĩ năng với trái bóng.

Lionel Messi - Luis Suarez - Neymar - FourFourTwo

Liệu tam tấu này có thể bị chặn lại? – Ảnh: FourFourTwo

Đội bóng xứ Catalan luôn có những cầu thủ đẳng cấp thế giới, nhưng chừng đó vẫn là không đủ. Năm 2013, họ bị Bayern Munich loại với tổng tỉ số 7-0, không phải bởi vì các cầu thủ  của họ không đủ kỹ thuật mà bởi vì chiến thuật của họ đã được giải mã. Bằng cách pressing liên tục, Bayern đã có thể áp đảo họ.

Phải mất một thời gian để Barça hồi phục lại sau thất bại ấy. Khi Enrique bắt đầu đảm nhiệm vai trò huấn luyện viên trưởng vào năm 2014, ông cần các chiến thuật mới. Kiểm soát bóng không còn là đủ để chiến thắng trong các trận đấu. Ông có ba siêu sao ưa thích để sử dụng, cùng với một đội hình các cầu thủ đều tự tin với việc kiểm soát và chuyền bóng. Nhưng ông cần phải ghép các thành phần này với nhau vào một đội hình có thể giành chiến thắng.

Enrique thay đổi các chiến thuật

Câu trả lời về mặt chiến thuật mà Enrique tìm ra là tính đối xứng. Ông đặt Messi ở cánh phải, đưa Neymar sang cánh trái. Sau đó ông giao cho hai cầu thủ nhiệm vụ hỗ trợ mỗi một trong hai người họ. Với Messi thì đó thường là Ivan Rakitic và Dani Alves. Còn với Neymar thì là Jordi Alba và Andres Iniesta.

Jordi Alba, Neymar - Weloba

Cặp đôi cánh trái của Barca – Ảnh: Weloba

Chúng ta cũng có thể thấy đội hình này trong biểu đồ mạng lưới các đường chuyền của Barcelona trong chiến thắng 6-1 trước Roma ở Champion League từ tháng 11 năm ngoái dưới đây.

barcelon6roma1

Ảnh: Opta/FourFourTwo

Những mạng lưới này đã được giới thiệu ở một bài viết trước đây của Soccermatics. Mỗi một mũi tên trong lược đồ này chỉ ra vị trí trung bình trên sân khi các cầu thủ chuyền bóng cho nhau. Điểm bắt đầu của mũi tên chỉ ra đường chuyền xuất phát từ đâu còn đầu của nó chỉ điểm đến. Hình dạng hay các miền kết nối tất cả các đường chuyền cho mỗi cầu thủ. Các miền này chỉ ra các vùng mà các cầu thủ thực hiện hầu hết các đường chuyền.

Mạng các đường chuyền

Điểm nổi bật của mạng lưới các đường chuyền này là trục đối xứng ở trung lộ. Thomas Vermaelen là ảnh đối xứng gương của Gerard Pique. Sergio Busquets ở trung tâm. Còn Messi và Neymar mỗi người có riêng một vùng ảnh đối xứng gương ở bên trái và phải tương ứng.

Phía sau vùng của Messi, Rakitic và Dani Alves phân phối bóng với các đường chuyền. Còn phía sau Neymar, Sergi Roberto và Alba cũng làm y như vậy. Suarez thì không gắn kết với trận đấu chặt chẽ như thế, chỉ có Neymar là thường xuyên trao đổi bóng với anh, nhưng Suarez là mũi tấn công cao nhất.

Điều quan trọng của Barcelona, đó là vùng các cầu thủ chuyền bóng có cùng dạng đối xứng với mỗi trận đấu. Khi họ giành chiến thắng trận siêu kinh điển ở Madrid, các vùng chuyền bóng trông kiểu như thế này:

barcelona4rm0_1 Ảnh: Opta/FourFourTwo

Ảnh: Opta/FourFourTwo

Messi không xuất hiện cho tới phút 57, vì vậy không thấy anh ở vùng tấn công, còn Javier Mascherano phải rời sân sau 23 phút, do vậy chỉ xuất hiện trong một vài đường chuyền ở vùng phòng ngự. Nhưng ngay cả với những thay đổi như thế, cùng một cấu trúc như trên vẫn được giữ nguyên. Busquets là trung tâm ở phía sau. Bộ ba Iniesta, Neymar và Alba đã tạo ra cơ hội từ cánh trái còn Rakitic, Sergi Roberto và Dani Alves thì bên cánh phải. Suarez được đặt ở vị trí trung tâm cao nhất.

Quá trình bóng lăn dẫn đến bàn thắng (theo StatsZone) trong hai bàn thắng trước Real Madrid như sau:

passeselclassico

Ảnh: Statszone/FourFourTwo

Luân chuyển bóng

Bàn thắng thứ nhất của Suarez sau mười phút thi đấu được “đạo diễn” bởi bộ ba cánh phải. Đầu tiên, bóng được chuyền lại từ cánh trái sang cánh phải. Nó được luân chuyển giữa Rakitic và Alves, trước khi Sergi Roberto tung ra một đường tỉa bóng (đánh dấu màu vàng) cho Suarez. Bàn thắng thứ hai là ảnh đối xứng gương của bàn thứ nhất; bóng được luân chuyển ở cánh trái cho đến khi Iniesta chuyền cho Neymar nâng tỉ số lên 2-0. Bàn thắng thứ ba cũng như vậy, chỉ là lần này chính Iniesta ghi bàn.

Bàn thắng tiếp nối bàn thắng cho Barcelona trong suốt năm ngoái đã diễn ra như vậy. Họ luân chuyển bóng ở một cánh, lôi kéo đối thủ, sau đó đột nhiên chuyển sang tấn công. Nếu họ không thể tiến xa ở cánh trái thì bóng được chuyền về cho Busquets và sau đó tiếp tục xuất hiện bên cánh phải và ngược lại.

Bí mật của hệ thống này không nằm ở vị trí chơi bóng của các cầu thủ. Ví dụ như Sergi Roberto đã nhiều lần thay đổi vị trí với các vai trò khác nhau, nhưng vẫn bảo toàn cấu trúc toàn thể của cả đội. Bí mật nằm ở việc bảo toàn sự đối xứng, để đảm bảo cả đội bóng vẫn giữ được cân bằng.

Tuy nhiên, có một lời cảnh báo với Barcelona. Sự ổn định của hệ thống của họ cuối cùng vẫn có thể sụp đổ. Giống như lối chơi tiki-taka của Barcelona giành thắng lợi đầu tiên vào năm 2011 và bị bắt bài vào năm 2013, rất có thể có một cách nào đó để phá vỡ cấu trúc đối xứng mới mẻ này của Barcelona. Sẽ thật thú vị khi thấy đội bóng nào làm được điều đó trong năm 2016.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
TreKartista
1 bài viết
“tactical addicted”
BÀI VIẾT CÙNG TÁC GIẢ
Phát bóng lên ^