Sevilla: Jorge Sampaoli không đơn thuần chỉ là “đệ Marcelo Bielsa”

bởi Dũng Lê ·

Một trong những kết quả thú vị nhất của bóng đá châu Âu tuần 17-23/10 là việc Sevilla đánh bại ứng cử viên vô địch Atletico Madrid với tỉ số tối thiểu. Kết quả này đưa Atletico từ vị trí đầu bảng xuống đứng thứ năm, trong khi đó Sevilla nhảy vọt lên thứ hai, chỉ xếp sau Real Madrid. Thầy trò Jorge Sampaoli cũng đang là đội duy nhất toàn thắng trong 3 vòng gần nhất.

BXH La Liga

BXH La Liga 2016-17 sau 9 vòng – Ảnh: WhoScored

Nhìn vào thực tế những năm qua, có thể thấy rằng việc Sevilla tạo ra một vài điều thú vị trong giai đoạn đầu của mùa giải không hẳn là cái gì đó quá đỗi bất ngờ. Tuy nhiên, họ vẫn luôn bị xem thường tại La Liga do hầu như không thể gây ra đột biến thực sự trước bộ tam quyền lực.

Đầu mùa năm nay, họ để thua cả Barcelona và Real Madrid trong các trận tranh siêu cúp, nhưng đó vẫn là thời điểm mà ông Sampaoli mới bắt đầu công việc và chưa có những cái tên tốt nhất trong tay (ít nhất là Samir Nasri). Việc cầm hòa Juventus ngay tại Turin và đánh bại Atletico Madrid một cách thuyết phục đã cho thấy rằng đây rất có thể là mùa giải mà Sevilla sẽ thực sự phất lên tầm cao mới.

Sampaoli, không chỉ là “đệ Bielsa”, mà còn là “đệ Lillo”

Dĩ nhiên, cần nhắc tới Jorge Sampaoli đầu tiên. Kế phía sau ông, ở gạch đầu dòng thứ hai, cần nhắc tới Juan Manuel Lillo – trợ lý của Sampaoli ở thời điểm hiện tại. Bạn chưa biết Lillo là ai ư? Nói một cách đơn giản, Pep Guardiola có 3 người thầy lớn, họ là Johan Cruyff, Marcelo Bielsa và… Juanma Lillo.

JuanmaLillo_sampaoli

Sampaoli đã mời Lillo làm trợ lý cho mình khi nhận việc tại Sevilla – Ảnh: AS

Juanma Lillo có thể không nổi tiếng như hai người còn lại, nhưng đây là một nhân vật giàu sức ảnh hưởng tới chiến thuật bóng đá thế giới. Lillo là một trong những cái tên có thể khẳng định rằng chính mình đã phát minh ra sơ đồ 4-2-3-1 hiện đại. Ông theo đuổi trường phái bóng đá tổng lực, áp dụng lối chơi vị trí, tôn thờ sự kỷ luật nhưng hướng tới sự lãng mạn. Huyền thoại Cesar Luis Menotti cũng từng có lúc sôi nổi nói về Lillo.

Juanma Lillo chính là người đã thuyết phục Pep Guardiola tới Mexico xa xôi để vừa chơi bóng năm cuối cùng trong sự nghiệp, vừa học làm huấn luyện viên trong mùa 2005-06. Guardiola sau này gọi Lillo là “HLV tuyệt vời nhất” từng gặp.

Có Lillo bên cạnh phò tá hẳn là một tính toán phù hợp của Sampaoli, bởi dù đã thành công cùng ĐTQG Chile, nhưng cách huấn luyện ở cấp CLB sẽ khác đi rất nhiều so với khi cầm quân tại ĐTQG. Đơn giản bởi ĐTQG thường chỉ triệu tập với một mục tiêu chinh phục nhất định, rất rõ ràng, còn một CLB thì phải có tầm nhìn xa và hướng tới phát triển.

Ấn tượng ban đầu về Sevilla của Sampaoli

Sự thay đổi là vô cùng rõ ràng. Nếu như Sevilla của Unai Emery là một đội bóng linh hoạt – khi chủ động, khi bị động – thì Sevilla của Sampaoli hướng tới sự chủ động một cách vô cùng rõ ràng.

Dưới đây là một video đã được chiếu trên sóng truyền hình K+ vào tháng 9/2016:

Hãy cùng nhìn kỹ hơn vào các chi tiết trong video này.

Sevilla v Espanyol 1

Sevilla vs Espanyol – Ảnh: K+

Ở thời điểm đầu mùa giải năm nay, Sevilla thường áp dụng sơ đồ 4-2-3-1 hoặc 4-3-3, nhưng điểm chung của chúng là luôn có một tiền vệ trụ rõ ràng tham gia triển khai bóng từ dưới cùng, tiền vệ trụ còn lại (nếu có) sẽ dâng cao lên hẳn phía trước. Hình ảnh phía trên có thể xem là điển hình.

Steven Nzonzi thường là cái tên cho vai trò tiền vệ trụ tham gia điều phối bóng từ tuyến dưới cùng. Cảm quan không gian của cầu thủ này không hẳn quá chất lượng, tuy nhiên anh sở hữu kỹ thuật chuyền bóng rất tốt để phục vụ cho ý đồ làm bóng từ dưới lên.

Đúng như những gì người ta kỳ vọng ở một đội bóng có sự góp mặt của Juanma Lillo, phương pháp triển khai “salida Lavolpiana” đã được áp dụng tại Sevilla. Nzonzi đôi khi vẫn rất chậm chạp trong việc lựa chọn vị trí phù hợp để nhận bóng, dẫn tới việc thủ thành Sergio Rico (hoặc Salvatore Sirigu) buộc phải phất bóng dài về phía trước. Dù vậy, những nét cơ bản vẫn được thực hiện phù hợp. Trong hình trên, với việc Espanyol chơi 4-4-2, Nzonzi đã chủ động lùi lại rất rõ ràng để giúp hai trung vệ có lợi thế về số lượng người ở hàng ngang dưới cùng.

Sevilla v Espanyol 4

3v2

Một chi tiết khác dễ nhận thấy trong hình trên là việc hai hậu vệ biên của Sevilla dâng lên rất cao, trong khi đó các cầu thủ còn lại (tới 5 người) tập trung toàn bộ vào phía bên trong. Đây là nét tương đồng với Tottenham Hotspur của Mauricio Pochettino – một học trò ruột khác của Marcelo Bielsa.

Hai hậu vệ biên thường chỉ bám biên cố định và qua đó giúp Sevilla tận dụng tối đa chiều ngang sân.

Sevilla v Espanyol 2

Chiều ngang sân Ramon Sanchez Pizjuan là 68 mét, và Sevilla tận dụng tối đa – Ảnh: K+

Đây lại là một qui tắc cơ bản khác của chiến thuật bóng đá, mà hẳn Sampaoli cũng như Lillo đã nằm lòng:

Khi tấn công, phải làm cho mặt sân lớn nhất có thể. Khi phòng thủ, phải làm cho mặt sân nhỏ nhất có thể.

Johan Cruyff

Cũng trong tấm hình phía trên, chúng ta cũng có thể nhận thấy cách chọn vị trí của các cầu thủ tấn công bên phía Sevilla chủ yếu thiên về len lỏi giữa các tuyến của đối thủ, thay vì đứng ngang bằng ở vị trí của bất kỳ cầu thủ phòng ngự nào. Điều này dĩ nhiên khiến cho đối thủ khó kèm cặp (nếu theo người). Với những cầu thủ có khả năng hoạt động không gian hẹp tốt như Nasri, Vitolo, Luciano Vietto hay Franco Vazquez, Sevilla luôn tạo ra được đột biến từ cách chọn vị trí này.

Video phía trên đã giải thích đơn giản mà hiệu quả về tác dụng của việc tận dụng tối đa chiều ngang mặt sân. Ví dụ, khi Sevilla gặp Real Betis, đối thủ áo xanh lá đã dễ dàng bị kéo giãn cho phòng ngự khu vực theo kiểu chia ô kèm người hoặc kèm người 1-đối-1 chặt (rất giống những gì thường thấy ở Premier League).

Sevilla v Betis

Khoảng trống giữa các tuyến do hệ thống phòng ngự bị kéo giãn – Ảnh: K+

Trong trường hợp Sevilla gặp một đối thủ phòng ngự khu vực với ưu tiên giữ gìn cự ly hệ thống, họ sẽ triển khai những cú lật cánh nhanh để gây khó khăn cho đối thủ.

Sevilla v Espanyol 3

Sevilla trước hệ thống với cự ly chặt của Espanyol – Ảnh: K+

Sevilla thường tấn công biên và khi họ đưa bóng vào phía trong, thường luôn có rất nhiều bóng áo trắng đột nhập trực diện vào vòng cấm của đối thủ. Các cầu thủ ở trung lộ này cũng thường xuyên tạo đột biến bằng những cú chạy chéo, xẻ nách mà không lo thiếu người xâm nhập vòng cấm địa sau đó.

Dĩ nhiên, như các bạn đã thấy, Sevilla thường xuyên sử dụng hầu hết nhân sự vào công tác tấn công, phía sau thường chỉ có 3 người (không tính thủ môn). Hệ thống vị trí của họ cũng là vô cùng mạo hiểm, đặc biệt khi đối thủ tổ chức phản công. Đó có lẽ cũng là lý do vì sao phần lớn các bàn thua của Sevilla mùa này đều đến từ đòn phản công của đối phương.

Sevilla positions map

Bản đồ vị trí trung bình thường thấy của Sevilla – Ảnh: WhoScored

Sevilla 1-0 Atletico Madrid: (Bielsa + Lillo)/2 = Sampaoli?

Khi nhắc tới Marcelo Bielsa, chắc chắn không thể nhắc tới một sơ đồ chiến thuật gần như gắn liền với tên tuổi của ông: 3-3-1-3. Jorge Sampaoli cũng đã nhiều lần áp dụng sơ đồ này cho ĐT Chile để đi đến các chức vô địch lớn. Và sau gần 3 tháng chờ đợi, cuối cùng thì Sampaoli cũng đã áp dụng sơ đồ này cho Sevilla – điều được dự đoán từ lâu.

Khởi đầu là vào ngày 19/10, khi Sevilla đưa vào sân đội hình sau gặp Dinamo Zagreb:

Sevilla v Dinamo Zagreb

3-3-1-3 của Sampaoli, lần đầu tiên

Cho tới khi gặp Atletico Madrid, một lần nữa 3-3-1-3 được áp dụng:

Sevilla forma 1

Những giây đầu tiên trận Sevilla – Atletico Madrid

Chúng ta hoàn toàn có thể đọc tên hệ thống vị trí này khác đi một chút: 3-4-3 kim cương, 5-1-1-3, 3-6-1, 3-3-3-1… nhưng chắc hẳn mối liên hệ với 3-3-1-3 là có thể nhìn thấy được.

Điểm nhấn quan trọng nhất trong cách vận hành của Sevilla nằm ở 3 cái tên: Samir Nasri, Vitolo và Franco Vazquez.

Trước hết, Nasri là cầu thủ được phép di chuyển hoàn toàn tự do, lùi sâu dâng cao tùy thích. Anh được giao nhiệm vụ làm nhạc trưởng cho lối chơi, và vì vậy sự tự do này là cần thiết. Nasri cũng có thể xem như cầu thủ có khả năng cầm bóng, ban phát tốt nhất của Sevilla hiện tại.

Với Vitolo và Vazquez, dù trên lý thuyết có cùng nhiệm vụ nhưng trên thực tế họ lại có hai vai trò khác hẳn nhau. Vitolo thường ôm biên và di chuyển cắt vào bên trong theo diễn biễn bóng, trong khi đó Vazquez gần như cố định hẳn ở hành lang trong bên phải mỗi khi Sevilla có bóng. Cộng thêm việc Nasri thường thích chơi hơi lệch sang trái, hướng tấn công chủ đạo của Sevilla gần như nằm ở khu vực này một cách hoàn toàn.

Trước Atletico Madrid – một đội bóng luôn giữ cự ly đến hoàn hảo và che chắn trung lộ rất tốt, vai trò của Nasri trong việc di chuyển lệch trái, lùi sâu là rất quan trọng.

Nasri 1

Cách chọn vị trí của Nasri gây ảnh hưởng quan trọng tới trận đấu

Thứ nhất, tự Nasri đã đưa bản thân ra khỏi khu vực khó khăn nhất, nơi mà Atletico luôn nhăm nhe che chắn kỹ lưỡng và đoạt bóng của  đối thủ. Thứ hai, kèm theo phong cách của Vitolo và Vazquez, anh tạo ra sự bất đối xứng trong hệ thống vị trí của Sevilla.

Sevilla 3313

3-3-1-3 bất đối xứng của Sevilla

Có tới 4 và đôi khi là 5 người ở cánh trái, Sevilla thường xuyên tạo ra sự áp đảo về số lượng con người ở khu vực này. Ngược lại, ở cánh bên kia, Mariano luôn bám biên và sẵn sàng xuyên phá trong trường hợp cần thiết. Với những đối thủ phòng ngự khu vực với cự ly chặt, Sevilla rất có thể áp dụng bài đảo biên nhanh để tạo nguy hiểm.

Tấn công một bên, dứt điểm ở bên còn lại.

Pep Guardiola

Rõ ràng các cầu thủ Sevilla cũng đã được huấn luyện rất tốt khi họ luôn biết cách chiếm lĩnh mặt sân rất tốt. Nếu đánh giá dựa trên cách chia sân thành 5 phần (2 cánh, 2 hành lang trong và trung lộ), Sevilla hoàn toàn đảm bảo được sự kiểm soát:

Sevilla structure

Biểu hiện của một hệ thống vị trí tốt

Một cách khác để đánh giá chất lượng của một hệ thống vị trí là việc nó tạo ra bao nhiêu đường thẳng cắt mặt sân theo cả chiều dọc và chiều ngang. HLV Louis Van Gaal từng đưa ra lý thuyết rằng, nếu tạo ra được càng nhiều đường thẳng – nói cách khác là luôn luôn đứng so le nhau – thì đối thủ sẽ khó phòng ngự hơn. Xét ở góc độ này, Sevilla cũng hoàn toàn đáp ứng khi bản đồ trục tung hoành vị trí của họ là cực kỳ đa dạng:

Sevilla structure 2

So le everywhere

Và hẳn các bạn cũng nhận ra rằng trong tình huống này, Escudero – tiền vệ (wingback) trái của Sevilla đã dâng lên đứng như một trung phong, trong khi đó trung phong thực sự là Luciano Vietto thì lùi lại vị trí của Vitolo tại hành lang trong bên trái. Còn Vitolo ở đâu? Anh bám biên, nơi đáng lẽ là vị trí của Escudero. Sự hoán đổi linh hoạt này cho thấy sự thông minh của các cầu thủ Sevilla trong việc nhận biết không gian và nắm bắt tình huống trên sân.

Quay trở lại với cách di chuyển của Nasri, anh đã liên tục đặt các cầu thủ đối phương vào tình thế bối rối, qua đó giúp Sevilla có một pha lên bóng nguy hiểm nhờ triển khai “sạch” từ dưới.

Hãy cùng nhìn lại kỹ hơn:

Nasri 2

Angel Correa áp sát hay Kevin Gameiro?
Nasri 3

Lại lùi ra biên, kéo Gameiro khỏi vị trí và tạo khoảng trống cho Nzonzi
Nasri 4

Đường chuyền xuyên tuyến áp lực đối thủ mà người ta chờ đợi ở Nasri

Một pha bóng khác khi Sevilla tạo ra thế 4v3 ở khu vực này, và Nasri thực hiện một đường chuyền xuyên áp lực hoàn hảo cho Vitolo:

Một tình huống khác khi dù Nasri không tham gia trực tiếp nhưng cũng đã gián tiếp đóng góp khi thu hút Correa, tạo điều kiện cho Nzonzi tiến về phía trước. Bạn hãy theo dõi cả cách di chuyển của “số 9 ảo” Vietto và sự thông minh của Escudero.

Có thể nói rằng bộ tứ Nasri – Vitolo – Vietto – Escudero đã làm khổ Atletico thực sự trong trận đấu này. Hãy xem cách họ chọn vị trí so le, xen giữa các vị trí phòng ngự của đối thủ và bật nhả ăn ý ra sao:

Về Nasri, không phải khi nào anh cũng dạt trái. Với Mariano và Vazquez bên cánh phải, Nasri cũng tạo ra sự nguy hiểm tương tự. Hãy chú ý cách anh di chuyển giữa các khoảng trống trong video này:

Kết luận

Jorge Sampaoli đang tạo ra một Sevilla vô cùng hấp dẫn và thú vị. Với những người đã theo dõi La Liga kể từ đầu mùa giải tới nay, có lẽ điều này chẳng cần nghi ngờ. Ông chào nước Tây Ban Nha bằng một chiến thắng với tỉ số… 6-4, còn đội bóng của ông thì chơi hấp dẫn đến mức… mạo hiểm, nhưng rất đáng xem và… đáng yêu.

Bản thân Sampaoli rõ ràng đang có những sự tiến hóa nhất định trong phong cách huấn luyện, mà nhiều khả năng là nhờ công của Juanma Lillo. Nếu lấy 2 phần của Cruyff/Lillo và thêm 1 phần Bielsa, chúng ta sẽ có Guardiola. Vậy có khi nào lấy 2 phần Bielsa và 1 phần Cruyff/Lillo kết hợp, chúng ta sẽ được Sampaoli?

Jorge-Sampaoli Sevilla sudanvisiondaily

Ảnh: sudanvisiondaily

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^