Mổ băng – Manchester City 3-1 Barcelona: Cuộc chiến cho bóng hai

bởi Dũng Lê ·

Để thua Barcelona ở Camp Nou 4 bàn trắng, Pep Guardiola gây ra rất nhiều tranh cãi. Phần lớn cánh báo chí đại chúng thì cho rằng ông đã bị khuất phục bởi con quái vật do chính ông tạo ra, rằng Lionel Messi mới là cái tên có quyền năng định đoạt mọi thứ. Ngược lại, giới chuyên gia (thực sự), người trong cuộc và các blogger chiến thuật thì quả quyết rằng Man City của Guardiola đã chơi không hề tồi, và cuộc chơi chỉ thực sự mất cân bằng từ thời điểm Claudio Bravo mắc sai lầm và nhận thẻ đỏ.

Bên nào mới là bên nói đúng? Thật khó để xác định, ngay cả khi chính Luis Enrique và Pep Guardiola cũng tỏ ra đồng tình với chỉ một trong hai bên. Đơn giản bởi, nói gì thì nói, Man City cũng đã thua cuộc.

Phải đến khi trận lượt về diễn ra, với kết quả có lợi nghiêng về phía Man City, người ta mới có thể mơ hồ xác nhận rằng, à, có khi bên của người trong cuộc, chuyên gia và blogger đã đúng. Dù dĩ nhiên đây vẫn chỉ là một hệ quả của tỉ số 3-1 nghiêng về phía đội chủ sân Etihad, đây là một thời cơ tốt để nhìn lại những gì Man City đã làm được.

Nhập trận

Manchester City đón sự trở lại của Pablo Zabaleta. Đội phó của Man City mới chỉ trở lại sau chấn thương đúng một ngày trước khi trận đấu diễn ra. Ngay lập tức, anh trở lại đội hình chính. Đúng như đã nói trong buổi họp báo trước trận, Guardiola đã đưa Sergio Aguero vào danh sách 11 người xuất phát. Ngoài ra, đội hình Man City không có sự thay đổi đáng kể nào.

Sơ đồ 4-4-2/4-4-1-1 đã gây ấn tượng trên sân Camp Nou trước tiếp tục được Pep Guardiola áp dụng trong trận đấu này. David Silva và Sergio Aguero chơi cao hơn, trong khi đó Kevin De Bruyne chạy cánh trái.

Man City 442 v Barcelona 1

Man City tiếp tục áp dụng sơ đồ 4-4-2/4-4-1-1

Bên phía Barcelona, hai trụ cột quan trọng là Gerard Pique và Andres Iniesta vắng mặt. Trong số này, sự thiếu vắng Iniesta có thể xem là mất mát lớn nhất, bởi ở trận lượt đi, khả năng giữ bóng của lão tướng người Tây Ban Nha đã khiến kế hoạch pressing từ xa của Man City gặp rất nhiều khó khăn.

Một chi tiết rất đáng tò mò là việc Samuel Umtiti (thuận chân trái) và Javier Mascherano (thuận chân phải) được bố trí chơi ngược bên với chân thuận của mình. Phải tới khoảng phút thứ 16, họ mới thay đổi, trở về bên thuận chân của mình.

Barcelona DCs

Ẩn ý gì của Luis Enrique?

Bài tủ của Barca – Enrique: Trực diện từ biên ngang và bóng hai

Một trong những chi tiết chiến thuật đáng chú ý nhất mà Luis Enrique xây dựng được cho Barcelona là việc tạo dựng một hệ thống khai thác tối đa các tình huống bóng hai khi chuyền dài, trực diện về phía trước.

“Bóng hai”, hiểu một cách đơn giản, là các tình huống nối tiếp một pha bóng bổng hoặc một cú dứt điểm, khi trái bóng nảy ra một cách bất định và thường nằm trong vòng tranh chấp của cả hai đội.

HLV Lucho bố trí một hệ thống triển khai bóng từ sát đường biên ngang sân nhà, chủ yếu gồm thủ môn, 4 hậu vệ và 1 tiền vệ trụ. Trong 5 cầu thủ còn lại phía trên, thường có 4 người di chuyển lệch hẳn sang phần sân bên có bóng trong trường hợp đối thủ áp sát tuyến dưới. Khi ấy, các cầu thủ tuyến dưới của HLV Enrique sẽ sẵn sàng tung những cú phất dài, trực diện về phía trước.

Trên lý thuyết, việc đối thủ dồn về phía trước sẽ đồng nghĩa rằng họ có ít nhân sự ở phía sau. Với khả năng đột phá hoàn hảo của tam tấu “MSN”, Barcelona sẽ dễ dàng có cơ hội. Trên thực tế, sẽ có nhiều tình huống họ không thể đón trái bóng phất từ dưới lên một cách hoàn hảo, và vì vậy họ phải tập trung tối đa để thu hồi bóng hai. Cự ly giữa các mắt xích, khả năng đọc tình huống của Iniesta và Ivan Rakitic là rất quan trọng để đạt được điều này.

Ví dụ, đây là cách Barcelona dụ Athletic Bilbao (một đối thủ rất thích chủ động áp sát từ xa) về gần biên ngang sân nhà của mình trước khi tung một đường chuyền trực diện, thu hồi bóng hai và lập tức có cơ hội nguy hiểm:


(Video bởi allasfcb)

Chiến thuật này tạo ra cảm giác cho khán giả về những pha phản công nhanh – một trong những lời khen thường thấy khi người ta so sánh Enrique với Guardiola. Trên thực tế, nó không phải một pha phản công mà nằm hoàn toàn trong giai đoạn triển khai tấn công của Barcelona. Những chi tiết này nghe có vẻ đơn giản nhưng nó là rất khó để cản lại, bởi Barcelona đã hoàn thiện cách chơi này trong hai năm đã qua. Hệ thống của họ dĩ nhiên còn được tô điểm bởi tài năng siêu việt của “MSN”.

Man City áp sát từ xa và 3-3-3-1

Chiến thuật phòng ngự hiện đại được định đoạt bởi quyết định của người HLV về một trong những chi tiết quan trọng nhất: chủ động, hay bị động. “Chủ động” ở đây tức là tiến về phía đối thủ, săn tìm và tranh chấp trái bóng. “Bị động”, ngược lại, là lùi về phía sau, chờ đối thủ tiến vào phần sân của mình.

Pep Guardiola luôn muốn chủ động định đoạt thế trận. Vì thế, ông trở thành một trong những HLV tôn sùng việc áp sát từ xa. Tuy nhiên, trước chiến thuật không ngại bị pressing của Barcelona, Guardiola hiểu rằng cần có những đòn miếng để khắc chế khả năng của đối thủ, đặc biệt là trong tranh chấp bóng hai.

Ngay từ đầu trận đấu, biện pháp của City đã trở nên rất rõ ràng:

Có thể thấy rất rõ cách hai cầu thủ chơi cao nhất của Man City – Aguero và Silva – “chia sân” (nói theo cách của Juergen Klopp) ra sao. Silva nhanh chóng bám lấy Sergio Busquets còn Sergio Aguero di chuyển theo trục dọc của sân và ép đối thủ đưa bóng sang một bên biên nhất định bằng những đường chạy cong, đồng thời vừa gây sức ép lên trái bóng vừa che chắn hướng chuyền của đối thủ.

Man City high pressing 1

Áp đối thủ sang một nửa sân

Cần nhấn mạnh rằng bản chất cách triển khai bóng của Barcelona cũng có xu hướng đưa bóng về góc sân từ sớm, vì vậy sẽ rất khó để đi đến kết luận rằng liệu có phải Man City đã ép được đối thủ đưa bóng về gần biên dọc hay không. Tuy nhiên, áp lực City tạo ra một khi bóng hướng về đây là vô cùng đáng kể.

Điều đáng chú ý là khi đã ép bóng ra biên, Man City gần như triển khai theo một sơ đồ 3-3-3-1.

Man City high pressing 1 f

Mô hình áp sát phần sân bên phải của City: 3-3-3-1 lệch biên

Phía sau tiền đạo cao nhất (Aguero) là một hàng ngang 3 người gồm tiền vệ biên (Sterling), tiền đạo thứ hai (Silva), tiền vệ trụ (Fernandinho). Tiền vệ biên ở cánh đối diện (De Bruyne) thu về bên cạnh tiền vệ trụ còn lại (Guendogan). Với việc một hậu vệ biên cùng bên áp sát thường phải hướng về phía trước để kèm tiền đạo cánh của đối thủ, 3 hậu vệ còn lại của Man City sẽ cùng tịnh tiến về phần sân bóng lăn.

Man City pressing chủ yếu theo định hướng người kèm người (4v4) và định hướng đường chuyền của đối thủ. Tuy nhiên, Barcelona vẫn còn một vũ khí lợi hại nữa để tạo ra thế 4v5: Marc Andre ter Stegen. Nhờ anh, Barca thường xuyên thoát được pressing và luân chuyển bóng sang bên còn lại. Nhưng hãy xem Man City phản ứng như thế nào.

Man City high pressing 2

Đảo biên

Rất nhanh chóng, David Silva trở thành người áp sát trực tiếp với trung vệ Umtiti. Kevin De Bruyne nhanh chóng chạy vòng cung để chắn hướng chuyền bóng. Gundogan dâng lên, hướng về khu vực có mặt Busquets. Trong khi đó, Fernandinho, Sterling và Aguero đồng loạt lùi lại, chéo theo phần sân bên phải theo hướng tấn công của Barca.

Man City high pressing 4 f

Mô hình áp sát phần sân bên trái của City

Vẫn tiếp tục là mô hình sơ đồ 3-3-3-1 ở phần sân này được tái lập và các cặp vị trí gần như đảo lại trùng khớp. Kolarov là người dâng lên còn Zabaleta thì lùi lại, Gundogan tiến về phía trước thì Fernandinho trở thành người trám phía sau, Sterling lui về lót hông cho Fernandinho trong khi De Bruyne cùng Aguero tiến về khu vực có bóng.

Man City high pressing 1 f-horz

Hệ thống vị trí cho thấy đây là chiến thuật được bố trí có chủ đích và bài bản chứ không đơn thuần là nhào lên một cách tự phát

Rõ ràng, đây là một công thức được rèn luyện bài bản của Pep Guardiola. Vậy vì sao lại là 3-3-3-1?

Có thể thấy rằng mục đích của Guardiola là rất rõ ràng: tranh chấp bóng hai, trong trường hợp đối thủ thoát lớp pressing trên cùng. Với 3 hàng ngang 3 người, Man City sẽ có nhiều cơ hội tranh chấp hơn và cũng dễ phản ứng hơn với các tình huống bóng hai.

Man City high pressing 4

3 hàng ngang 3 người

Điều gì xảy ra khi tranh chấp bóng hai thành công?

Đặt bẫy Busquets

Một chi tiết khác tuy nhỏ nhưng cũng tương đối quan trọng là Man City không trực tiếp theo sát Sergio Busquets khi bóng đã được Barca đưa ra biên. Thay vào đó, họ tạo ra những bẫy pressing rất thâm hiểm.

Man City high pressing 3

Trực chờ…

Cũng như các phương pháp đặt bẫy pressing thường thấy khác, Sergio Busquets luôn trong trạng thái có thể thoải mái nhận bóng, nhưng kỳ thực anh rất dễ gặp áp lực lớn ngay khi nhận bóng; mặt khác hầu như không có lựa chọn chuyền bóng hiệu quả thực sự nào.

Điều gì xảy ra khi Busquets quyết định thực hiện động tác qua người để né pressing?

Điều gì sẽ xảy ra khi đồng đội của Busquets chuyền non/chệch hướng?

Barcelona thoát pressing

Dĩ nhiên, điểm yếu vẫn có thể hiện ra ở hệ thống này trong trường hợp Barcelona đưa bóng lên từ sát đường biên ngang của họ. Việc các hậu vệ không thể bắt việt vị ở quá vạch giữa sân đã hạn chế khả năng dâng cao của họ (trừ khi tự tin đến mức liều lĩnh, như trường hợp Bayern Munich của Guardiola trước đây). Vì vậy, khả năng các hàng ngang phòng ngự bị kéo giãn là nguyên vẹn. Đây là một ví dụ điển hình:

Đường chuyền của Stegen dễ dàng vô hiệu quá lớp pressing trên cùng của City và tìm đến Ivan Rakitic ở vị trí rất thuận lợi, không nhiều sức ép. Tuy nhiên, ngày chơi bóng tồi bất ngờ của tiền vệ người Croatia đã khiến anh tự đánh mất một số cơ hội tương tự.

Một cách khác chính là giành chiến thắng trong các pha đối đầu 1-đối-1. Như đã nói, đặc điểm về luật việt vị có thể khiến City bị kéo giãn khi áp sát từ xa. Cộng thêm việc họ chủ động áp sát theo định hướng người-kèm-người, việc bị vượt qua sẽ gây hậu quả khôn lường. Đây là ví dụ tiêu biểu:

Lucas Digne đã có một không gian lớn để băng về phía trước. Đối thủ của anh thì vô cùng bối rối.

Kevin De Bruyne

Quay trở lại tình huống Digne đột phá nói trên, một gương mặt cần nhắc tới là Kevin De Bruyne. Pha bóng này là một trong rất nhiều tình huống cầu thủ người Bỉ tỏ ra mất tập trung ở trận đấu này.

Man City high pressing 5

Tình huống Digne băng lên

Khi Fernandinho quyết định di chuyển sang biên để bọc lót cho Sterling và áp sát Digne, De Bruyne đáng lẽ cần là người bó vào để bọc lót phần hông (giữa sân) cho Fernandinho, theo công thức đã nói phía trên. Thế nhưng anh đã rất chậm chạp, dẫn tới một tình huống Andre Gomes hoàn toàn chủ động xử lý bóng. Hãy nhìn lại tình huống một lần nữa:

Tôi sẽ tha thứ cho các cầu thủ nếu như họ không thể làm đúng ý đồ, nhưng tôi sẽ không tha thứ nếu họ không cố gắng để thực hiện nó.

Pep Guardiola, 2008

Trong một số tình huống không theo công thức, De Bruyne cũng tỏ ra rất chậm chạp trong phán đoán tình huống, kể cả khi đối thủ đi qua ngay trước mặt. Ví dụ, đây là một pha bóng mà Rakitic lùi sâu để hỗ trợ lên bóng.

KDB 1

Rakitic đi qua ngay trước mặt De Bruyne…
KDB 2

Cơ hội chuyền bóng cho Umtiti đã được mở ra, De Bruyne đáng lẽ đã có thể gây sức ép và chặn phương án của đối thủ từ sớm hơn

Hãy nhìn lại pha bóng này. Chú ý rằng Sergio Busquets đã có tiếng gọi và hành động chỉ tay rất rõ ràng dành cho Ivan Rakitic. Busquets đã thực hiện một pha thu hút David Silva và tạo khoảng trống cho đồng đội rất đẳng cấp. Tuy nhiên nó chỉ càng khiến người ta đặt dấu hỏi về sự tập trung của Kevin De Bruyne:

Tới phút thứ 39 của trận đấu, Pep Guardiola đưa ra một quyết định quan trọng: hoán đổi vị trí của De Bruyne và Silva. Cho tới thời điểm ấy, Silva đã có một trong những trận đấu phòng ngự xuất sắc nhất của cá nhân anh, với cường độ hoạt động tuyệt vời. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng vị trí của Silva (và Aguero) đòi hỏi ít sự phán đoán và khả năng đọc thế trận để chọn vị trí hơn một chút, vì vậy đưa De Bruyne lên vai trò này là một cách tốt để kích hoạt cường độ hoạt động của tiền vệ người Bỉ.

Đáng chú ý khi pha bóng này diễn ra ngay kề trước bàn thắng gỡ hòa:

Man City goal 1

Guardiola gọi rất to từ đường biên, cả Silva và Gundogan đều ngoảnh đầu lại…
Man City goal 2

“Đổi chỗ với Kevin đi!”
Man City goal 3

*chỉ tay*

Hãy cùng xem lại và chú ý tới Silva và De Bruyne:

Khi City không thể áp sát từ xa…

…thì họ lập tức lui về, phòng ngự khối cơ bản với cự ly đặc quánh. Khoảng cách giữa các hàng ngang của City thường chỉ rơi vào 5-10 mét (!).

Man City compact 2

Một khối cự ly khoảng 8 mét ở giữa sân
Man City compact 1

Về tới gần nhà, có những lúc hai hàng ngang co chặt chỉ khoảng 5 mét

Để làm được điều này, các cầu thủ Man City đã chạy rất nhiều. Cầu thủ tuyến trên lùi lại sau khi áp xát trên cao, cầu thủ tuyến dưới cùng nhau dâng lên khi đối thủ chuyền về. Tất cả đều thể hiện sự kỷ luật tuyệt đối, rất tương đồng với Atletico Madrid.

Dù thi thoảng vẫn bị đối thủ kéo giãn (Barcelona mà) nhưng đây có thể coi là một màn trình diễn phòng ngự rất đáng khen của Man City, đặc biệt khi họ từng đánh rơi điểm trước Celtic vì cự ly tồi giữa các tuyến.

Pablo Zabaleta

Nhìn vào lý thuyết đội hình, nhiều người sẽ nói rằng đây là trận đấu mà Pablo Zabaleta nhiều khả năng “ăn hành” nhất khi anh phải đối đầu trực tiếp với Neymar (ở cánh đối diện, Lionel Messi thường bó vào trung lộ hơn nên ít đối đầu trực tiếp với Alek Kolarov). Nhưng dĩ nhiên, trong hoàn cảnh hai đội bóng cùng chơi phòng ngự khu vực với cự ly chặt chẽ, việc nhắc tới những cặp đối đầu trực tiếp quá nhiều là kém chính xác và không thực sự có nhiều ý nghĩa về chiến thuật.

Pablo Zabaleta đã chơi trong vai trò của một hậu vệ biên ngược mỗi khi đội nhà có bóng, bổ trợ cho sự thiếu vắng nhân sự trung lộ do Man City chơi 4-4-2. Một điều đáng chú ý là chính vai trò này đã giúp anh phòng ngự tốt hơn!

Ngay khi đội bắt đầu triển khai bóng lên từ tuyến dưới cùng, Zabaleta đã chủ động di chuyển vào bên trong.

Zabaleta inverted 1

Otamendi lùi sang phải, Zabaleta tiến vào trong
Zabaleta inverted 2

Vị trí như một tiền vệ trung tâm

Cách chọn vị trí này của Zabaleta càng trở nên hợp lý khi Barcelona cũng rất chú trọng áp sát lệch biên (gần giống với cách làm của Man City). Ở vị trí của mình, Zabaleta có thể trở thành một lựa chọn để chuyền bóng xuyên tuyến, cũng có thể tham gia gegenpressing nếu mất bóng (bóng hai cũng là rất quan trọng!).

Trong pha bóng này, City triển khai dọc biên và bị đối thủ chặn sớm. Hãy xem Zabaleta làm gì:

Zabaleta inverted 3

Lùi nhanh
Zabaleta inverted 4

Một bộ tứ với cự ly siêu đặc!

Ngay lập tức, City có được hàng tứ vệ với cự ly tốt. Cách di chuyển của Zabaleta cũng cho thấy niềm tin đặt vào đồng đội cùng biên – ở đây là Raheem Sterling – sẽ lùi về nhanh chóng cho khoảng trống phía xa.

Dĩ nhiên, ngoài tác dụng phòng ngự ngay khi mất bóng, đây cũng là vai trò mang tính kết nối quan trọng trong triển khai tấn công. Cũng như Kolarov và Clichy, Zabaleta đã thể hiện rằng khả năng hoạt động trong không gian hẹp của anh là không hề tồi.

Zabaleta inverted 5

Hậu vệ biên thông thường sẽ lùi ra biên dọc, còn Zabaleta thì di chuyển vào khoảng trống ở giữa sân
Zabaleta inverted 6

Chỉ mất hai chạm để giúp Sterling có cơ hội rê dắt 1-đối-1 sở trường. Dĩ nhiên Zabaleta đã không quan sát được cơ hội chọc khe mà Aguero muốn có.

Kết luận

Luis Enrique nói rằng Barcelona đã gặp nhiều khó khăn hơn ở Camp Nou so với ở Etihad. Pep Guardiola cho rằng 40 phút hiệp một trên sân Etihad hoàn toàn không ổn, đặc biệt nếu so với màn trình diễn tại Camp Nou. Cả hai ông đều đã có chung một kết luận.

Trên thực tế, nhìn vào hiệu quả thi đấu, có thể thấy rằng đánh giá của hai vị HLV là chính xác. Tại Camp Nou, trong 45 phút đầu tiên, bộ ba “MSN” đã chỉ có đúng 20 pha chạm bóng, con số thấp kỷ lục. Pep Guardiola đã khắc chế hiệu quả tam tấu này bằng cách gây áp lực lên bộ tiếp đạn của họ ở phía sau.

Pep Guardiola Ảnh: Arab Herald

Ảnh: Arab Herald

Phương pháp khi ấy của Man City tuy khác về chi tiết nhưng hoàn toàn tương đồng về ý tưởng vận hành, trùng khớp về sơ đồ cơ bản 4-4-2 (4-4-2-0).

Thế nên, có thể kết luận rằng, đôi khi tỉ số của một trận đấu quả thực không thể phản ánh hết những gì diễn ra trên sân. Cũng tương tự như vậy, kết quả 3-1 nghiêng về phía đội chủ sân Etihad cũng không thể giúp chúng ta kết luận rằng Man City đã trên cơ 100%. Đôi khi, kể cả chơi tốt, người ta vẫn có thể thua.

Nhưng rõ ràng, các CĐV Man City có thể tin rằng họ đang hướng tới thành công bền vững, dưới sự dẫn dắt của Pep Guardiola.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
153 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^