Lật tẩy chuyện hoang đường: Thị trường chuyển nhượng (Phần 2)

bởi Vi Đan ·

Bài viết được dịch lại từ bản gốc “Transfer window myth-busting” của tác giả Jake Cohen, The Set Piesces.

The Set Pieces

Xem lại Phần 1 tại đây.

* * *

Hoang tưởng thứ ba: Kẹt máy fax

Ảnh: Independent

Ảnh: Independent

Các đội bóng đã không còn sử dụng máy fax để chuyển phát giấy tờ, văn bản chuyển nhượng từ rất lâu rồi. Kể từ năm 2010, các thương vụ chuyển nhượng cầu thủ quốc tế đã được yêu cầu bắt buộc phải sử dụng hệ thống quản lý chuyển nhượng trực tuyến của FIFA. Hệ thống này gồm các mẫu văn bản trực tuyến sẵn sàng, thân thiện với người sử dụng. Điều vào ô trống không còn là một quy trình phức tạp.

Mọi đội bóng được FIFA yêu cầu phân công nhân viên tham gia học cách sử dụng hệ thống này, họ có trách nhiệm giúp cho công tác đăng ký chuyển nhượng được thực hiện chính xác. Việc đào tạo các nhân viên này thuộc phạm vị trách nhiệm của liên đoàn bóng đá từng quốc gia. Các đội bóng lớn thường có một nhóm chứ không chỉ một nhân viên được đào tạo sử dụng.

Thế nên, khi có những vấn đề rắc rối xảy ra, đó thường là trách nhiệm của những người nhân viên này, thay vì… máy fax. Ví dụ tiêu biểu là vụ David De Gea không kịp rời Manchester United để trở thành cầu thủ của Real Madrid mùa hè 2015 chẳng hạn.

Hoang tưởng thứ tư: Thực chi

Ảnh: Arsenal

Ảnh: Arsenal

“Thực chi” là khái niệm được đưa ra sau khi cân bằng thu chi, tức lấy thu trừ đi chi. Con số này hay được dùng để nói về việc các đội đã mua bán cầu thủ ra sao, tuy nhiên, nó lại là một số liệu ảo, không cho thấy được cân bằng giá trị thực sự của cầu thủ.

Ví dụ, một đội bóng mua về x cầu thủ với giá tổng cộng 10 triệu euro. Cùng mùa hè ấy họ bán đi y cầu thủ với giá tổng cộng 7 triệu euro. Thực chi được tính ra là 10-7=3, vậy phải chăng họ đã lãi ra 3 triệu euro từ hoạt động chuyển nhượng cầu thủ? Không phải đâu.

Cách tính này sai, bởi trong thương vụ, phí chuyển nhượng mới chỉ là một trong các khoản phí liên quan. Các CLB thường sẽ tính toán cả chi phí đãi ngộ cầu thủ nữa, để qua đó tính ra số tiền chi cho một thương vụ cầu thủ.

Ví dụ, Manchester United mua Henrikh Mkhitaryan từ Borussia Dortmund với giá 35 triệu bảng. Mkhitaryan nhận lương 180.000 bảng mỗi tuần, qua một hợp đồng có thời hạn 4 năm. Tạm thời coi như tất cả các khoản phí khác không tồn tại.

Một điều thường bị hiểu nhầm là các đội bóng sẽ trả hết một cục ngay, hoặc chí ít, với các đội có tiềm lực tài chính mạnh mẽ như Manchester United, nguồn tiền không phải là một vấn đề của họ, vì vậy rất có thể con số 35 triệu bảng nói trên sẽ được trả tất một lần hoặc trả góp trong một thời gian ngắn (từ 12 tháng trở xuống). Điều này giúp cho các đội bóng dễ dàng tính toán và dự báo kế hoạch tài chính hơn so với việc trả góp trong thời gian dài – có khi là 2 hoặc 3 năm.

Mkhitaryan trong màu áo ĐT Armenia (Ảnh: PATRICIA DE MELO MOREIRA/AFP/Getty Images)

Mkhitaryan trong màu áo ĐT Armenia (Ảnh: PATRICIA DE MELO MOREIRA/AFP/Getty Images)

Tuy nhiên, trên thực tế – và đây cũng là cách các CLB thực sự tính toán chi phí cầu thủ – thì United, cũng như bất kỳ một đội bóng nào khác thuộc 8 giải đấu hàng đầu châu Âu, sẽ chia đều khoản phí chuyển nhượng nói trên theo số năm hợp đồng ký với chính cầu thủ đó để trả góp. Ví dụ, Mkhitaryan giá 35 triệu bảng và ký hợp đồng 4 năm, vậy họ sẽ chia kế hoạch trả góp thành 4 năm, mỗi năm trả cho Dortmund 8,75 triệu bảng.

Đây là một phép kế toán phổ biến trong ngành, được gọi là “trả góp cầu thủ”. Nó là căn nguyên của toàn bộ hệ thống tính toán chi phí cầu thủ. Bằng cách này, lương thưởng, hoa hồng đại diện, chi phí bản quyền hình ảnh… đều có thể đưa vào phép tính một cách ngang hàng và đơn giản.

Ở đây, để đơn giản hóa, chúng ta sẽ chỉ lấy ví dụ gồm lương và phí chuyển nhượng – hai con số được đưa tin nhiều nhất trong mỗi thương vụ.

Quay lại ví dụ về Mkhitaryan. Anh ta sẽ ngốn 8,75 triệu bảng mỗi năm tiền trả góp phí chuyển nhượng, mức lương 180.000 bảng/tuần sẽ tương đương với 9,36 triệu bảng/năm. Như vậy, mỗi năm, chi phí cầu thủ của Mkhitaryan là khoảng 18,1 triệu bảng.

Đây là con số mà các đội bóng nhìn vào, thay vì phí chuyển nhượng đến rồi đi. Để các bạn hiểu rõ hơn, hãy cùng so sánh với một thương vụ khác: Granit Xhaka tới Arsenal từ Borussia Moenchengladbach với giá 30 triệu bảng.

Ảnh: Sky Sports

Ảnh: Sky Sports

Nhìn vào phí chuyển nhượng đơn thuần thì có thể dễ dàng kết luận rằng Xhaka rẻ hơn Mkhitaryan một chút ít – 5 triệu bảng có vẻ không quá lớn xét trên thị trường hiện tại. Tuy nhiên hãy loại bỏ sự hoang tưởng này để đi theo phép tính của chúng ta.

Xhaka đã ký hợp đồng 5 năm với Arsenal, được đồn nhận lương 125.000 bảng/tuần. Như vậy, chi phí cầu thủ của anh ta sẽ là 6 triệu bảng (trả góp chuyển nhượng hàng năm) + 6,5 triệu bảng (lương năm) = 12,5 triệu bảng.

Như vậy, dù phí chuyển nhượng của Mkhitaryan và Xhaka từa tựa nhau, nhưng thực tế là Mkhitaryan ngốn của Manchester United chi phí hơn khoảng 50% so với Xhaka ngốn của Arsenal hàng năm.

Và để các bạn cảm thấy rõ ràng hơn nữa về chi phí cầu thủ, hãy lấy ngay ví dụ Zlatan Ibrahimovic. Anh này về Manchester United mà Quỷ đỏ không hề tốn phí chuyển nhượng, do đã hết hạn hợp đồng với Paris Saint-Germain và trở thành cầu thủ tự do kể từ 0h ngày 01/7/2016. Như vậy, nếu nói về “thực chi” thì anh này ngốn… 0 triệu bảng. Tuy nhiên trên thực tế, chi phí của Manchester United để có anh ta sẽ lên tới 10 triệu bảng/năm.

Thế nên, khi xét rằng: Manchester United đã bỏ ra 35 triệu bảng phí chuyển nhượng tổng cộng để có Henrikh Mkhitaryan và Zlatan Ibrahimovic; Arsenal đã bỏ ra 30 triệu bảng phí chuyển nhượng để có Granit Xhaka – thì nghe có vẻ một bên đang “lãi” hơn. Tuy nhiên, thực tế chi phí là một bên đã xác nhận bỏ ra 28 triệu bảng/năm còn một bên sẽ chi 12 triệu bảng/năm.

Góc nhìn này dĩ nhiên không cho chúng ta thấy về chất lượng chuyển nhượng, bởi dĩ nhiên vào giải mới biết ai đóng góp nhiều ai đóng góp ít. Tuy nhiên, con số tài chính là rất khác nhau so với góc nhìn phổ thông về phí chuyển nhượng. Đây cũng chính là lý do chúng ta rất khó để tự dò đoán toàn bộ chi phí tài chính của các đội liên quan tới vấn đề chuyển nhượng.

Hoang tưởng thứ năm: Ngân quỹ

Ảnh: Clive Brunskill/Getty Images

Ảnh: Clive Brunskill/Getty Images

Nếu ai đó cố nói với bạn là “đội bóng X” có “số tiền Y” để chuyển nhượng trong hè này, có khi chính họ cũng không rõ “số tiền Y” ấy là gồm những gì. Thường thì trong câu nói trên, “Y” thường để chỉ lượng phí chuyển nhượng theo cách hiểu của đại chúng.

Nhưng như chúng ta đã bàn luận, tính toán chi phí cầu thủ là một công việc khó khăn hơn chỉ là phí chuyển nhượng rất nhiều. Phần lương thường ngốn tới một nửa phép tính. Nếu người kia đưa ra một con số theo kiểu “số tiền Y để chuyển nhượng và quĩ chi phí lương thưởng Z” thì may ra nó còn có thể chính xác hơn chút ít.

Hoang tưởng thứ sáu: Bản quyền hình ảnh

(Ảnh: Zimbio)

(Ảnh: Zimbio)

Chi tiết này rất ít khi được nhắc tới, bởi nó ít hấp dẫn, khó tính toán và không phải các khoản “cứng” như phí chuyển nhượng hay lương thưởng. Gần đây, nó chỉ xuất hiện khi Chelsea bất ngờ giữ thương hiệu “Jose Mourinho” và Lionel Messi phải hầu hòa về thuế. Trên thực tế, đây là một khoản tiền không nhỏ trong thu nhập của các cầu thủ.

Các thương thảo về bản quyền hình ảnh có thể vô cùng phức tạp. Một cầu thủ có thể chỉ nhận lương 85.000 bảng/tuần nhưng nếu anh ta nổi tiếng và hình ảnh được sử dụng nhiều trong hoạt động marketing, anh ta có thể nhận tới 100.000 bảng/tuần (chưa tính thưởng thi đấu). Đừng hỏi vì sao một cầu thủ lại nhiệt tình tham gia các hoạt động marketing đến thế. Đơn giản là anh ta có lợi ích trong đó.

Hoang tưởng thứ bảy: Đại diện chỉ làm cho cầu thủ

Kia Joorabchian

Ảnh: terceiro

Các cầu thủ không chỉ là những bên duy nhất thuê và hưởng lợi từ những người đại diện. Các CLB cũng thường xuyên sử dụng lực lượng trung gian này để giúp họ tìm kiếm bạn hàng cũng như nhận nhiều tiền nhất có thể từ một thương vụ bán người.

Kia Joorabchian và Giuliano Bertolucci sẽ là những kẻ thù không đội trời chung với đội bóng của bạn, nếu họ sở hữu cầu thủ đang chơi cho đội của bạn. Tuy nhiên nếu đã muốn tống khứ những cầu thủ họ đại diện ra đi thì bạn sẽ vui vẻ nhận một núi tiền nhờ khả năng bòn rút và đàm phán của họ. Chelsea bán Ramires, Tottenham bán Paulinho với các mức phí cực cao cho người Trung Quốc chính là nhờ họ. Manchester United cũng đã thuê một số “cò” để bán được Robin Van Persie và Nani.

Cần chú ý là Joorabchian và Bertolucci cũng chính là đại diện của Ramires và Paulinho. Tay cò được Man United thuê để bán Van Persie cũng chính là người đại diện của Van Persie.

Khi phía CLB tôn trọng yêu cầu được ra đi của cầu thủ, thường họ sẽ thuê luôn người đại diện của cầu thủ đó để tìm bến đỗ mới. Người đại diện này đã hiểu những cách làm việc và nguồn lực của bên bán, lại nắm chắc nhu cầu thân chủ nên sẽ dễ dàng tìm đến những bên mua phù hợp nhất. Khi ấy, người đại diện này sẽ hưởng phí dịch vụ từ cả phía mua lẫn phía bạn – tiện cho chính anh ta.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Vi Đan
12 bài viết
“Ta mang cho em một điếu cần, cần thơm hay môi em thơm // Em mang cho ta một điếu cần, miệng cười khúc khích lâng lâng”
Phát bóng lên ^