Mổ băng: Màn ra mắt Premier League của Pep Guardiola

bởi Dũng Lê ·

Trận đấu chính thức đầu tiên của Pep Guardiola trên đất Anh là một sự kiện đã được chờ đợi từ rất, rất lâu. Vị HLV trẻ trung và ngập tràn thành công này đã từng có rất nhiều lương duyên với xứ sở sương mù từ khi còn là một cầu thủ. Cho tới lúc trở thành một HLV, Guardiola cũng đã từng nhận được lời mời từ Manchester United, Chelsea. Và rồi, đội bóng theo đuổi ông gắt gao nhất đã đón được cái đầu hói Catalunya: Manchester City.

Con người cũ

Là hiện thân thành công nhất lịch sử hiện đại của lối chơi định hướng vị trí, Guardiola đón nhận thử thách lớn nhất có thể trong sự nghiệp chưa dài của ông: một Man City “tã tượi”. Thật khó để nói rằng HLV Manuel Pellegrini và ban giám đốc đội bóng áo xanh đã để lại cho Guardiola một nền móng tốt, dù CLB này mới lọt vào bán kết Champions League ngay mùa giải trước. Tập thể cầu thủ của đội bóng này tuy vẫn còn một số hảo thủ đẳng cấp thế giới (Sergio Aguero, David Silva) và vài cầu thủ trẻ với tiềm năng lớn (Kevin De Bruyne, Raheem Sterling), nhưng còn lại là những cái tên hầu như không thể tin cậy.

Gael Clichy Pep Guardiola

Ai dám nói Gael Clichy là cầu thủ sẽ phù hợp với Pep Guardiola? – Ảnh: PA

Mua về Ilkay Guendogan và Leroy Sane, Guardiola chấp nhận hi sinh thời gian đầu với Man City do cả hai đều đang chấn thương. Nolito là một thương vụ tương đối khó hiểu, vì dù thắng được Barcelona trong cuộc chiến chuyển nhượng thì thật cũng thật khó để Man City kỳ vọng những điều lớn lao vào cầu thủ 29 tuổi này. John Stones có thể coi như thương vụ duy nhất dùng được ngay lập tức, nhưng dẫu sao đây vẫn mới chỉ là một hậu vệ 22 tuổi.

Không thể yêu cầu Leonardo Da Vinci vẽ nên tuyệt phẩm Mona Lisa với một hộp bút chì màu. Thế nhưng, với các HLV bóng đá, khi đồng tiền bỏ ra chưa thể phát huy giá trị ngay lập tức, người ta vẫn có thể kỳ vọng và đánh giá qua một khía cạnh khác: khai thác khả năng của những cầu thủ có sẵn.

Trong suốt các trận giao hữu hè đã qua, những cái tên của triều đại cũ đã dần được nhào nặn và gò vào triết lý của Guardiola. Đội hình ra sân trước Sunderland gồm hai tân binh là Stones và Nolito, còn lại là những gương mặt đang tìm cách hòa nhập vào một phong cách bóng đá khác hẳn trước kia.

cats

Đội hình ra sân của Man City trước Sunderland tại vòng 1 Premier League 2016-17.

Sơ đồ 4-3-3 (4-1-4-1) được áp dụng. Joe Hart phải dự bị cho Willy Caballero. Stones bắt cặp với lão tướng Aleksandar Kolarov ở vị trí trung vệ. Hai hậu vệ biên là Bacary Sagna và Gael Clichy. Fernandinho đảm nhận vai trò “pivote” thường được coi là tối quan trọng trong hệ thống chiến thuật của Guardiola. David Silva và Kevin De Bruyne là hai “số 8” phía trước anh. Sergio Aguero dĩ nhiên là trung phong. Nolito chơi ở cánh trái quen thuộc, còn Raheem Sterling trở về vị trí nơi anh ra mắt đấu trường chuyên nghiệp trong màu áo Liverpool: cánh phải.

La Volpismo và “hậu vệ biên ngược”

Khoảng 15 năm trở lại đây, đi cùng với sự phát triển của sơ đồ 4-2-3-1, khái niệm “tiền vệ biên ngược” (“inverted winger”) xuất hiện. Tương tự, với sơ đồ 4-3-3, một khái niệm đã được chuyển nghĩa sang cách hiểu hiện đại để chỉ vai trò gần giống với “tiền vệ biên ngược” là “tiền đạo phía trong” (“inside forward”). Các cầu thủ này đều xuất phát là những người chạy cánh, nhưng trái với truyền thống giữ vị trí sát biên dọc thì họ thường xuyên di chuyển cắt vào trung lộ và gây nguy hiểm trực tiếp thay vì thiên về hỗ trợ như trước đây.

Từ mùa giải 2013-14 – năm đầu dẫn dắt Bayern Munich, Pep Guardiola đã mang tới một vị trí mới trong thế giới bóng đá đỉnh cao: “hậu vệ biên ngược” (“inverted wingback/full back”). Thay vì bám biên chặt chẽ như các hậu vệ biên thông thường, khi đội nhà kiểm soát bóng, họ lại di chuyển bó vào giữa sân, trở thành những tiền vệ trung tâm không chính thức. Thật khó để biết liệu Guardiola có phải người phát minh ra vị trí này hay không, chỉ biết rằng ông ta là người đầu tiên áp dụng nó trong thế giới bóng đá đỉnh cao một cách thường xuyên.

Có ba lý do dẫn tới quyết định sử dụng vai trò lạ lùng này của Guardiola tại Bayern Munich:

  1. Thu hút các tiền vệ biên của đối thủ bó vào bên trong, mở rộng và cô lập biên cho các tiền đạo cánh như Arjen Robben, Franck Ribery hay sau này là Douglas Costa, Kingsley Coman hoạt động. Họ sẽ có không gian rộng để dốc bóng và thường xuyên bước vào các tình huống 1-đối-1 sở trường.
  2. Chống phản công. Các hậu vệ biên thường là những người giàu tốc độ, thể lực và có khả năng tranh chấp tốc độ cao tốt. Đưa họ vào giữa sân giúp cho công tác gegenpressing trở nên hiệu quả và mạnh mẽ hơn, qua đó đồng thời chống lại các pha phản công.
  3. Tận dụng khả năng hoạt động không gian hẹp, luân chuyển bóng và hỗ trợ tấn công trực tiếp của Philipp Lahm, David Alaba, Rafinha.

Như vậy, ngoài lý do thứ ba mang tính chất đặc điểm cá nhân, hai lý do đầu tiên gần như có thể áp dụng tương ứng với mọi đội bóng.

Mùa hè vừa qua, chơi 4 trận giao hữu công khai và 1 trận giao hữu đóng cửa, Guardiola đã áp dụng cách vận hành hậu vệ biên này trong 5/10 hiệp đấu. Ông kết hợp với cách vận hành “Salida Lavolpiana” cho tiền vệ trụ Fernandinho, và Man City khiến cho các chuyên gia bình luận bóng đá hàng đầu nước Anh choáng ngợp trên mọi kênh truyền hình.

Dưới đây là một ví dụ về tình huống lên bóng của Man City ở phút thứ 33:

IWB1

Ngay từ bước triển khai bóng đầu tiên, khi thủ môn chuyền cho trung vệ, Gael Clichy đã lập tức di chuyển vào trung lộ thay vì đứng ở vị trí thường thấy…
IWB2

…và Clichy thậm chí không hề dừng lại ở đó. Fernandinho tiếp tục giữ vị trí thay vì dâng lên, trung vệ Kolarov di chuyển hẳn sang không gian trái đã mở rộng, tạo thế Salida Lavolpiana.
IWB3

Clichy tiếp tục nhởn nhơ ở trung lộ, các cầu thủ Sunderland hoàn toàn không biết ai sẽ áp sát hoặc kèm cặp cầu thủ này…
IWB4

Khi bóng tới chân Clichy, cơ hội lớn cho một tình huống 1-đối-1 đang mở rộng khi Nolito bó biên trái hoàn toàn. Thế nhưng, Clichy chỉ chuyền cho Kolarov – một lựa chọn dễ dàng.
IWB5

Lần này đến lượt Sagna di chuyển vào trung lộ…
IWB6

…khiến tiền vệ trái của Sunderland cũng hút theo. John Stones giật lùi về khoảng trống Sagna tạo ra…
IWB7

Các hành động này đều đã mở ra một hướng chuyền bóng tốt cho Raheem Sterling. Dĩ nhiên cần nhấn mạnh rằng Sterling đã bó hơi quá sâu vào phía trong ở tình huống này.

Hãy cùng xem lại băng hình tình huống này:

Một ví dụ khác về sự kết hợp của các cầu thủ hậu vệ biên ngược và Salida Lavolpiana ở phút thứ 16:

IWB8

Trong Lavolpismo, tiền vệ trụ không nhất thiết luôn luôn là người ở chính giữa. Ở trường hợp này, Fernandinho là người dạt trái trong khi trung vệ Kolarov giữ vị trí ở chính giữa sân. À mà, hãy để ý hai hậu vệ biên…
IWB9a

Tiền vệ trung tâm Silva ra sát biên, có tới 3 lựa chọn cho Fernandinho chuyền bóng. Trong trường hợp này, cầu thủ pressing của Sunderland chỉ có thể che khuất hướng chuyền về phía Clichy.
IWB10

Ai kèm Clichy giờ?

Và ngay cả khi mất bóng, cấu trúc vị trí và cự ly phù hợp giúp Man City dễ dàng gegenpress và giành lại bóng (chưa kể việc Clichy là người có khả năng tranh chấp tốt đã ở sẵn giữa sân):

Điều thú vị là trong pha bóng mắc lỗi gần như duy nhất của hàng thủ City ở trận này, họ đã lập tức bị trừng phạt bởi lão tướng Jermain Defoe. John Stones đã mắc lỗi trong bàn thua đầu tiên của Man City ở mùa giải này, mà chủ yếu là hệ quả từ việc hàng thủ có cự ly tồi. Cựu danh thủ Alan Shearer đã có phần phân tích đơn giản và dễ hiểu về cả bàn thua và cách chọn vị trí của Clichy, Sagna, Fernandinho nói trên:

(Đừng lo nếu bạn không thể nghe thạo tiếng Anh – hình ảnh đã được xử lý vô cùng dễ hiểu)

Muốn tạt cánh tốt mà không có một cây sào…

…thì bạn cần nhiều người trong vòng cấm. Phút thứ 80, Pep Guardiola đưa ra sự thay đổi nhân sự quan trọng: Kelechi Iheanacho vào thay Gael Clichy. Khi một đội bóng cần bàn thắng, việc họ thay hậu vệ bằng tiền đạo không phải điều gì đó quá khó hiểu, quá lạ lẫm. Với Guardiola, điều quan trọng là hệ thống của ông ta sẽ thay đổi ra sao, thay vì đơn thuần chỉ là vào sân và chạy rông.

Sơ đồ của City chuyển từ 4-3-3 thành 3-5-2:

Man City 3-5-2 vs Sunderland

Hoặc là 1-3-4-2, tùy các bạn gọi tên…

Điều quan trọng nhất là với những pha tạt bóng, Man City sẽ thường xuyên có 3 cầu thủ tiến vào vòng cấm địa lập tức.

3 inside

Delph và Iheanacho sẵn sàng đột nhập vòng cấm đón quả tạt khi cần

Bản chất Delph và Iheanacho không hẳn là những cầu thủ được biết tới về tài đánh đầu, tuy nhiên việc có nhiều người trong vòng cấm địa sẽ đương nhiên khiến sức ép lên các hậu vệ của đối thủ tăng thêm. Đây không phải lần đầu tiên Guardiola áp dụng phương án tương đối “thủ công” này.

Tại Bayern Munich, trong những trận đấu phải đụng độ “xe buýt”, ông thường xuyên bố trí sao cho Robert Lewandowski, Thomas Mueller và Arturo Vidal cùng lúc có mặt trong vòng cấm địa trước khi các quả tạt được thực hiện. Dĩ nhiên bộ ba nói trên của Bayern đều là những cao thủ săn bàn bằng đầu, nhưng không vì thế mà lý thuyết bị sai lệch.

Bayern 3 inside

Bộ ba xông pha

Ngay ở tình huống ghi bàn, Delph – Aguero – Iheanacho đã ập vào khi Navas chuẩn bị tạt:

3v3 inside

3 chọi 3 trong vòng cấm địa

Do các hậu vệ hầu như luôn bị đặt trong tình thế bị động, phải phản ứng thay vì chủ động trong các pha bóng như vậy, nên việc cân bằng về số lượng với các cầu thủ tấn công đối phương thực chất là một bất lợi.

Đây không phải bàn thắng may mắn của Man City, đơn giản bởi nếu Paddy McNair không phản lưới thì Delph cũng có cơ hội lớn để ghi bàn, và ngay trước đó thì thực chất Iheanacho đã đệm bóng hụt ăn:

Kết luận

Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng một số những đặc điểm quan trọng nhất của lối chơi định hướng vị trí đã dần hiện hữu ở Man City: thu hút áp lực của đối thủ để thao túng vị trí, qua đó thao túng không gian chơi bóng và mở ra những tình huống mang tính lợi thế. Thế nhưng, họ vẫn còn rất nhiều điều phải làm nếu muốn trở nên trơn tru và nguy hiểm. Đó là trong trường hợp những cái tên xuất hiện phía trên còn có thể tiến bộ thêm.

Guardiola hiểu điều đó. Nhìn mặt là biết.

Pep Guardiola

Ảnh: The Guardian

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^