Real Madrid hòa bốn trận liên tiếp – Kiêu cho lắm, xong cắm mặt vào

bởi Hoàng Bách ·

Với đội bóng sở hữu trong tay hàng tấn công đắt giá nhất thế giới, hai tiền vệ làm bóng tốt nhất thế giới và cặp trung vệ gồm cầu thủ U23 xuất sắc nhất thế giới ở vị trí này và người còn lại, có lẽ là một trong những đội trưởng cá tính nhất thế giới bóng đá mọi thời đại, sự tự mãn là điều khó tránh khỏi. Tất nhiên rồi, vì đây là Real Madrid. Đội bóng vĩ đại nhất thế kỉ 20, chúa tể của những danh hiệu Champions League, nhà đương kim vô địch châu Âu.

MADRID, SPAIN - APRIL 12:  Cristiano Ronaldo of Real Madrid (7) celebrates with team mates as he scores their second goal during the UEFA Champions League quarter final second leg match between Real Madrid CF and VfL Wolfsburg at Estadio Santiago Bernabeu on April 12, 2016 in Madrid, Spain.  (Photo by Mike Hewitt/Getty Images)

Ảnh: Mike Hewitt/Getty Images

Tự mãn ngay từ cái tên của đội bóng. Nhiều câu lạc bộ khác tại La Liga cũng được gắn tên Real, nhưng không ai nhận được sự ủng hộ trực tiếp từ hoàng gia như Real Madrid. Họ là đội bóng của những vị vua, đẳng cấp chơi bóng cũng phải khác biệt với phần còn lại. Không khó hiểu vì sao các cầu thủ Real Madrid in hằn tư tưởng đó khi khoác lên màu áo trắng, cũng giống cái cách màu áo Barcelona đại diện cho sự độc lập của xứ Catalonia.

Nhưng nếu những đã đọc các tác phẩm của Miguel de Cervantes về giới quân chủ Tây Ban Nha, đặc biệt là tiểu thuyết kinh điển Don Quixote sẽ thấy, quý tộc không chỉ đồng nghĩa với cao quý. Ngoài cái tôi rất cao ra, còn lại sự đủng đỉnh và ngạo mạn cao độ. Tất cả thể hiện rõ nét trong đường nét chơi bóng của Real Madrid cho tới thời điểm này của mùa giải 2016-17.

Trong tiếng Anh, cụm tiền tố (prefix) có gốc Latin ‘dis’ thường được thêm vào trước từ sẵn có với mục đích hướng từ sang một nghĩa mới có hàm ý tiêu cực hoặc đem lại kết quả trái ngược. Nếu được dùng một số từ cho Real Madrid, sẽ là…

1. Disjointed/Discord – Điểm yếu hệ thống

Real Madrid là tập hợp của những ngôi sao. Từ trước cả thời kì Galacticos của Florentino Perez, Real Madrid đã nổi tiếng là đội bóng mua sao hơn là tự đào tạo. Huyền thoại vĩ đại nhất của Real Madrid cũng là một cầu thủ được mua về, Alfredo Di Stefano. Chỉ đạo một đội bóng có rất nhiều cái tôi (ego) lớn như vậy quả là một thách thức không hề dễ dàng với bất kì huấn luyện viên nào.

Nếu điểm qua 4 cái tên gần nhất dẫn dắt Real Madrid tới danh hiệu UEFA Champions League, ba trong số bốn là những vị chiến lược gia lão làng, cương nhu và có sách lược đắc nhân tâm rõ ràng: Jupp Heynckes, Vicente Del Bosque và Carlo Ancelotti. Người gần nhất tuy mới đặt chân vào nghiệp huấn luyện chuyên nghiệp cách đây không lâu, bản lĩnh chiến thuật chưa có nhiều nhưng lại có được khả năng thu phục lòng cầu thủ. Đó là điểm mấu chốt giúp Zinedine Zidane vượt qua những hạn chế về tầm nhìn chiến thuật để đưa Real Madrid lên ngôi cuối mùa trước.

Nhưng danh hiệu không thể làm khỏa lấp hoàn toàn yếu điểm chiến thuật của huấn luyện viên người Pháp. Vốn là một free roam playmaker, cộng với thành công bước đầu, có vẻ Zidane đang hướng tập thể toàn sao của mình chơi bóng theo phong cách rất tự do. Tự do đến vô tổ chức. Trong bối cảnh bóng đá toàn cầu đề cao lối đá giữ và chuyền bóng ngắn, nhỏ, Real Madrid có lẽ là đội bóng hàng đầu châu Âu pressing thuộc hàng tệ nhất nếu đề cập trên khía cạnh hệ thống.

Ảnh: Angel Martinez/Real Madrid via Getty Images

Ảnh: Angel Martinez

Có rất ít sự phối hợp giữa các tuyến trong các tình huống pressing, đặc biệt là giữa ba vị trí, trung vệ, hậu vệ biên và tiền vệ trung tâm để tạo thành các tam giác cô lập đối thủ. Tuyến dưới đã vậy, tuyến trên còn tệ hơn. Nhiệm vụ chính của tiền đạo là ghi bàn, nhưng vậy là chưa đủ trong bóng đá hiện đại. Việc các đội bóng sử dụng ngày càng nhiều các cầu thủ điều phối bóng từ tuyến dưới dẫn tới yêu cầu bức thiết của công việc pressing ngay từ tuyến đầu. Các tiền đạo phải đóng vai trò bức tường phòng ngự ngay trên phần sân đối phương. Ở Real Madrid, hầu như không xuất hiện công việc hiện hữu ở mọi đội bóng đương đại khác. Cá biệt chỉ là những tình huống can thiệp mang tính chất đơn lẻ, đoạt bóng nhờ sự lấn áp kĩ năng cá nhân chứ không hề có sự phối hợp pressing nào.

Đoạt bóng xong, đội bóng sẽ làm gì? Tất nhiên là tổ chức phản công. Đương nhiên là sau khi đoạt bóng xong, khung thành không thể bỗng nhiên xuất hiện trước mặt. Các cầu thủ phải phối hợp, kéo giãn và đặt đối phương vào thế khó. Các bước đó gọi là sự chuyển giao (từ thế phòng ngự sang tấn công). Với tư cách là huấn luyện viên, đáng lẽ ra Zidane phải điều chỉnh đội bóng theo hướng này. Nhưng không, ông bỏ qua hoàn toàn bước trung gian này và muốn đạt được kết quả ngay. Hệ quả là hàng tấn công của Real Madrid với hàng loạt cá nhân vốn đã có kĩ năng xuất chúng, kèm điều kiện thực tế là không gian bị chia cắt khi các mắt xích không có interplay về vị trí, lại càng được (phải) phô diễn khả năng. Thống kê thông số xGF (Expected Goals For – Số bàn thắng kì vọng ghi được) và số bàn thắng ghi được tại mùa giải năm nay của Real Madrid đang xếp thứ hai tại La Liga, nhưng vì họ sở hữu số có sút nhiều nhất giải nên hiệu suất màn trình diễn chỉ xếp thứ 7.

Sự yếu kém trong triển khai bóng của Real Madrid còn có thể được thấy qua phương pháp tấn công. Với Cristiano Ronaldo, Karim Benzema và Gareth Bale, những cầu thủ chơi bóng bổng tốt nhất hiện nay, Zidane có lí khi lợi dụng điểm mạnh này. Với việc lối đá phối hợp ngắn bị vô hiệu hóa bởi hàng phòng ngự pressing cao của Sporting Lisbon (điều đáng lẽ một đội bóng lớn như Real Madrid, phải làm được) ba ngày trước đó, Zidane chọn cách đá hết sức đơn điệu trong trận đấu gặp Villarreal trong khuôn khổ La Liga. Đẩy bóng ra biên, liên tục nhồi bóng vào vòng cấm địa hết lần này đến lần khác.

Trong hiệp một, Zidane thậm chí còn không sử dụng cả hai cánh để tấn công mà chỉ dùng cánh trái của Marcelo. Cộng hưởng với lối đá đủng đỉnh và chậm rãi, các đường nét tấn công của họ bị bắt bài dễ dàng. Sang tới hiệp hai, những tưởng sẽ có sự điều chỉnh nhưng thực chất Real Madrid còn tạt bóng nhiều hơn hiệp một. Tổng cộng họ tạt bóng 53 lần trong cả trận đấu, chỉ thành công 6 lần, tỉ lệ là 12%. Có thể Zidane tin tưởng rằng, chỉ cần một đường tạt bóng tìm đến trúng những cái đầu siêu sao, Real Madrid sẽ được giải cứu giống những phút cuối gặp Sporting Lisbon. Nhưng nếu áp dụng lí thuyết Toán học vào trường hợp này, dựa theo Thuyết ‘Những nguyên tắc và phương pháp phân tích trình tự’, càng cố gắng ghi bàn bằng một phương pháp thì càng có nhiều khả năng bạn nhận được cùng một kết quả từ phương pháp đó.

Ảnh: The Guardian

Ảnh: The Guardian

Lại một lần nữa, việc bỏ qua khâu trung gian đã làm hại Real Madrid. Zidane chỉ đạo các học trò tạt bóng thật nhiều, nhưng điều ông không lường trước được đó là tạt bóng chỉ đem lại hiệu quả khi đối phương đánh mất sự cân bằng đội hình hoặc cá nhân lỗi vị trí. Muốn làm đối thủ bộc lộ những yếu điểm này cần tạo ra một loạt các tình huống chuyền bóng (ngắn hoặc dài) nhằm hút cầu thủ phòng ngự ra khỏi vị trí. Ví dụ như Barcelona, hiếm khi họ gặp khó khăn trước các đối thủ yếu hơn mình bởi Barcelona tổ chức được một hệ thống điều bóng nhanh trong khu vực nhỏ, sau đó ngay lập tức đẩy bóng ra biên trong khi hệ thống đối thủ chưa thể bắt kịp.

Zidane và Real Madrid bỏ qua hoàn toàn các bước trung gian, đẩy bóng ra biên hoặc lên bóng từ phía dưới với tốc độ vốn đã không hề cao để cầu thủ đang chiếm giữ vị trí tạt bóng vào vòng cấm địa, nơi một rừng áo đối phương đang đón lõng sẵn. Chính vì vậy, chất lượng các đường chuyền của Real Madrid trong attacking final third (một phần ba phần sân đối thủ) ở mức thấp, tỉ lệ chuyển hóa thành công của họ còn thấp hơn. Ngoài ra, việc đơn điệu hóa (tạt cật lực) và băm bổ hóa (sút cật lực) không làm đẹp thêm bản chất lối đá mà họ đang đại diện, vốn phải hào hoa phong nhã như khẩu hiệu của tầng lớp quý tộc.

2. Disarm – Điểm yếu các cá nhân

Các vấn đề trên thực ra đều là các vấn đề hiện hữu từ mùa giải trước, nhưng đều được khỏa lấp bởi sự xuất sắc của cá nhân cầu thủ. Tuy nhiên, với phong độ đi xuống của hầu hết các trụ cột, Real Madrid bắt đầu bộc lộ những điểm yếu hệ thống như đề cập ở trên. Mùa hè dài với Copa America và Euro là một phần nguyên nhân, khi mà 11/24 cầu thủ trong đội mổ tham dự. Trong đó những trụ cột như Cristiano Ronaldo, Pepe, Toni Kroos hay Gareth Bale đều chiến đấu cùng đội tuyển quốc gia của mình tới vòng bán kết. Một số khác lại giành thời gian mùa hè trên bàn mổ như Keylor Navas, Dani Carvajal, Raphael Varane hay Fabio Coentrao.

Đã vậy trong thị trường chuyển nhượng mùa hè, ngoài bản hợp đồng mua lại Alvaro Morata và gọi về Marco Asensio, Real Madrid không có động thái chuyển nhượng nào khác. Khó khăn sẽ càng chồng chất khó khăn khi sắp tới, Real sẽ bị cấm tham gia hai kì chuyển nhượng sắp tới do vi phạm trong khâu đăng kí cầu thủ dưới 15 tuổi.

Ảnh: NurPhoto

Ảnh: NurPhoto

Việc thiếu một hệ thống chiến thuật có thể liên kết hiệu quả các mắt xích, lại dựa vào các cá nhân chưa hoàn toàn mạnh khỏe sẽ là mối đe dọa về lâu dài của Real Madrid khi trước mắt còn là một mùa giải dài. Thời điểm cuối năm, khi các đội bóng La Liga khác nghỉ ngơi thì Real sẽ còn phải bay sang Nhật Bản dự FIFA Club World Cup.

Điểm yếu cá nhân không chỉ đến từ phía các cầu thủ, mà như chỉ đã chỉ ra, còn đến từ người huấn luyện viên trưởng. Trên bề mặt, Zidane không hề là một huấn luyện viên tồi. Ông sở hữu khả năng đưa ra những team talk tạo cảm hứng cho cầu thủ và từ đó, tạo ra hiệu ứng trên sân nhiều người lầm tưởng là về chiến thuật. Nhưng thời gian của hiệu ứng đó thường kéo dài không lâu, chỉ khoảng 15 phút và khi khoảng liều doping hết tác dụng, các cầu thủ Real Madrid lại trở nên tầm thường.

Đây mới đáng lẽ là thời điểm Zidane thể hiện (công khai) cho người xem khả năng huấn luyện thực sự của mình. Nhưng các điều chỉnh chiến thuật của Zidane gần như là không có bởi chiến thuật hiện tại của Real Madrid gần như là sự hybrid giữa Del Bosque và Ancelotti, hai người thầy trực tiếp dậy dỗ Zidane. Ngoài bài vở của hai ông thầy truyền lại, Zidane thường thụ động và chỉ có thể đưa ra các sự thay đổi về mặt con người. Tóm lại, Zidane là mẫu huấn luyện viên thiên về man management (quản lí người), chứ không phải là mẫu tactical management (chuyên chiến thuật).

Giờ hãy nhìn lại hành trình đến với trận chung kết UEFA Champions League mùa trước. Real Madrid của Zidane gặp AS Roma, Wolfsburg và Manchester City (chưa phải của Pep Guardiola). Cả ba đều là những đội bóng không sở hữu chiến thuật phức tạp và dễ dàng bị hóa giải bởi các cá nhân thượng thừa hơn bên phía Madrid. Nếu cứ duy trì một lối chơi như vậy, Real Madrid vẫn đủ sức đàn áp các đội bóng nhỏ tại La Liga nhưng ra tới trời Âu, nơi có sự xuất hiện của một loạt các chiến lược gia thiên về chiến thuật như Pep Guardiola hay vừa rồi là Jorge Jesus và Thomas Tuchel, Zidane đã và sẽ gặp rắc rối lớn. Hơn nữa, lá thăm chắc hẳn sẽ không còn mỉm cười với Zidane và Real Madrid như mùa trước.

3. Dis…

Dĩ nhiên còn quá sớm để đánh giá hay dự đoán về kết cục của mùa giải. Dù có những thiếu hụt nặng nề về mặt chiến thuật lẫn cá nhân con người, kết quả mùa trước của Real Madrid đã chứng minh rằng tinh thần vẫn là thứ vũ khí đóng vai trò cực kì quan trọng trong thành công của đội bóng. Điều đáng lo ngại là các cầu thủ ngôi sao trong đội hình Madrid từng quy phục dưới trướng một siêu sao thượng thặng là Zidane nay bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bất mãn với ông thầy. Việc này sẽ còn khiến công việc của Zidane thêm nhiều phần khó khăn trong quãng thời gian sắp tới khi lực lượng trong tay ông chắc chắn sẽ không có thêm nhân sự mới nào.

Ảnh: Gonzalo Arroyo Moreno

Ảnh: Gonzalo Arroyo Moreno

Nhưng có một điều Zidane cần nhớ, bởi chính ông cũng từng là một Galacticos. Quý tộc kiêu hãnh nhưng cũng nhanh nản chí. Kiên nhẫn không nằm trong từ điển của ông chủ và các cầu thủ. Danh hiệu phải đến ngay lập tức. Xứ Catalonia nổi tiếng vì là chốn khai sinh của trò chơi có tên ‘castell’, mục đích là dựng lên một tháp người sao cho cao nhất có thể. Trò chơi này đòi hỏi sự phối hợp chậm rãi và vững chắc cao độ, từ phần đáy cho tới đỉnh để tháp người không sụp đổ. Có lẽ đã tới lúc Zidane nên học hỏi trò chơi thứ dân của xứ sở đối địch, áp dụng vào chiến thuật của đội bóng hoàng gia, như cách Santiago Bernabeu lấy đi Alfredo Di Stefano từ tay Barcelona nửa thế kỉ trước và mở ra thời kì hoàng kim nhất trong lịch sử đội bóng.

Thay đổi hay không còn phụ thuộc vào Zidane, nhưng cứ thi đấu như những trận vừa qua, xin được dành chữ dis này cho dòng cuối, disme da nhu lon.

BÌNH LUẬN

TỪ KHOÁ LIÊN QUAN
TÁC GIẢ
Hoàng Bách
37 bài viết
“Facebook: fb.com/hoang.bach.12”
Phát bóng lên ^