Joao Havelange – Khi những Raiola, Moggi hay Hoeness chỉ là tép riu so với “bố già”

bởi Hoàng Bách ·

Người ta hay gọi Mino Raiola, Luciano Moggi và Uli Hoeness là những bố già của làng bóng đá. Nhưng nếu đặt mấy tay đại diện, Juventus hay Bayern Munich cạnh tầm cỡ FIFA thì Raiola, Moggi và Hoeness mới chỉ ở cấp độ lũy tre làng so với kingpin thật sự của thế giới bóng đá, người đã tạo nên những thay đổi căn bản cho bóng đá ngày nay, Joao Havelange.

Ảnh: Washington Post

Ảnh: Washington Post

Thời điểm Havelange nhậm chức năm 1974, Trụ sở FIFA là một ngôi nhà cũ kĩ, chỉ có hơn chục nhân viên toàn thời gian và két sắt chứa 20 dollar. Rời nhiệm sở 24 năm sau, ông để lại cho FIFA khối tài sản trị giá 4 tỉ USD. FIFA World Cup được mở rộng lần lượt từ 16 lên 24, rồi 32 đội. World Cup cho phái nữ, các giải trẻ lần lượt được tổ chức với quy mô ngày càng lớn. FIFA chưa bao giờ lớn mạnh hơn thế khi số thành viên vượt trội hơn tất cả các tổ chức quốc tế trên thế giới với 211 liên đoàn.

Havelange nhậm chức và thay đổi bộ mặt thể thao thế giới nói chung và bóng đá nói riêng. Thể thao, hay cụ thể là bóng đá, không chỉ còn là sân chơi thống trị bởi người châu Âu. Nếu như ở thời kì tiền 70, dù cho các đội bóng Nam Mĩ vẫn giành được thành công nhất định nhưng châu Âu vẫn là nơi tập trung quyền lực cao nhất. Trước Havelange, chức chủ tịch FIFA luôn thuộc về Lục địa già. Stanley Rous, người Anh, chủ tịch FIFA khi đó là một người thủ cựu và ủng hộ chế độ Apartheid tại Nam Phi. Havelange, một người xuất thân từ thế giới thứ ba đã đánh trúng vào điểm yếu này.

Khi người châu Âu và Rous vẫn tự tin vào chiến thắng ở kì bầu cử tới thì Havelange đã dành thời gian đi đêm suốt 10 năm trước đó chuẩn bị cho ngày đăng quang. Người ta hay kháo nhau về những chuyến công du-thực-chất-là-lobby của Sepp Blatter tới các nước Á-Phi mà ít biết rằng, Blatter chỉ sao chép lại chiêu trò này từ sư phụ của mình.

Ảnh: Guardian

Ảnh: Guardian

Rous dù cho có sự chống lưng về chính trị (các nước châu Âu hùng mạnh) lẫn tài chính (sự ủng hộ của adidas) vẫn thua Havelange. Nếu so sánh cơ chế bầu cử của FIFA và Liên Hợp Quốc thì FIFA dân chủ gấp vạn lần, mạnh như Anh cũng chỉ có một phiếu tương đương với Guam. Kể từ đây, các nước châu Âu đã bắt đầu biết sợ. FIFA không là sân chơi của riêng họ.

Havelange được Patrick Nally, nhà marketing tiên phong trong thế giới thế thao nhắc đến trong cuốn ‘Dishonored games: corruption, money & greed at the Olympics’ của Vys Simson và Andrew Jennings như sau: “Havelange thấy trước được tương lai. Ông ta biết rằng nếu ông ta trở thành chủ tịch của liên đoàn thể thao điều hành giải vô địch thế giới được chú ý nhất toàn cầu, ông ta sẽ có trong tay một tiềm lực tài chính khổng lồ”. Không chỉ lôi kéo được các nước thế giới thứ ba để nhận lấy sự ủng hộ chính trị, Havelange còn thuyết phục được đồng minh cũ của Rous là Horst Dassler, CEO adidas về cùng hội cùng thuyền. Kể từ đây, dòng tiền từ adidas và sau đó là Coca-Cola giúp FIFA và bản thân Havelange giàu có. Như Nally nói, liên minh FIFA-adidas-Coca-Cola đã trở thành hình mẫu mới cho các liên đoàn khác nói riêng và toàn bộ thế giới thể thao nói chung noi theo.

Nhưng như nhiều trường hợp, nhà lãnh đạo được bầu lên bởi quá trình dân chủ không đảm bảo rằng ông ta sẽ không trở thành kẻ độc tài. Tiền bạc và quyền lực giúp Havelange củng cố vị trí của mình. Bàn tay thao túng của Havelange đưa hàng loạt tay chân thân tín vào các vị trí chủ chốt. Ủy ban Cao cấp FIFA (FIFA ExCo) có quyền lực ngày càng lớn hơn, lấn át cả Đại hội đồng FIFA trong một số quyết định, nổi bật là việc chọn lựa quốc gia đăng cai FIFA World Cup, miếng bánh béo bở nhất.

Các cáo buộc đã được đặt ra từ lâu, nhưng chỉ mới gần đây khi làn sóng chỉ trích nhằm vào FIFA tăng cao thì những chứng cớ xác thực về ổ sâu ‘nhóm lợi ích’ dẫn đầu bởi Havelange mới bị phanh phui. Nhưng bây giờ Havelange đã ở vào cái tuổi gần đất xa trời, FIFA lại là một tổ chức phi chính phủ, ai sẽ xử tội các quan chức? Không ai cả. Havelange tiếp tục sống trong xa hoa, nhận trợ cấp hàng năm từ FIFA dưới danh nghĩa Chủ tịch danh dự. Báo cáo còn chỉ ra, một chuyên cơ được thuê bởi FIFA đã chở Havelange thẳng từ Brazil sang Hà Lan, chỉ để ông ngắm hoa tulip. Tất cả được kí duyệt bởi Sepp Blatter, đệ tử chân truyền của Havelange.

Joao Havelange cùng Sepp Blatter và Michel Platini - Ảnh: AFP

Joao Havelange cùng Sepp Blatter và Michel Platini – Ảnh: AFP

Ở bề nổi, Havelange là bố già, người đã thao túng và lũng đoạn bóng đá suốt gần nửa thế kỉ (trực tiếp và gián tiếp). Nhưng ở châu Phi, châu Á, các nước thế giới thứ ba, người ta biết ơn Havelange vì đã chia sẻ lợi nhuận kếch sù và trả lại được chút công bằng trong cuộc chơi vốn dĩ ban đầu chỉ của người da trắng. Trên sân vận động mang tên Joao Havelange, các cuộc thi đấu điền kinh tại Olympics Rio, nơi vốn luôn đề cao sự bình đẳng vẫn đang diễn ra nhưng cùng lúc đó, các cầu thủ bóng đá chạy trên sân với mức lương phi lí. Đó là di sản của Havelange. Thiên thần hay ác quỷ, sẽ thật khó để phán xét di sản của người đàn ông này.

Jean-Marie Faustin Godefroid de Havelange, 8/5/1916 – 16/8/2016.

BÌNH LUẬN

TỪ KHOÁ LIÊN QUAN
TÁC GIẢ
Hoàng Bách
37 bài viết
“Facebook: fb.com/hoang.bach.12”
Phát bóng lên ^