Chiến thuật – Manchester City 1-3 Chelsea: Guardiola đã sai lầm như thế nào?

bởi Dũng Lê ·

Trận đấu được xem là hấp dẫn nhất vòng 14 Premier League đã diễn ra với đầy đủ mọi cảm xúc đến từ đôi bên. Ở đó, cuộc chiến trí óc giữa hai HLV đã được kỳ vọng rất nhiều. Sau cùng, “tắc kè hoa” Pep Guardiola đã thất bại với những phương án của mình.

Nhập trận

Chủ nhà Manchester City cất Yaya Toure – người đã ghi 2 bàn và mang về 3 điểm trước Crystal Palace – lên băng ghế dự bị. Thay vào đó, toàn bộ 4 tiền vệ tốt nhất hiện tại là Fernandinho, Ilkay Guendogan, David Silva và Kevin De Bruyne đồng loạt xuất phát. Điều đáng chú ý nhất là sự lựa chọn Leroy Sane và Jesus Navas.

Man City 1-3 Chelsea 2016

Bản đồ chiến thuật của hai đội

City ra sân với sơ đồ 3-2-4-1. Đây không phải lần đầu tiên họ áp dụng sơ đồ này. Họ đã sử dụng nó trong các trận đấu gặp Everton, Southampton và đều không mang tới kết quả tích cực.

Về phía Chelsea, họ giữ nguyên hoàn toàn hệ thống 3-4-3 đã đưa họ tới chuỗi 7 trận thắng liên tiếp tại Premier League thời gian qua, với một sự thay đổi duy nhất về nhân sự: Nemanja Matic được thay thế bởi Cesc Fabregas. Đây được xem là một sự thay đổi bất ngờ, bởi Fabregas thường bị xem là kém về hỗ trợ phòng ngự và Oscar đã nhiều lần được cho đá tiền vệ trung tâm từ mùa hè.

Giải pháp của Guardiola

Một đặc điểm dễ nhận thấy của Man City ở trận đấu này là họ tấn công hoàn toàn lệch sang cánh phải.

Thống kê về hướng lên bóng của City trước Chelsea 12/2016 - Ảnh: WhoScored

Thống kê về hướng lên bóng của City trước Chelsea – Đồ họa: WhoScored

48% – một con số lớn đến bất ngờ. Ở hiệp một, nó là gần 55%. Mọi thứ chỉ được giảm xuống khi City bắt đầu triển khai tấn công đều cả ba hướng về cuối trận.

Vậy đâu là lý do của thống kê đáng chú ý này? Chúng ta có thể dễ dàng điểm ra một trong những nguyên tắc chiến thuật quan trọng của Pep Guardiola:

Đưa bóng sang một bên để dứt điểm từ bên còn lại.

Trên thực tế, hình ảnh thể hiện tiêu biểu nhất cho triết lý này nằm chính ở cặp đôi David Silva và Kevin De Bruyne. Ví dụ, cũng với 3-2-4-1, trước Everton, cách chọn vị trí của họ có thể được thể hiện bằng bản đồ sau:

Silva De Bruyne touch map vs Everton 2016

Bản đồ các pha chạm bóng của Silva và De Bruyne trước Everton – Đồ họa: Squawka

Còn trước Chelsea:

Silva De Bruyne touch map vs Chelsea 2016

Bản đồ các pha chạm bóng của Silva và De Bruyne trước Chelsea – Đồ họa: Squawka

Hình ảnh thực tế thường thấy:

Silva KDB

Silva và De Bruyne chủ yếu xuất hiện ở cánh phải theo hướng tấn công của City

Đồ họa hóa, chúng ta thấy hình ảnh này một cách rõ ràng hơn:

Man City overload Chelsea 2016

Man City chủ động tạo ra thế bất đối xứng khi tấn công

Cách làm này tạo ra lợi thế về số lượng người cho Man City trong khu vực cánh phải theo hướng tấn công của họ, qua đó có thể vượt qua phòng tuyến của đối thủ dễ dàng trong các trường hợp một vài cá nhân (Eden Hazard) lơ là nhiệm vụ phòng ngự. Thật may cho Chelsea khi Cesc Fabregas đã có một ngày không tồi trong khâu này.

Với các hàng thủ chơi phòng ngự khu vực theo định hướng bọc lót đồng đội (nôm na là phòng ngự khu vực hay phòng ngự bọc lót khoảng trống) thì họ sẽ phải di chuyển nghiêng theo hướng bóng lăn, và cũng vì vậy City sẽ có lợi thế nếu có thể đảo cánh nhanh. Cánh còn lại – sẽ nhận được những pha tấn công mà ở đó cầu thủ phòng ngự bị cô lập. Nếu sở hữu các chuyên gia một đấu một, lợi thế cho bên tấn công sẽ là rất rõ ràng.

Ví dụ, 2 năm trước, đây là cách Bayern Munich đánh bại AS Roma 7-1:

Roma v Bayern 2014-15

Dồn người sang cánh trái, tạo thế cô lập bên cánh phải

Như vậy, trên lý thuyết, đây là một giải pháp phù hợp để xuyên phá hàng thủ Chelsea. Lựa chọn tấn công bằng số lượng bên cánh phải phù hợp với đặc điểm thi đấu không thực sự tập trung cho phòng ngự của Eden Hazard cũng như “né” được N’Golo Kante. Trong khi đó, Victor Moses ở phía đối diện không phải cầu thủ phòng ngự tốt cho các pha bóng bị cô lập.

Vì sao kém hiệu quả?

Thực tế cho thấy kế hoạch của Guardiola tỏ ra không đạt được hiệu quả như kỳ vọng (từ các kết quả trước đây). Man City chỉ có thể thực sự tấn công ở cánh phải nhờ khả năng chọn vị trí, phối hợp, làm bóng và tạo đột biến của bộ đôi Silva – De Bruyne; hoặc dựa vào lợi thế về số lượng người (thường xuyên có các pha 4 đấu 3).

Điều đầu tiên có thể nhận ra là việc Leroy Sane hầu như “mất tích” trong các pha tấn công.

Đây là pha bóng duy nhất mà chàng trai trẻ người Đức tạo ra nguy hiểm mà không phải phản công:

Vậy vì sao Sane lại “biến mất”? Câu trả lời có thể được tìm thấy ở bản đồ các đường chuyền mà anh đã nhận trong trận đấu này:

Sane received vs Chelsea 12-2016

Bản đồ các đường chuyền Leroy Sane nhận được trước Chelsea – Đồ họa: FourFourTwo StatsZone

Nhìn vào bản đồ nói trên, có thể thấy chỉ khoảng 2-3 đường chuyền mang tính chất đảo cánh, mở biên. Tại Bayern Munich dưới thời Guardiola, họ sở hữu những chân lật cánh thượng hạng như Toni Kroos, Xabi Alonso hay Jerome Boateng, và đó là một phần dẫn đến cách áp dụng thành công chiến thuật này.

Dĩ nhiên, để ứng dụng thành công, không nhất thiết phải chuyền dài, mà có thể sử dụng 2 hoặc 3 đường chuyền nối tiếp nhau ở tốc độ cao để chuyển hướng tấn công. Tuy nhiên, để làm được điều đó, hệ thống vị trí cầu thủ cần phải thực sự tốt, các mắt xích tạo ra được sự gắn kết cũng như khiến hệ thống của đối thủ gặp vấn đề.

Nói một cách đơn giản hơn, vấn đề thứ hai: hệ thống vị trí của Man City ở trận đấu này rất có vấn đề, và mắt xích yếu có thể chỉ ra chính là Ilkay Guendogan.

Tiền vệ người Đức quá thường xuyên chọn vị trí ngang hàng với Fernandinho, và ở đó, vai trò của anh chẳng tạo ra được sự nguy hiểm nào cho đối thủ.

Gundogan positioning vs Chelsea 12-2016

Gundogan chỉ đứng ngang hàng Fernandinho khiến hệ thống vị trí kém hiệu quả

Trong ví dụ trên, tôi đã đưa ra 2 vị trí mà Gundogan có thể hỗ trợ hệ thống tốt hơn. Vị trí gốc của anh luôn là quá xa so với trái bóng.

Vị trí thứ nhất là cách di chuyển theo định hướng đồng đội nhiều hơn. Ở vị trí này, Gundogan có thể trở thành mắt xích tạo ra tứ giác luân chuyển bóng cùng Fernandinho, Silva và De Bruyne – người đang cầm bóng. Vị trí này cũng dễ dàng tạo ra sự bối rối cho Kante khi khu vực mà cầu thủ mang áo số 7 của Chelsea đảm trách sẽ có tới hai người (Gundogan và Silva).

Vị trí thứ hai là cách di chuyển theo định hướng đối thủ nhiều hơn. Ở vị trí này, Gundogan có thể sẽ kéo theo sự xuất hiện của Pedro Rodriguez trong hàng ngang phòng ngự, nhưng tương tự Silva trong ảnh, nó sẽ nằm giữa khoảng 4 mắt xích của đối thủ và gần như chắc chắn cũng sẽ tạo ra những sự bối rối cho bên phòng ngự. Vị trí này cũng sẽ giúp anh hỗ trợ Silva và Aguero nếu cần thiết.

Vậy anh đã làm gì trong tình huống này?

Dù tình huống đã kết thúc bằng một pha bóng nguy hiểm, tuy nhiên cần nhìn nhận rằng Aleksandar Kolarov đã có một đường chuyền khó thực hiện và Sergio Aguero đã có một cú dứt điểm khó bằng chân không thuận từ xa. Dù đẹp mắt nhưng rõ ràng đây không phải một pha bóng thực sự khó khăn với Thibaut Courtois. Cũng chính vì tính chất “khó-đúp” trên nên nó chỉ diễn ra một lần. Đó là cách tiếp cận không bền vững.

Chơi bóng đá thì rất đơn giản, nhưng chơi bóng đá một cách đơn giản là điều khó nhất trong môn này.

Johan Cruyff

Trong khi đó, Gundogan hoàn toàn có thể giúp đồng đội nếu:

Gundogan positioning vs Chelsea 12-2016 2

Liệu có hơn?

Vị trí đề xuất trong ảnh nhiều khả năng sẽ khiến N’Golo Kante gặp bối rối. Nếu Kante quyết định che chắn hướng Kolarov chuyền cho Gundogan, Kolarov sẽ tìm thấy Aguero một cách dễ dàng hơn. Nếu Kante tiếp tục di chuyển chéo, Kolarov có thêm một hướng chuyền tạo đột biến cho Gundogan.

Khi Gundogan giữ vị trí thấp, đôi lúc anh còn chắn hướng chuyền của đồng đội, tạo ra sự bối rối cho chính người cầm bóng.

Gundogan positioning vs Chelsea 12-2016 3

Not helpful lah.

Otamendi nếu lựa chọn chuyền sang trái sẽ phải đưa ra thêm quyết định: chuyền cho Guendogan hay mở hẳn cho Kolarov? Nếu chọn chuyền cho Kolarov thì có khả năng nào Guendogan đưa chân đỡ bóng? Có rất nhiều vị trí khác mà Gundogan có thể lựa chọn tốt hơn, qua đó hỗ trợ hệ thống vị trí của toàn đội cũng như giúp ích cho đồng đội.

Nếu như phía trên là những lát cắt mang tính tình huống thì bản đồ chuyền bóng của Guendogan đã cho thấy sự kém hiệu quả của anh ở trận này:

Gundogan pass map vs Chelsea 2016

Bản đồ các đường chuyền của Guendogan hướng vào 1/3 sân của Chelsea – Đồ họa: FourFourTwo StatsZone

Nếu chia sân ra làm 3 phần thì Guendogan chỉ có đúng 8 đường chuyền hướng vào 1/3 sân có khung thành của Chelsea suốt 76 phút có mặt trên sân. Quá ít so với tiềm năng đóng góp của anh.

Liệu nhặt nhạnh những lỗi này có là quá tiểu tiết? Phải, có thể. Thế thì có cần thiết phải nhặt lỗi không? Có, vì đây là một đội bóng áp dụng lối chơi định hướng vị trí, và HLV của họ là Pep Guardiola – một con chiên cuồng đạo của lối chơi này.

Dĩ nhiên hoàn toàn có thể lật ngược lại vấn đề về Fernandinho. Nhưng khi hai trong số những cầu thủ thông minh bậc nhất của Man City liên tục gặp vấn đề này, rất dễ để đi tới kết luận rằng họ đơn thuần chỉ tuân thủ yêu cầu từ HLV.

Nhưng mâu thuẫn là điều đó rất phản-Guardiola. Chúng ta thiếu rất nhiều thông tin trong cuộc để đi tới bất kỳ kết luận nào sâu sắc. Ở đây, chỉ có thể đơn giản xác định rằng, Man City đang vận hành rất kém lý thuyết của chiến thuật họ theo đuổi.

Chelsea áp sát từ xa

Phần phân tích phía trên hẳn cũng đã giúp các bạn nhận ra một đặc điểm quan trọng trong chiến thuật của Chelsea ở trận đấu này: họ lùi sâu về phần sân nhà và giữ gìn 2 hàng ngang cự ly hẹp. Đây là phương pháp đã giúp nhiều đội khuất phục Barcelona của Guardiola trước đây và Man City bây giờ.

Tuy nhiên, một phần quan trọng khác dẫn tới thành công của Chelsea là họ không cho phép đối thủ triển khai bóng ở tuyến dưới cùng một cách trơn tru. Guardiola từng nói rằng một pha triển khai tốt từ thủ môn lên thường sẽ giúp đội bóng của ông có cơ hội ngon ăn. Chưa rõ liệu điều đó có chính xác hay không, chỉ biết rằng Conte đã đẩy các học trò lên cao để ngăn cản đối thủ.

Chelsea high press 1

Costa che Fernandinho, áp sát Stones

Phương pháp của Chelsea là một sự kết hợp giữa pressing định hướng đối thủ và định hướng đường chuyền. Trong ảnh trên, Costa đã kèm Fernandinho và thả John Stones khi Claudio Bravo có bóng. Eden Hazard cũng có động thái di chuyển về phía Nicolas Otamendi. Điều này đồng nghĩa rằng Bravo chỉ có một lựa chọn thực sự là chuyền cho Stones.

Ngay khi đường chuyền này được thực hiện, Costa lập tức áp sát Stones. Cách di chuyển của Costa không những gây sức ép lên đối thủ mà còn chắn hướng chuyền về phía Fernandinho. Fabregas dâng lên áp sát Fernandinho như một sự dự phòng trung lộ, trong khi đó Hazard đứng lại và giữ cự ly với các đồng đội hơn là tiếp tục đến gần Otamendi.

Chelsea high press 2

Chỉ có thể chuyền về

Khi Stones nhận bóng, anh hầu như không có lựa chọn nào thực sự khả dĩ ngoài chuyền về cho Bravo. Trên lý thuyết, anh có hướng mở bóng tới Silva và De Bruyne, tuy nhiên cả hai đều sẽ là những lựa chọn cực kỳ liều lĩnh khi Costa đã áp sát, đòi hỏi kỹ thuật chính xác đến từng xăng-ti-mét của Stones. Nói đơn giản hơn, trên thực tế thì đây đều không phải lựa chọn chuyền bóng tốt.

Cứ tương tự, Chelsea ép bóng về với Bravo liên tục và buộc thủ thành người Chile phất bóng dài về phía trước ở một thời điểm nhất định nào đó. Chelsea dễ dàng thu hồi những pha bóng này với Gary Cahill và đặc biệt là David Luiz.

Đây cũng từng là vấn đề của Guardiola tại Barcelona (Jose Mourinho từng áp dụng cách pressing nói trên cho Real Madrid trong El Clasico và thành công). Giải pháp của ông thường dựa vào khả năng cầm bóng dưới áp lực bị kèm của Xavi, Andres Iniesta hoặc Lionel Messi – đều là những cách liều lĩnh. Tại Bayern Munich, ông có David Alaba – một hậu vệ có thể dễ dàng cầm bóng đột phá xuyên qua mắt xích pressing của đối thủ để đưa bóng tiến về phía trước. Man City rất có thể sẽ đi theo hướng thứ hai nếu Stones đủ tự tin và điềm tĩnh hơn.

Kết luận

Man City đã có nhiều cơ hội ngon ăn hơn so với Chelsea, dù chiến thuật của họ chỉ vận hành được một nửa năng suất lý thuyết. Thế nhưng Sergio Aguero, Kevin De Bruyne đều đã đá tung cơ hội giành điểm của đội chủ sân Etihad. Chelsea giành chiến thắng nhờ 3 pha tấn công nhanh mà ở đó điểm mạnh nhất của Diego Costa, Eden Hazard và Willian đã được thể hiện.

Pep Guardiola nói rằng ông “không có bất kỳ hối tiếc nào” và vấn đề chỉ là “đội của tôi không chơi tốt trong vòng cấm và phải cải thiện”. Tuy nhiên, có lẽ ông cần nghĩ thật kỹ về việc áp dụng một đôi tiền vệ trụ trong những trận đấu cầm bóng chủ động. Fernandinho và Gundogan cần một sự hướng dẫn phù hợp hơn.

4-antonio-conte-pep-guardiola-chelsea-manchester-city_3845074 Ảnh: Maniagol

Ảnh: Maniagol

Về phía Chelsea, đúng như dự kiến trước trận, họ đã đưa ra những điều chính chiến thuật hợp lý và đạt hiệu quả tối đa trong thi đấu. Cesc Fabregas không mắc lỗi lầm lớn nào trong phòng ngự và thậm chí còn cống hiến mạnh mẽ cho khâu tấn công. Antonio Conte có lý do để ngủ một giấc thật ngon sau trận đấu. Dĩ nhiên chúng ta đều biết rằng, người đàn ông này sẽ lại hùng hục làm việc vào sáng hôm sau…

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^