Mổ băng – Real Madrid 1-1 Atletico Madrid: Khi thầy trò Simeone nhập cuộc chiến thuật quá muộn

bởi Dũng Lê ·

Trận chung kết UEFA Champions League 2015-16 đã kết thúc với kịch bản có đôi nét giống với trận chung kết mùa hai năm trước đó, khi Real Madrid và Atletico Madrid một lần nữa dắt tay nhau vào các hiệp phụ sau tỉ số 1-1, và rồi người ấn định chiến thắng (và chức vô địch) cho Real lại là Cristiano Ronaldo (sau một trận cầu không thực sự nổi bật).

Tuy nhiên, khác với hai năm trước, trận đấu lần này có chất lượng chuyên môn kém hơn đôi chút. Nếu như hai năm trước, cả hai bên đều đã vô cùng chắc chắn về hệ thống chiến thuật và bài bản của mình thì ở trận chung kết lần này, đã có một đội không bước vào sân với tư thế phù hợp. Bất ngờ thay, đó là Atletico Madrid.

Những cú phất dài và sự bối rối của Atletico

Hai đội vào sân với danh sách và sơ đồ chiến thuật dễ đoán từ trước.

RealAtletico UCL2016 1

Bản đồ chiến thuật mở đầu trận đấu

Vấn đề thực ra chỉ nằm ở cách vận hành lối chơi mà thôi. Và bất ngờ thay, Zinedine Zidane đã cho các học trò thực hiện một phong cách chơi bóng tuy không mang tính chủ động, nhưng lại đảm bảo được mức độ an toàn khá cao.

Thứ nhất, ông dường như đã yêu cầu các cầu thủ triển khai các pha tấn công nhanh mọi lúc có thể, thay vì chủ động cầm bóng và giữ nhịp. Thứ hai, lượng cầu thủ tham gia tấn công của Real thường khá hạn chế. Cả Daniel Carvajal và Marcelo dù đều được biết tới với khả năng hỗ trợ tấn công, nhưng ở trận này, sự tham gia của họ cũng hạn chế hơn rất nhiều. Ba cầu thủ tuyến trên thường hoạt động độc lập nhiều hơn, với sự hỗ trợ của chỉ một hoặc hai cầu thủ từ tuyến dưới.

RealAtletico UCL2016 longpasses

Bản đồ các đường chuyền dài của Real (bên trái) và Atletico (bên phải) – Ảnh: Squawka

Nói ngắn gọn lại, các đường chuyền dài của Real thường được thực hiện rất sớm, và mang tính phát động phản công nhanh. Điểm mạnh của cách chuyền này là nó giúp cho Real vượt qua các tuyến pressing từ xa của đối thủ, giảm tải hoạt động cho các tiền vệ trung tâm.

Ngược lại, Atletico cũng gây bất ngờ khi bỏ qua phong cách phối hợp cự ly ngắn – trung bình thường thấy trong năm qua để trở lại với phong cách bóng dài giống như hai năm trước. Nếu như Real sử dụng bóng dài để phản công thì Atletico lại dùng nó để triển khai tấn công.

Cách thức của họ rất đơn giản: bốn hậu vệ phía sau sẽ phất dài về phía trước sau khi đội đã triển khai dàn trải đội hình cho mặt trận tấn công; hoặc các tiền vệ trung tâm lùi lại để phối bóng. Điều này cũng giúp họ tiến gần tới vòng cấm của đối thủ nhanh hơn, tuy nhiên điểm yếu thì hiện hữu rõ ràng hơn. Các cầu thủ tấn công của Atletico phải hoạt động một mình quá nhiều!

Một ví dụ nhỏ:

Atletico atk

Augusto Fernandez chuyền bóng thẳng cho Antoine Griezmann ở tuyến trên cùng, nhưng các đồng đội của họ thì ở quá xa Griezmann

Hình ảnh như trên xuất hiện quá nhiều trong trận đấu này. Cự ly quá xa giữa các mắt xích tấn công đã khiến cho Atletico có muốn cũng không thể phối hợp nhỏ. Khi nó đã lặp đi lặp lại thì rõ ràng có thể thấy rằng đây là một yêu cầu của HLV Diego Simeone chứ đơn thuần là vấn đề của các cầu thủ. Dù quả thực, một vài cái tên như Saul Niguez hay Augusto Fernandez quả thực đã chơi bóng rất nặng nề về tâm lý.

Khoảng cách quá xa giữa tuyến trên cùng và hai tiền vệ trung tâm Gabi – Augusto cũng đồng nghĩa rằng Atletico Madrid rất khó thu hồi bóng hai nảy ra, không thể thực hiện gegenpressing.

Phải tới khi nhận bàn thua, Atletico mới dần tái lập lại được lối chơi đã đưa họ tới những thành công của mùa giải này khi hệ thống tấn công co lại gần nhau hơn, quả bóng được luân chuyển với nhịp độ phù hợp hơn và tốc độ lên bóng được giảm xuống, điềm tĩnh hơn.

Casemiro

Với 8 pha tắc bóng thành công, Casemiro là người đã tranh chấp tốt nhất trong trận chung kết. Tuy nhiên vai trò của anh không chỉ dừng lại ở việc lao vào những cuộc đối đầu, mà anh còn tạo điều kiện cho các đồng đội khác hoàn thành nhiệm vụ.

Ở cánh trái của Real Madrid, có một thực tế là Cristiano Ronaldo đôi khi không lùi về để tham gia phòng thủ khu vực. Có thời điểm dễ thấy anh ta chủ động không lùi về, nhưng cũng có thời điểm do anh ta đã tham gia tấn công ở một vị trí quá xa và không kịp lui về khi chuyển sang trạng thái phòng ngự. Khi ấy, Casemiro thường là người nhào sang biên trái, hỗ trợ tranh chấp trực tiếp tại đây.

Casemiro

Ví dụ: Khi Atletico tấn công biên phải

Một điểm nhấn khác là Casemiro luôn sẵn sàng lùi lại ngang hàng hậu vệ, cho phép các cầu thủ hậu vệ biên và trung vệ của Real Madrid rời khỏi vị trí, theo kèm cầu thủ và pressing quyết liệt mà không lo để lộ khoảng trống.

Casemiro1

Ví dụ: Marcelo áp sát Saul, Ramos bám theo Torres, Casemiro lùi lại để trám khoảng trống

Bàn mở tỉ số

Hãy tạm thời bỏ qua việc Sergio Ramos đã việt vị hay chưa và nhìn vào tình huống này dưới góc nhìn chiến thuật. Câu hỏi đặt ra sẽ là, vì sao Gareth Bale lại có thể bật nhảy đánh đầu nối một cách thoải mái như vậy?

Đề trả lời câu hỏi này, trước hết cần tìm hiểu phương pháp phòng thủ đá phạt trực tiếp của Atletico.

Goal1-1

Hai hàng ngang của Atletico

Không bất ngờ khi Atletico sử dụng phương pháp phổ thông nhất hiện nay là dàn ra một hàng hang đông người ở phía dưới, và cắt cử một vài cầu thủ bảo vệ khu vực trước vòng cấm địa.

Với hai cầu thủ bên ngoài vòng cấm địa, họ không chỉ có nghĩa vụ cản trở hai bóng áo trắng tại đây, mà họ cũng sẽ là những người tranh chấp nếu bóng hai nảy ra, và tự tổ chức phản công nếu có thể.

Vấn đề trong tình huống này nằm ở hàng ngang phía sau. Ngay từ đầu, họ đã xuất phát ở một vị trí hơi sâu, chỉ cách khung thành Jan Oblak khoảng 13-14 mét. Ngay khi bóng rời chân Toni Kroos, hàng ngang này đã ở ngang chấm đá penalty, tức chỉ cách khung thành khoảng 11 mét mà thôi – một cự ly rất nguy hiểm, dễ gặp “tai nạn”.

Goal1-2

Bale quá thoải mái?

Tuy nhiên, vấn đề là quả bóng của Kroos lại không được “rót” trực tiếp vào khu vực nguy hiểm quanh vòng 5m50, mà lại là ở khoảng không được khoanh màu đỏ trong ảnh phía trên. Bale đã có cú bật nhảy đánh đầu thoải mái dễ dàng.

Theo qui tắc phòng ngự khu vực, khi lập hàng ngang trước pha đá phạt nói trên, người đứng xa nhất bên tay phải của hàng ngang sẽ phải là người di chuyển để phá quả bóng ấy. Trong trường hợp này, đó là Fernando Torres. Tuy nhiên, để làm được điều đó, Torres phải suy đoán được điểm rơi khi quan sát quả bóng. Trên thực tế, anh đã di chuyển cùng cả hàng ngang từ trước khi đoán điểm rơi, vì vậy anh đã mất kiểm soát.

Có thể sẽ là không đúng nếu đổ tất cả lỗi cho Torres – mọi cá nhân trong hàng ngang ấy đều cần chịu trách nhiệm. Tình huống này thực ra đã thể hiện mức độ căng cứng tâm lý của họ khá rõ ràng.

Sự thay đổi của Atletico và bàn gỡ hòa

Sang hiệp hai, HLV Simeone sớm đưa ra một sự thay đổi quan trọng. Augusto Fernandez – người thể hiện tâm lý bất ổn trong hiệp một – nhường chỗ cho Yannick Carrasco. Dễ nhận ra rằng đi kèm với đó là một sự thay đổi về hệ thống chiến thuật.

RealAtletico UCL2016 2

Bản đồ chiến thuật trong hiệp hai

Atletico chuyển sang sơ đồ 4-1-4-1 (hoặc 4-5-1, 4-3-3… tùy cách gọi của mỗi người) với Torres đá trên cùng. Griezmann được đẩy sang biên phải, nhưng anh này vẫn thường có xu hướng bó vào trong. Carrasco chủ yếu bám biên trái và chỉ di chuyển hướng vào phía trong nếu có bóng trong chân. Saul và Koke di chuyển tự do, luồn lách tìm kiếm khoảng trống. Trong đó, Koke thường là người đá thấp hơn. Các hậu vệ biên cũng có xu hướng dâng lên hỗ trợ tấn công chủ động hơn.

Điều quan trọng hơn cả là Atletico bắt đầu sử dụng bóng một cách điềm tĩnh hơn. Cự ly đội hình của họ cũng trở nên tốt hơn hẳn so với hiệp một, qua đó việc phối hợp bóng ngắn cũng như pressing từ xa là vô cùng thuận lợi. Việc Real lùi thấp hơn so với hiệp đấu trước và hoàn toàn phụ thuộc và các pha phản công lại càng tô điểm rõ nét cho sự thay đổi của Atletico.

Atletico atk 2

Ví dụ: Cự ly đội hình tốt giúp cho mỗi cầu thủ khi có bóng luôn có rất nhiều lựa chọn tốt để phối hợp

Bàn thắng gỡ hòa cũng chính là ví dụ tiêu biểu nhất. Dĩ nhiên, đi kèm với đó là một sai lầm nhỏ nhưng quan trọng trong phối hợp phòng ngự của Real Madrid.

Goal2-1

Isco lùi về

Sau khi Griezmann và Juanfran nhận pha lật cánh, Isco và Marcelo đã chủ động cùng nhau kèm người.

Goal2-2

Khoảng trống

Tuy nhiên, khi Juanfran nhả bóng lại cho Gabi, Isco lại bất ngờ dâng lên một cách rất bất hợp lý. Anh lại tự vạch ra khoảng trống rõ ràng ở vị trí mà Marcelo chưa kịp trở lại.

Goal2-3

Cự ly tốt mang tới nhiều lựa chọn

Dĩ nhiên, đây cũng lại là một pha bóng có thể làm ví dụ cho việc một cự ly tốt giữa các cầu thủ tấn công và các tiền vệ phía sau có ý nghĩa ra sao: Gabi có rất nhiều giải pháp khi nhận bóng.

Gabi

Nếu được chọn ra cầu thủ hay nhất trận, tôi sẽ lựa chọn lão tướng Gabi – đội trưởng của Atletico Madrid. Xuất phát trong vai trò một “số 8”, với khoảng cách kỳ cục nói trên giữa tuyến dưới và hàng công, anh đã thực sự chạy thay cho rất nhiều người, bù đắp vào những khoảng trống vô hạn về chiến thuật. Gabi đã càn quét trung tuyến, “gánh” cả phần của Augusto và giúp cân bằng tuyến giữa trong hiệp thi đấu thứ nhất.

Gabi H1

Bản đồ nhiệt của Gabi trong hiệp một

Sang hiệp hai, khi Atletico chuyển đổi hệ thống thi đấu, Gabi trở xuống vai trò của một tiền vệ trụ. Thay vì càn quét quá nhiều như hiệp một, sang hiệp hai, tiền vệ người Tây Ban Nha chuyển sang phân phối bóng nhiều hơn. Anh đã trực tiếp góp công trong bàn san bằng tỉ số.

Với 2 đường chuyền quyết định (keypass), 2 pha qua người, 7 pha tắc bóng (chỉ kém Casemiro) và 6 pha cắt đường chuyền, Gabi rõ ràng đã chơi một trong những trận hay nhất sự nghiệp. Đáng tiếc rằng phần thưởng cho anh chỉ là một chiếc huy chương bạc.

Kết luận

Real Madrid đã chơi một trận đấu rất hay. Cự ly đội hình của họ đã được giữ gìn một cách vô cùng chắc chắn trong suốt trận đấu, thể hiện thành quả của quá trình tập luyện nghiêm túc. Dẫu rằng họ đăng quang với thứ bóng đá không chủ động như hai năm trước, nhưng sự phù hợp với tình hình của mùa giải đáng để ghi nhận.

Ngược lại, Atletico Madrid đã lại một lần nữa thất hẹn, trong một năm mà họ đã đánh bại cả 2 ứng cử viên sáng giá nhất cho chức vô địch. Thật khó để tin rằng thầy trò Diego Simeone lại khởi đầu trận đấu tệ như vậy, với một phong cách không còn phù hợp với chính họ.

Dù quả thực Real Madrid đã vô địch xứng đáng, nhưng mùa giải Champions League năm nay thực sự đã để lại rất nhiều chữ “nếu như”…

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^