Mổ băng: Sơ đồ 4-3-3 của Klopp và vấn đề của Liverpool

bởi Dũng Lê ·

Trận hòa với tỉ số 1-1 trước Chelsea ngay tại Anfield tuy giúp Liverpool tránh được thất bại thứ tư liên tiếp trên sân nhà (tính trong mọi mặt trận), nhưng vẫn không thể đưa họ khỏi vòng xoáy tranh cãi. Giới hâm mộ CLB thành phố cảng hiện như đang chia đôi, mỗi bên lại có một ý kiến khác nhau về tình trạng hiện tại của đội. Hình ảnh này dường như không còn mới.

Ảnh: Mike Hewitt

Liverpool vẫn chưa thể thoát khỏi hình ảnh “thất thường” – Ảnh: Mike Hewitt

Trở lại trận cầu đinh, không có gì bất ngờ khi Liverpool cầm nhiều bóng hơn hẳn Chelsea ở trận đấu này (62% so với 38%). Đây thậm chí có thể coi là hình ảnh phổ biến nhất của Chelsea trong các trận cầu lớn kể từ đầu mùa tới nay. Antonio Conte thường cho phép các học trò lùi sâu phòng ngự tầm thấp, tấn công nhanh – trực diện – liều lĩnh khi thu hồi được bóng. Ngược lại, Liverpool dưới tay Juergen Klopp đã hiện rõ là một đội bóng chủ động kiểm soát thế trận, tấn công điềm tĩnh và kết hợp cùng pressing, gegenpressing ngay trên phần sân đối thủ.

Nhìn từ phía Liverpool, cầm nhiều bóng tuy là thời cơ, nhưng cũng là thử thách lớn cho họ. Ở mùa giải này, thử thách lớn nhất của họ trước một hàng thủ lùi sâu vẫn là tự vượt qua bản thân, điềm tĩnh để khai thác những lợi thế hiển hiện trên sân. Vấn đề hoàn toàn không phải là họ đã chơi tấn công đủ hay, thể hiện đủ những phẩm chất có thể, đặc biệt nếu nhìn vào hai lượt trận hòa trước Manchester United.

Rộng hơn nữa, vấn đề của họ vẫn tiếp tục là thiếu ổn định và dường như phụ thuộc vào cá nhân, dù đó không hẳn là những cá nhân thực sự xuất chúng hoặc vượt trội tầm cỡ đồng đội.

Giờ hãy nhìn cụ thể hơn vào chi tiết để làm rõ vấn đề của đội bóng này. Phương pháp tấn công của Liverpool là vô cùng hiện đại, phức hợp và đa tầng về nhân sự.

Liverpool Chelsea 2017 formation

4-3-3 của Liverpool trước Chelsea

Hai trung vệ – hai “tiền vệ trụ”

Đầu tiên, họ luôn triển khai bóng từ dưới cùng lên. Hai trung vệ có vai trò luân chuyển bóng và thậm chí là phân phối và điều tiết quan trọng (đặc biệt với các trường hợp Joel Matip và Ragnar Klavan).

Họ được phép cầm bóng dâng lên trong trường hợp xuất hiện khoảng trống trước mặt, qua đó thu hút áp lực về phía mình hoặc thậm chí là dứt điểm từ xa (Dejan Lovren đã không ít lần đưa ra quyết định này).

Matip1

Nhận biết khoảng trống => Cầm bóng dâng lên chủ động
Lovren1

Quyết định cầm bóng sút xa (rất dở) không hiếm thấy ở Lovren

Trong nhiều trường hợp, họ có nghĩa vụ di chuyển rộng sang biên để tận dụng khoảng trống để lại bởi các hậu vệ biên (đã dâng cao) hoặc tạo khoảng trống cho tiền vệ trụ lùi lại.

Matip2

Hậu vệ biên dâng cao, tiền vệ trụ lùi lại => Trung vệ di chuyển chếch sang biên

Bắt nguồn từ HLV Ricardo La Volpe và được Pep Guardiola đưa lên đỉnh cao, đây không còn là một hình ảnh lạ lẫm với những đội bóng mong muốn kiểm soát bóng, kiểm soát thế trận chủ động.

Hai hậu vệ biên

Do thiên hướng ôm vào trung lộ của các cầu thủ tấn công biên, nên khi đội sở hữu bóng, hai hậu vệ biên của Liverpool có thể xem như những người tự xoay sở và bao quát toàn bộ hai biên.

Milner Clyne

Hai biên của hai anh

Nền tảng thể lực thượng hạng của James Milner và Nathaniel Clyne cho phép họ đảm nhận trách nhiệm này. Cả hai luôn bám chặt biên dọc để tạo ra chiều rộng cho hệ thống tấn công của đội. Họ thường xuyên rơi vào những pha rê dắt 1-đối-1 ở biên khi nhận đường lật cánh.

Trong trường hợp Liverpool lựa chọn phương pháp tấn công dồn người sang một biên, hậu vệ biên đối diện sẽ chú ý tới việc che chắn cho tiền vệ trung tâm nếu cả hai tiền vệ con thoi đều đã dâng cao, nhưng tư thế cơ thể của họ sẽ luôn hướng về biên của mình để sẵn sàng tấn công trong thế cô lập khi cần thiết.

Ba tiền vệ – Một trụ, hai con thoi

Ngoài vị trí tiền vệ trụ không thực sự có gì mới mẻ về vai trò và cách vận hành của Jordan Henderson, sự phức hợp trong hệ thống của Liverpool chủ yếu đến từ hai tiền vệ con thoi chơi hai bên hông của anh.

Nhìn vào bản đồ nhiệt, ta có thể thấy được một phần nhiệm vụ của họ trong cách chơi của Liverpool:

Can Gini heatmap

Bản đồ nhiệt chung của Emre Can và Georginio Wijnaldum trước Chelsea

Khi đội cầm bóng, một trong hai cầu thủ này sẽ có nhiệm vụ chơi gần với tiền vệ trụ và điều phối bóng trung tuyến. Trong khi đó, người còn lại sẽ được phép di chuyển dâng cao hoặc rộng sang biên để trở thành một mắt xích phía trên.

Gini down Can up

Wijnaldum ở lại giữa sân, Can dâng cao như một tiền đạo
Can down Gini wing

Can lùi giữa sân, Wijnaldum chơi rộng sang biên

Lý do cho cách vận hành này có thể nằm ở mong muốn của Klopp về việc cho phép 3 tiền đạo phía trên có thể thoải mái di chuyển bó vào trung lộ, hoạt động ở hành lang trong hoặc thậm chí là lùi hẳn về phía sau để xin bóng, điều tiết trận đấu hoặc đột phá.

Hai tiền vệ con thoi của Liverpool vì vậy cũng sẽ mang vai trò dung môi cho toàn bộ các vị trí khác. Việc họ thường xuyên thay nhau dâng cao hoặc dạt biên để lại khoảng trống phía sau (hoặc tận dụng khoảng trống mà các tiền đạo ảo để lại) là lý do vì sao những cầu thủ có thiên hướng tấn công như Adam Lallana, Georginio Wijnaldum được Klopp trọng dụng cho nhiệm vụ này.

Nhìn chung, 3 tiền vệ là các vị trí đòi hỏi sự hi sinh, tập trung, thông minh, cảm quan vị trí rất cao.

Ảnh: John Powell/Liverpool FC

Lallana đã chơi rất thành công trong vai trò phức hợp Klopp trao – Ảnh: John Powell/Liverpool FC

Ba tiền đạo

Như đã mô tả ở các phần phía trên, ba cầu thủ tấn công của Liverpool nhìn chung thường hoạt động bó vào bên trong thay vì ôm sát biên dọc.

Với hai cầu thủ chạy cánh là Sadio Mane và Philippe Coutinho, họ được phép chủ động lùi hẳn lại phía sau để xin bóng, qua đó triển khai về phía trước bằng những đường chuyền hoặc thậm chí là những pha rê dắt.

Với trung phong, đây thường sẽ là một “số 9 ảo”, có nhiệm vụ hoạt động giữa hai hàng ngang hậu vệ và tiền vệ của đối thủ. Roberto Firmino là cái tên được Klopp ưa thích nhờ cảm quan không gian tốt và khả năng hoạt động trong khoảng trống hẹp rất hiệu quả. Dưới đây là một video về Firmino tại Liverpool, trong đó phần nào mô tả chức năng của anh khi tấn công:

Dù vậy, trong một số trận đấu nhất định gặp các đối thủ chặt chẽ, trung phong của Klopp cũng có thể sẽ chơi như một số 9 cổ điển, chủ động chạy cắt mặt hoặc lôi cuốn đối thủ để kéo giãn khoảng trống giữa các hậu vệ và tiền vệ.

Vậy vấn đề là gì?

Vấn đề chính của Liverpool nằm ở khả năng tối ưu hóa các pha di chuyển không bóng, khai thác khoảng trống trong hệ thống của đối thủ để tiến về phía trước.

Hệ thống tấn công của họ có khả năng kéo giãn đối thủ tối đa, cự ly giữa các vị trí thường luôn tốt, nhưng khả năng tận dụng hệ thống vị trí lại vô cùng tồi.

Lý do có thể chỉ thẳng mặt ở tên của một số cá nhân. Cụ thể nhất là Jordan Henderson, và gần đây là Emre Can. Lý do rất đơn giản: họ là cầu nối cho toàn đội trong tấn công, và họ thường xuyên bỏ qua cơ hội để làm bệ phóng.

“Khoan đã nào.” Tôi tưởng tượng ai đó sẽ muốn nói với tôi như thế. “Không phải là Henderson chơi xuất sắc trước Chelsea sao?”

Câu trả lời là có thể, nhưng không. Jordan Henderson đã liên tục có những đường mở biên bằng một chạm đầy mỹ cảm. Trái bóng vòng cung trên không và rót xuống như đặt vào James Milner không dưới 2 lần, một trong đó dẫn tới bàn gỡ hòa.

Bàn gỡ hòa trước Chelsea

Thế nhưng một điểm may mắn của Liverpool có lẽ nằm chính ở việc, người phát động ra pha tấn công này là Joel Matip và Roberto Firmino.

Goal1

Đường chuyền xuyên tuyến hoàn hảo của Matip

Một trong những điểm mạnh nhất của Matip chính là khả năng quan sát và chuyền bóng hoàn hảo. Tương tự như những Jerome Boateng, Mats Hummels, Nicolas Otamendi, Gerard Pique…, trung vệ người Cameroon của Liverpool có khả năng tung ra những đường chuyền xuyên tuyến vô cùng chính xác.

Trong ví dụ này, Matip chính là người đã đưa bóng tới cho Firmino ở khoảng không giữa các tiền vệ và hậu vệ của Chelsea. Đường chuyền này tuy không khó về kỹ năng nhưng đòi hỏi sự chủ động, khả năng quan sát và sự quyết đoán.

Đây chính là loại đường chuyền quan trọng nhất đối với một đội bóng áp dụng lối chơi vị trí, bởi hệ thống vị trí tốt có thể sẽ là vô nghĩa nếu như người ta không tận dụng được nó.

Từ đường chuyền này của Matip, Chelsea bắt đầu gặp rối loạn.

Goal2

Lallana chạy chỗ hoàn hảo, Wijnaldum đánh hơi khoảng trống tốt

Các cầu thủ Liverpool đã tạo ra khoảng trống và khai thác khoảng trống hoàn hảo để tiến về phía trước. Ở tốc độ rất cao, Chelsea trong tư thế phản xạ dĩ nhiên sẽ luôn chậm hơn đối thủ tối thiểu nửa nhịp. Khả năng hoạt động trong không gian hẹp tốt của Firmino và Wijnaldum đã giúp Liverpool nhanh chóng đưa bóng về phía trước.

Sau đường chuyền xuyên tuyến thứ hai – lần này của Firmino – thì Liverpool đã chính thức đưa bóng vào 1/3 sân cuối cùng của đối thủ, nhịp độ đang là rất cao, khiến Chelsea trong tình trạng phản ứng dễ bị hút theo khu vực bóng lăn.

Sự xuất hiện của Henderson tới đây là hoàn hảo.

Tấn công một bên, dứt điểm ở bên còn lại.

Pep Guardiola

Cũng tương tự như khi được chơi tiền vệ con thoi trong sơ đồ 4-4-2 kim cương của Brendan Rodgers, Henderson thể hiện rõ khả năng chơi bóng trong nhịp độ cao và thế trận hỗn loạn cực tốt.

Thế nhưng, khi không hỗn loạn thì sao?

Đường chuyền xuyên tuyến

Pha bóng trên chỉ là một trong số vô số những ví dụ có thể điểm ra về việc, một đường chuyền xuyên tuyến có thể mang tới những gì cho đội cầm bóng tấn công. Barcelona sở hữu Pique và Sergio Busquets, Borussia Dortmund sở hữu Julian Weigl, Real Madrid có Toni Kroos và Luka Modric, Bayern Munich hưởng lợi từ Xabi Alonso và Thiago Alcantara.

Còn Liverpool thì có Jordan Henderson, người dường như quá chú tâm tới việc phất những quả bóng dài. Bản thân điều đó không xấu, bởi đường bóng ấy ngoài việc đẹp thì có thể mang giá trị chuyển nhướng tấn công hoặc gây bất ngờ cho đối thủ, nhưng nó phải được thực hiện ở thời điểm phù hợp.

Henderson luôn quyết đoán, nhưng quyết định của anh thì thường không tận dụng được hết khoảng trống của đối thủ hoặc công di chuyển của đồng đội.

Ví dụ thứ nhất là pha bóng ở phút thứ 7.

Hendo1

Ví dụ 1

Nhận đường chuyền của Clyne, Henderson có cơ hội hoàn tất pha đập nhả tam giác hoàn hảo khi Wijnaldum đã khéo léo đứng vào nách giữa Matic và Hazard. Quả bóng lăn theo một hướng rồi lập tức đi về hướng ngược lại sẽ gây nhiều bối rối cho bên phòng ngự. Nhưng không.

Ví dụ thứ hai chỉ khoảng 30 giây sau đó.

Hendo2

Ví dụ 2

Henderson có 2 lựa chọn chuyền bóng và cả hai đều giàu khả năng gây nguy hiểm.

Thứ nhất là chuyền cho Coutinho, người đang đứng trong nách giữa Willian và Kante. Đây có thể xem là không gian ưa thích của tiền vệ nhỏ con người Brazil.

Thứ hai là chuyền cho Lallana, người đang trong tư thế quay lưng lại với khung thành. Yếu tố đột biến của lựa chọn này nằm ở việc Firmino đang có mặt gần Lallana. Tư thế cơ thể của hai cầu thủ này hoàn toàn phù hợp cho một pha đập nhả tam giác nhanh.

Nhưng không.

Ví dụ thứ ba nằm ở phút thứ 9.

Hendo3

Ví dụ 3

Matip thực hiện một đường chuyền vô cùng đẳng cấp xuyên qua tuyến áp lực đầu tiên gồm Costa và Hazard cho Henderson. Tiền vệ người Anh có đầy đủ không gian và thời gian để xoay người, quan sát. Nhưng anh đã bỏ lỡ khoảng trống hoàn hảo (và ưa thích) của Coutinho. Tiền vệ người Brazil có cơ hội khi N’Golo Kante bị Wijnaldum dụ khỏi vị trí. Coutinho đã gọi bóng, Matip dường như cũng nhận ra và cố nói với Henderson.

Nhưng không.

Henderson (và Emre Can) bỏ qua những cơ hội tạo đột biến này một cách quá thường xuyên, từ trận đấu này qua trận đấu khác. Nó tuy không hẳn là một điểm yếu, nhưng nó khiến cho tiềm năng tấn công thực sự của đội bóng thành phố cảng chưa thể hiện được tối đa.

Không ngẫu nhiên mà đã có nhiều trận đấu Mane và Coutinho lùi sâu quá mức để nhận những pha bóng ít ý nghĩa, có thể đơn giản bởi nọ quá đói bóng dù có nhiều khoảng trống tốt.

Những đường chuyền xuyên tuyến thường không dẫn tới bàn thắng trực tiếp và vì vậy đôi khi nó không nhận được sự đánh giá đúng mức. Nhưng những người trong nghề thì hiểu rõ điều đó. Ví dụ, dưới đây là một pha bóng mà HLV Thomas Tuchel đã gào lên khen ngợi Sokratis khi anh thực hiện một đường chuyền xuyên tuyến hoàn hảo.

Còn đây là một ví dụ khác về một tiền vệ trụ có kỹ năng chuyền xuyên tuyến tuyệt vời – mà chưa phải một ngôi sao sáng, Julian Weigl.

Kết luận

Liệu Jordan Henderson có phù hợp cho vị trí tiền vệ trụ?

Rất có thể là có chứ. Anh ta sở hữu nền tảng thể lực tuyệt vời, khả năng phán đoán phòng ngự, sự tập trung cao độ, tính cách nhẫn nhịn và biết hi sinh vì đồng đội.

Thế nhưng trong vai trò của một nhà điều phối bóng, Henderson không thể hiện được tốt nhất, điều đó khiến cho Liverpool chịu ảnh hưởng bởi họ lựa chọn phong cách kiểm soát thế trận chủ động trong phần lớn các trận đấu, kể cả trận lớn.

Cá nhân người viết tin rằng Henderson sẽ phù hợp hơn cho vai trò tiền vệ con thoi, bởi anh có khả năng nhận biết khoảng trống tương đối tốt, biết cách di chuyển miệt mài ngang dọc và đặc biệt phù hợp cho những pha bóng rối loạn trước vòng cấm địa đối thủ.

Ảnh: Clive Rose

Ảnh: Clive Rose

Dù vậy, lựa chọn Henderson đá tiền vệ trụ, là lựa chọn của Klopp. Trách nhiệm thuộc về người HLV trưởng.

BÌNH LUẬN

TÁC GIẢ
Dũng Lê
154 bài viết
“Cruyffian.”
Phát bóng lên ^